OWG 3.1 Leerdoelen
Probleemstelling:
Hoe ontwikkelt de embryo vanaf de ovulatie tot de eerste weken.
Moeilijke woorden:
Spin bifida --> open ruggetje
Brainstorm:
- ovulatie
- Hormonen --> FSH en LH
- Oestrogeen en progesteron
- Eisprong
- follikel
- HCG --> zwangerschapshormoon
- Vanaf wanneer ben je zwanger?
- menstruatie na geen bevruchting
- 1 jaar zelf proberen om zwanger te raken
- Tweeling, eeneiig of twee-eiig
- eeneiig --> 1 eitje gaat zich delen
- twee- eiig --> of twee eitjes en worden alle twee bevrucht of 1 eitje en wordt bevrucht
door twee zaadcellen
- Eeneiig hebben alle twee een eigen navelstreng
- Heb je dan ook beide een eigen placenta? --> of samen 1
- Wanneer wordt het eitje bevrucht en waar --> ampulla
- Beide kanten een eisprong, erfelijk bepaald? Verschil in eeneiig of twee- eiig
- Open ruggetje? Spina bifida
- Neuraal buis defecten --> tekort aan vitamine B11 foliumzuur
- Verschillende types in spina bifida --> erfelijk ja of nee?
- Spelen maternale factoren meer
- Spelen roken/ drugs gebruik een rol
- Aanleg van het ruggenmerg is in de eerste 6/10 weken. Foliumzuur slik je de eerste 10
weken.
- Zygote --> bevruchte Eicel
, Gastrula en Gastrulation
- De eerste ontwikkelingen na de bevruchting -- zie laatste plaatje
- Celdeling na bevruchting
- ontwikkeling tot 8 weken precies kennen. Bevruchting/ neurulatie/ kiemschijf en
neurale buis.
- Afwijkingen moet je kunnen verklaren.
,Leerdoelen:
1. De VIO heeft kennis en inzicht over het proces van de ovulatie en de
bevruchting.
Spermatogenese
1. Het vormen van spermatozoiden. Belangrijkste hormoon is testosteron, kan door het
basale membraan en de sertoli-cellen binnendringen. Na binding rijping van
zaadcellen vertragen. De kiemcellen (spermatogonia)(2N) vermeerderen door
mitotische delingen, hierdoor ontstaan primaire spermatocyten (2x 2N). Zij
verplaatsen zich tussen de sertoli-cellen door de tight junctions heen van het basale
compartiment naar het adluminale compartiment.
2. De spermatocyten ondergaan vervolgens de eerste meiotische deling, waarbij ze
overgaan in secundaire spermatocyten (2x N), met het halve aantal chromosomen.
De secundaire spermatocyten gaan over in spermatiden (4x N) door de tweede
meiotische deling.
3. In deze fase ondergaan de cellen gedaanteverwisseling naar het volwassen type
zaadcellen met kop en staart. (74 dagen). Na loslating van de sertolli-cellen
(plasminogeenactivator) in de loop van 2-4 weken vanuit tubuli seminiferi
(zaadkanaaltjes) via rete testis (netwerk) naar de epididymis onder invloed van
androgenen verder rijpen en plasma verminderen.
, Oogonese
Oögonie (2N) primaire oöcyt meiose secundaire oöcyt (n) + poollichaampje
mitose oötide (n) + poollichaampje eicel.
2000 embryonale kiemcellen (oögoniën) gaan d.m.v. amoeboïde bewegingen gedurende
de derde tot vijfde foetale week van de wand van de dooierzaak naar de plaats waar de
ovaria tot ontwikkeling komen. Deze oögoniën vermenigvuldigen zich in de ovariële
cortex door mitose. In de achtste week zijn er ongeveer 600.000
oögoniën. Door mitose delen, sommige naar profase meiose, sommige door gaan met
mitose. Na de vijfde tot zesde maand is hun aantal gegroeid tot 6 à 7 miljoen en zijn alle
het stadium van de profase van de eerste meiosedeling binnengegaan en overgegaan in
primaire oocyten. Alleen de oocyten die omgeven raken door granulosacellen, overleven;
zij vormen de primordiale follikels. Bij geboorte ½ miljoen oocyten, 400.000 puberteit,
300/400 komen vrij bij ovulatie, nog enkele oocyten over bij menopauze. Per
maandcyclus aantal follikels rijpen, 1 het snelst. Dit remt de andere af.
*Eicellen in profase tot kort voor het moment van ovulatie. Pas bij ovulatie wordt de
meiose voortgezet en afgerond. Gemiddeld tussen de 13 en 50 jaar.
Stadia; Primordiale follikels; circa 20μm groot, omgeven door 1 platte laag
granulosacellen, meesten
Unilaminaire primaire follikel; circa 100μm groot, omgeven door 1 platte laag
granulosacellen
Multilaminaire primaire follikel; enkele lagen granulosacellen, die worden gescheiden van
de oocyt door de zona pellucida. Secundaire follikel; migreert naar oppervlak ovarium, de
laag granulosacellen neemt verder in dikte toe, de theca (gevasculariseerd) komt tot
ontwikkeling.
Probleemstelling:
Hoe ontwikkelt de embryo vanaf de ovulatie tot de eerste weken.
Moeilijke woorden:
Spin bifida --> open ruggetje
Brainstorm:
- ovulatie
- Hormonen --> FSH en LH
- Oestrogeen en progesteron
- Eisprong
- follikel
- HCG --> zwangerschapshormoon
- Vanaf wanneer ben je zwanger?
- menstruatie na geen bevruchting
- 1 jaar zelf proberen om zwanger te raken
- Tweeling, eeneiig of twee-eiig
- eeneiig --> 1 eitje gaat zich delen
- twee- eiig --> of twee eitjes en worden alle twee bevrucht of 1 eitje en wordt bevrucht
door twee zaadcellen
- Eeneiig hebben alle twee een eigen navelstreng
- Heb je dan ook beide een eigen placenta? --> of samen 1
- Wanneer wordt het eitje bevrucht en waar --> ampulla
- Beide kanten een eisprong, erfelijk bepaald? Verschil in eeneiig of twee- eiig
- Open ruggetje? Spina bifida
- Neuraal buis defecten --> tekort aan vitamine B11 foliumzuur
- Verschillende types in spina bifida --> erfelijk ja of nee?
- Spelen maternale factoren meer
- Spelen roken/ drugs gebruik een rol
- Aanleg van het ruggenmerg is in de eerste 6/10 weken. Foliumzuur slik je de eerste 10
weken.
- Zygote --> bevruchte Eicel
, Gastrula en Gastrulation
- De eerste ontwikkelingen na de bevruchting -- zie laatste plaatje
- Celdeling na bevruchting
- ontwikkeling tot 8 weken precies kennen. Bevruchting/ neurulatie/ kiemschijf en
neurale buis.
- Afwijkingen moet je kunnen verklaren.
,Leerdoelen:
1. De VIO heeft kennis en inzicht over het proces van de ovulatie en de
bevruchting.
Spermatogenese
1. Het vormen van spermatozoiden. Belangrijkste hormoon is testosteron, kan door het
basale membraan en de sertoli-cellen binnendringen. Na binding rijping van
zaadcellen vertragen. De kiemcellen (spermatogonia)(2N) vermeerderen door
mitotische delingen, hierdoor ontstaan primaire spermatocyten (2x 2N). Zij
verplaatsen zich tussen de sertoli-cellen door de tight junctions heen van het basale
compartiment naar het adluminale compartiment.
2. De spermatocyten ondergaan vervolgens de eerste meiotische deling, waarbij ze
overgaan in secundaire spermatocyten (2x N), met het halve aantal chromosomen.
De secundaire spermatocyten gaan over in spermatiden (4x N) door de tweede
meiotische deling.
3. In deze fase ondergaan de cellen gedaanteverwisseling naar het volwassen type
zaadcellen met kop en staart. (74 dagen). Na loslating van de sertolli-cellen
(plasminogeenactivator) in de loop van 2-4 weken vanuit tubuli seminiferi
(zaadkanaaltjes) via rete testis (netwerk) naar de epididymis onder invloed van
androgenen verder rijpen en plasma verminderen.
, Oogonese
Oögonie (2N) primaire oöcyt meiose secundaire oöcyt (n) + poollichaampje
mitose oötide (n) + poollichaampje eicel.
2000 embryonale kiemcellen (oögoniën) gaan d.m.v. amoeboïde bewegingen gedurende
de derde tot vijfde foetale week van de wand van de dooierzaak naar de plaats waar de
ovaria tot ontwikkeling komen. Deze oögoniën vermenigvuldigen zich in de ovariële
cortex door mitose. In de achtste week zijn er ongeveer 600.000
oögoniën. Door mitose delen, sommige naar profase meiose, sommige door gaan met
mitose. Na de vijfde tot zesde maand is hun aantal gegroeid tot 6 à 7 miljoen en zijn alle
het stadium van de profase van de eerste meiosedeling binnengegaan en overgegaan in
primaire oocyten. Alleen de oocyten die omgeven raken door granulosacellen, overleven;
zij vormen de primordiale follikels. Bij geboorte ½ miljoen oocyten, 400.000 puberteit,
300/400 komen vrij bij ovulatie, nog enkele oocyten over bij menopauze. Per
maandcyclus aantal follikels rijpen, 1 het snelst. Dit remt de andere af.
*Eicellen in profase tot kort voor het moment van ovulatie. Pas bij ovulatie wordt de
meiose voortgezet en afgerond. Gemiddeld tussen de 13 en 50 jaar.
Stadia; Primordiale follikels; circa 20μm groot, omgeven door 1 platte laag
granulosacellen, meesten
Unilaminaire primaire follikel; circa 100μm groot, omgeven door 1 platte laag
granulosacellen
Multilaminaire primaire follikel; enkele lagen granulosacellen, die worden gescheiden van
de oocyt door de zona pellucida. Secundaire follikel; migreert naar oppervlak ovarium, de
laag granulosacellen neemt verder in dikte toe, de theca (gevasculariseerd) komt tot
ontwikkeling.
