SOCIALE PSYCHOLOGIE DEEL 2
LES 1: INLEIDING IN DE SOCIALE PSYCHOLOGIE
WAT IS SOCIALE PSYCHOLOGIE?
= Wetenschappelijk onderzoek naar de manier waarop gedachten, gevoelens en
gedragingen worden beïnvloed door anderen
Geïnteresseerd in menselijk gedrag
Geïnteresseerd in het psychologisch aspect
- Invloed van anderen:
Die fysiek aanwezig zijn
Die in gedachten aanwezig zijn
Die geïmpliceerd zijn
= een wetenschap want het gebruikt wetenschappelijke methoden om theorieën
te construeren en te onderzoeken
Soms moeilijk te differentiëren van andere disciplines
Het onderscheiden van anderen is een combinatie van wat het bestudeer, hoe
de studies gedaan worden en welk type verklaringsniveau onderzocht wordt
VERSCHILLENDE VERKLARINGSNIVEAUS in de sociale
psychologie
1
,INTRAPERSOONLIJK (persoon in context) – processen binnen de
persoon
- Stereotypen kleuren je oordeel over een persoon
- Wat met vrouwelijke leidinggevende rollen?
‘the glass escalator’: mannen worden sneller gepromoveerd en kunnen snel hoger
klimmen
INTERPERSOONLIJKE/SOCIALE RELATIES – interacties, relaties,
situaties
- Als de omgeving de stereotypen relevant maakt, zullen ze meer doorwegen in
je oordeel
Bv; de voorzitter van de sollicitatiecommissie heeft net een seksistische
opmerking gemaakt
studie:
- Opmerking interviewer: “Op sommige momenten moet je in deze job zware
producten verplaatsen. Dat kan een beetje gevaarlijk zijn – maar de jongens
zullen een aardige jongedame als jij vast wel helpen.”
- AV: welk beeld een persoon heeft over de interviewer
- Resultaat: als je een negatief beeld hebt, ga je de kans groter inschatten dat
een vrouw werd aangenomen en andersom + illustreert dat wat andere doen
en zeggen een invloed heeft op hoe wij dingen beoordelen
POSITIONEEL (SOCIALE GROEPEN) – status van de persoon,
groepslidmaatschap, groepsrelaties
- In een jonge startup zal een ouder kandidaat mogelijk minder kans maken of
zelf afhaken
IDEOLOGISCH/CULTUREEL – rol van algemene opvattingen en
ideeën, groepsrelaties, culturele betekenissen en praktijken
- Positie van vrouwen beter in samenlevingen met minder seksistische ideologie
2
,SEKSISTISCHE IDEOLOGIE
1. VIJANDIG SEKSISME :
‘Vrouwen zijn uit op macht en willen mannen onder controle krijgen’
‘Vrouwen zijn geneigd om problemen op het werk te overdrijven’
‘Vrouwen zijn te gauw op hun teen getrapt’
2. WELWILLENDE SEKSISME :
‘Vrouwen hebben een meer verfijnde smaak dan mannen’
‘Vrouwen moeten door mannen worden gekoesterd en beschermd’
‘Vrouwen hebben iets puurs dat maar weinig mannen hebben’
- 2 maten voor positie van vrouwen
1) Gender empowerment (macht)
Deelname aan economie en politiek
2) Gender development (ontwikkeling)
Levensverwachting, scholing, levensstandaard
In samenlevingen met seksistische ideeën hebben vrouwen ook minder vaak
een leidinggevende functie
- Reductionisme= als je probeert het hele fenomeen terug te brengen tot één
enkel niveau van verklaring
SOCIALE PSYCHOLOGIE GAAT OVER SOCIALE INVLOED
OP GEVOELENS, GEDACHTEN EN GEDRAG
Experimentele methode kan causaliteit aantonen
Sociale psychologie is veel belangrijker geworden na WOII
De laatste 20 jaar: meer en meer op een bredere manier naar de
dingen gaan kijken
SOCIALE PSYCHOLOGIE GAAT OVER HOE GEVOELENS,
GEDACHTEN EN GEDRAG SOCIAAL GEKLEURD ZIJN
Steeds meer aandacht voor andere methoden ook
3
, OVERZICHT METHODEN SOCIALE PSYCHOLOGIE
1. Experimenten
- Laboratorium-experimenten
- Veld-experimenten
2. Surveys
3. Archiefonderzoek
4. Interviews en focusgroepen
5. Observatiestudies
6. (participatief) actieonderzoek
Wetenschap houdt het formuleren van hypotheses in
Probleem: HARKING (hypotheses after the results are known)
Een ander belangrijk kenmerk is replicatie
Studie: worden mensen hulpvaardiger als ze zich goed
voelen?
- OV: compliment of kritiek geven
- AV: hoeveel papieren rapen vrouwelijke psychologiestudenten op als een
medewerker een hele map vol papieren laat vallen bij het langslopen?
- Conclusie: als je een compliment hebt gekregen ga je meer papieren oprapen
KWALITEIT METHODEN – VALIDITEIT
- Interne validiteit = kun je het resultaat dat je meet toeschrijvan aan de OV?
Bv. Waren ze hulpvaardiger omdat ze zich goed voelen
MAAR: komt het nu door het compliment of de kritiek?
Of is er een storende variabele zoals meer hulpvaardige mensen in de ene dan
de andere conditie?
- Externe validiteit = mate waarin resultaten kunnen worden gegeneraliseerd
en toegepast in andere contexten
4
LES 1: INLEIDING IN DE SOCIALE PSYCHOLOGIE
WAT IS SOCIALE PSYCHOLOGIE?
= Wetenschappelijk onderzoek naar de manier waarop gedachten, gevoelens en
gedragingen worden beïnvloed door anderen
Geïnteresseerd in menselijk gedrag
Geïnteresseerd in het psychologisch aspect
- Invloed van anderen:
Die fysiek aanwezig zijn
Die in gedachten aanwezig zijn
Die geïmpliceerd zijn
= een wetenschap want het gebruikt wetenschappelijke methoden om theorieën
te construeren en te onderzoeken
Soms moeilijk te differentiëren van andere disciplines
Het onderscheiden van anderen is een combinatie van wat het bestudeer, hoe
de studies gedaan worden en welk type verklaringsniveau onderzocht wordt
VERSCHILLENDE VERKLARINGSNIVEAUS in de sociale
psychologie
1
,INTRAPERSOONLIJK (persoon in context) – processen binnen de
persoon
- Stereotypen kleuren je oordeel over een persoon
- Wat met vrouwelijke leidinggevende rollen?
‘the glass escalator’: mannen worden sneller gepromoveerd en kunnen snel hoger
klimmen
INTERPERSOONLIJKE/SOCIALE RELATIES – interacties, relaties,
situaties
- Als de omgeving de stereotypen relevant maakt, zullen ze meer doorwegen in
je oordeel
Bv; de voorzitter van de sollicitatiecommissie heeft net een seksistische
opmerking gemaakt
studie:
- Opmerking interviewer: “Op sommige momenten moet je in deze job zware
producten verplaatsen. Dat kan een beetje gevaarlijk zijn – maar de jongens
zullen een aardige jongedame als jij vast wel helpen.”
- AV: welk beeld een persoon heeft over de interviewer
- Resultaat: als je een negatief beeld hebt, ga je de kans groter inschatten dat
een vrouw werd aangenomen en andersom + illustreert dat wat andere doen
en zeggen een invloed heeft op hoe wij dingen beoordelen
POSITIONEEL (SOCIALE GROEPEN) – status van de persoon,
groepslidmaatschap, groepsrelaties
- In een jonge startup zal een ouder kandidaat mogelijk minder kans maken of
zelf afhaken
IDEOLOGISCH/CULTUREEL – rol van algemene opvattingen en
ideeën, groepsrelaties, culturele betekenissen en praktijken
- Positie van vrouwen beter in samenlevingen met minder seksistische ideologie
2
,SEKSISTISCHE IDEOLOGIE
1. VIJANDIG SEKSISME :
‘Vrouwen zijn uit op macht en willen mannen onder controle krijgen’
‘Vrouwen zijn geneigd om problemen op het werk te overdrijven’
‘Vrouwen zijn te gauw op hun teen getrapt’
2. WELWILLENDE SEKSISME :
‘Vrouwen hebben een meer verfijnde smaak dan mannen’
‘Vrouwen moeten door mannen worden gekoesterd en beschermd’
‘Vrouwen hebben iets puurs dat maar weinig mannen hebben’
- 2 maten voor positie van vrouwen
1) Gender empowerment (macht)
Deelname aan economie en politiek
2) Gender development (ontwikkeling)
Levensverwachting, scholing, levensstandaard
In samenlevingen met seksistische ideeën hebben vrouwen ook minder vaak
een leidinggevende functie
- Reductionisme= als je probeert het hele fenomeen terug te brengen tot één
enkel niveau van verklaring
SOCIALE PSYCHOLOGIE GAAT OVER SOCIALE INVLOED
OP GEVOELENS, GEDACHTEN EN GEDRAG
Experimentele methode kan causaliteit aantonen
Sociale psychologie is veel belangrijker geworden na WOII
De laatste 20 jaar: meer en meer op een bredere manier naar de
dingen gaan kijken
SOCIALE PSYCHOLOGIE GAAT OVER HOE GEVOELENS,
GEDACHTEN EN GEDRAG SOCIAAL GEKLEURD ZIJN
Steeds meer aandacht voor andere methoden ook
3
, OVERZICHT METHODEN SOCIALE PSYCHOLOGIE
1. Experimenten
- Laboratorium-experimenten
- Veld-experimenten
2. Surveys
3. Archiefonderzoek
4. Interviews en focusgroepen
5. Observatiestudies
6. (participatief) actieonderzoek
Wetenschap houdt het formuleren van hypotheses in
Probleem: HARKING (hypotheses after the results are known)
Een ander belangrijk kenmerk is replicatie
Studie: worden mensen hulpvaardiger als ze zich goed
voelen?
- OV: compliment of kritiek geven
- AV: hoeveel papieren rapen vrouwelijke psychologiestudenten op als een
medewerker een hele map vol papieren laat vallen bij het langslopen?
- Conclusie: als je een compliment hebt gekregen ga je meer papieren oprapen
KWALITEIT METHODEN – VALIDITEIT
- Interne validiteit = kun je het resultaat dat je meet toeschrijvan aan de OV?
Bv. Waren ze hulpvaardiger omdat ze zich goed voelen
MAAR: komt het nu door het compliment of de kritiek?
Of is er een storende variabele zoals meer hulpvaardige mensen in de ene dan
de andere conditie?
- Externe validiteit = mate waarin resultaten kunnen worden gegeneraliseerd
en toegepast in andere contexten
4
