Samenvatting week 1
H1 - Inleiding
1.1 - BEGRIP EN FUNCTIE VAN HET IPR
Bestaan IPR, twee onderdelen:
1. (Privaat)recht verschilt van land tot land; en
2. Rechtshandelingen en rechtsfeiten storen zich niet aan landsgrenzen.
Doel IPR: de problemen die voortvloeien uit de samenloop van nationale rechtsstelsels bij internationale
privaatrechtelijke rechtsverhoudingen te normeren.
Primaire doel: een doelmatige en rechtvaardige regeling van het door rechtsverscheidenheid
gecompliceerde internationale rechtsverkeer
Hoofdonderdelen:
1. Het internationale bevoegdheidsrecht: bevoegdheid van de nationale rechter in internationaal
verband.
—> Formele ipr
2. Het conflictenrecht: de vraag naar het op internationale rechtsverhoudingen toe te passen recht
—> Materiële ipr
3. Het recht inzake erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse rechterlijke beslissingen: de
rechtskracht van buitenlandse vonnissen in onze rechtsorde
—> Formele ipr
4. (Internationale rechtshulp: regelingen waarbij staten zich over en weer verplichten elkaar hulp en
bijstand te verlenen op bepaalde terreinen van het internationale privaatrechtelijke rechtsverkeer)
Eenvormig privaatrecht = het door middel van verdragen internationaal geünificeerd materieel
privaatrecht (bv zeerecht, vervoerrecht).
Interregionaal privaatrecht = per regio verschillende rechtsstelsels (bv VS per staat).
Interpersoneel privaatrecht = per bevolkingsgroep verschillende rechtsstelsels (bv India, verschilt
per religie).
IPR internationaal recht?
Elk land heeft zijn eigen regels van ipr en is in beginsel vrij het ipr naar eigen goeddunken in te richten. In
zoverre is ipr geen internationaal recht, maar nationaal recht.
Maar:
Een staat die geen ipr-regels kent en dus alle internationale geschillen tot de bevoegdheid van zijn rechter
rekent, alle internationale gevallen berecht onder eigen nationale recht en aan buitenlandse beslissingen
geen rechtskracht toekent, handelt i.s.m. volkenrecht. Maar, over de inrichting van ipr zegt volkenrecht
echter niks. Zie voor codificatie volkenrecht Weens Verdragenverdrag
IPR privaatrecht?
Gaat over private belangen in internationale rechtsverkeer, maar (zie hoofdonderdelen) ipr kan niet
worden aangemerkt als privaatrecht in strikte zin.
→ autonoom rechtsgebied binnen het privaatrecht in ruime zin.
Internationale gevallen
Internationaliteitsvraag: wanneer komt ipr in beeld? Twee manieren om naar te kijken: geografische vs
juridische benadering
Samenvatting week 1 1
, Geografische benadering = geografische aanknopingspunten staan centraal
Juridische benadering = Hier is de vraag niet primair: “welk geografisch element zit erin?”, maar: “kan of
moet meer dan één rechtsstelsel juridisch relevant zijn?”
1.2 - BRONNEN VAN HET IPR
Commuun ipr = ipr-regels die voortvloeien uit nationale bron, geschreven of ongeschreven.
Uitleg volgens wetshistorie, teleologisch etc. bij ipr-regels uit internationale bron kan dit niet, want
compromis van verschillende ipr-regels → verdragsautonome/verordeningsautonome uitleg →
rechtsvergelijkende interpretatiemethode = vergelijking rechtspraak andere staten die partij zijn bij de
internationale regeling (rechtseenheid!).
Uitleg internationale verdragen: art. 31-33 WVV
Uitleg verordeningen: via prejudiciële procedure (art. 267 VWEU) HvJ EU.
Door de groei v/d internationale en Europese regelgevin en de toenemende activiteit v/d nationale
wetgever op het terrein van ipr is de afgelopen decennia de betekenis van het ongeschreven recht sterk
afgenomen.
NL: De regeling van conflictenrecht in Boek 10 BW en de regeling van internationale bevoegdheidsrecht in
Boek 1 Rv laten de gelding van verdragen en Europese verordeningen op het terrein van het ipr onverlet
(zie art. 10:1 BW en art. 1 Rv). NL heeft immers een gematigd monistisch stelsel; bindende verdragen en
Europese verordeningen gaan boven de wet (art. 93 en 94 GW).
Rol nationale ipr is gering in NL; NL is parij bij veel verdragen en Europese regelgeving (Europeanisering),
vult slechts de leemten op in bestaande internationale en Europese ipr-regelgeving.
Internationale organisaties die verdragen maken:
Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht
Internationale Commissie van de Burgerlijke Stand (CIEC)
Raad van Europa
Toepassingsgebied
Materiële toepassingsgebied = de door de regeling bestreken onderwerpen
Formele toepassingsgebied = het naar personele en/of territoriale criteria bepaalde ruimtelijke
toepassingsgebied van de regeling
Temporele toepassingsgebied = overgangsrechtelijke voorzieningen van de regeling
Indien alle drie van toepassing → regeling is van toepassing!
Als valt binnen meerdere regelingen = samenloop
→ Kijk naar de desbetreffende internationale verdragen of regelingen om te bepalen welke regeling
voorgaat bij samenloop.
Indien niks over zegt, zie regels van volkenrecht (art. 30 WVW)
1.3 - HOOFDLIJNEN VAN DE GESCHIEDENIS VAN HET IPR
Tijdlijn (IPR-stromingen)
Noord-Italiaanse statutenleer — 12e-14e eeuw
Kernidee: In de middeleeuwse Italiaanse stadstaten (zoals Bologna en Florence) ontstond de vraag
welk recht gold bij grensoverschrijdende situaties. Juristen ontwikkelden drie categorieën:
Onderscheid tussen statuta personalia, realia en mixta om te bepalen welk recht territoriaal of
extraterritoriaal geldt. Eerste pogign om IPR-problemen op te lossen.
Franse statutenleer — 16e eeuw
Samenvatting week 1 2
H1 - Inleiding
1.1 - BEGRIP EN FUNCTIE VAN HET IPR
Bestaan IPR, twee onderdelen:
1. (Privaat)recht verschilt van land tot land; en
2. Rechtshandelingen en rechtsfeiten storen zich niet aan landsgrenzen.
Doel IPR: de problemen die voortvloeien uit de samenloop van nationale rechtsstelsels bij internationale
privaatrechtelijke rechtsverhoudingen te normeren.
Primaire doel: een doelmatige en rechtvaardige regeling van het door rechtsverscheidenheid
gecompliceerde internationale rechtsverkeer
Hoofdonderdelen:
1. Het internationale bevoegdheidsrecht: bevoegdheid van de nationale rechter in internationaal
verband.
—> Formele ipr
2. Het conflictenrecht: de vraag naar het op internationale rechtsverhoudingen toe te passen recht
—> Materiële ipr
3. Het recht inzake erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse rechterlijke beslissingen: de
rechtskracht van buitenlandse vonnissen in onze rechtsorde
—> Formele ipr
4. (Internationale rechtshulp: regelingen waarbij staten zich over en weer verplichten elkaar hulp en
bijstand te verlenen op bepaalde terreinen van het internationale privaatrechtelijke rechtsverkeer)
Eenvormig privaatrecht = het door middel van verdragen internationaal geünificeerd materieel
privaatrecht (bv zeerecht, vervoerrecht).
Interregionaal privaatrecht = per regio verschillende rechtsstelsels (bv VS per staat).
Interpersoneel privaatrecht = per bevolkingsgroep verschillende rechtsstelsels (bv India, verschilt
per religie).
IPR internationaal recht?
Elk land heeft zijn eigen regels van ipr en is in beginsel vrij het ipr naar eigen goeddunken in te richten. In
zoverre is ipr geen internationaal recht, maar nationaal recht.
Maar:
Een staat die geen ipr-regels kent en dus alle internationale geschillen tot de bevoegdheid van zijn rechter
rekent, alle internationale gevallen berecht onder eigen nationale recht en aan buitenlandse beslissingen
geen rechtskracht toekent, handelt i.s.m. volkenrecht. Maar, over de inrichting van ipr zegt volkenrecht
echter niks. Zie voor codificatie volkenrecht Weens Verdragenverdrag
IPR privaatrecht?
Gaat over private belangen in internationale rechtsverkeer, maar (zie hoofdonderdelen) ipr kan niet
worden aangemerkt als privaatrecht in strikte zin.
→ autonoom rechtsgebied binnen het privaatrecht in ruime zin.
Internationale gevallen
Internationaliteitsvraag: wanneer komt ipr in beeld? Twee manieren om naar te kijken: geografische vs
juridische benadering
Samenvatting week 1 1
, Geografische benadering = geografische aanknopingspunten staan centraal
Juridische benadering = Hier is de vraag niet primair: “welk geografisch element zit erin?”, maar: “kan of
moet meer dan één rechtsstelsel juridisch relevant zijn?”
1.2 - BRONNEN VAN HET IPR
Commuun ipr = ipr-regels die voortvloeien uit nationale bron, geschreven of ongeschreven.
Uitleg volgens wetshistorie, teleologisch etc. bij ipr-regels uit internationale bron kan dit niet, want
compromis van verschillende ipr-regels → verdragsautonome/verordeningsautonome uitleg →
rechtsvergelijkende interpretatiemethode = vergelijking rechtspraak andere staten die partij zijn bij de
internationale regeling (rechtseenheid!).
Uitleg internationale verdragen: art. 31-33 WVV
Uitleg verordeningen: via prejudiciële procedure (art. 267 VWEU) HvJ EU.
Door de groei v/d internationale en Europese regelgevin en de toenemende activiteit v/d nationale
wetgever op het terrein van ipr is de afgelopen decennia de betekenis van het ongeschreven recht sterk
afgenomen.
NL: De regeling van conflictenrecht in Boek 10 BW en de regeling van internationale bevoegdheidsrecht in
Boek 1 Rv laten de gelding van verdragen en Europese verordeningen op het terrein van het ipr onverlet
(zie art. 10:1 BW en art. 1 Rv). NL heeft immers een gematigd monistisch stelsel; bindende verdragen en
Europese verordeningen gaan boven de wet (art. 93 en 94 GW).
Rol nationale ipr is gering in NL; NL is parij bij veel verdragen en Europese regelgeving (Europeanisering),
vult slechts de leemten op in bestaande internationale en Europese ipr-regelgeving.
Internationale organisaties die verdragen maken:
Haagse Conferentie voor Internationaal Privaatrecht
Internationale Commissie van de Burgerlijke Stand (CIEC)
Raad van Europa
Toepassingsgebied
Materiële toepassingsgebied = de door de regeling bestreken onderwerpen
Formele toepassingsgebied = het naar personele en/of territoriale criteria bepaalde ruimtelijke
toepassingsgebied van de regeling
Temporele toepassingsgebied = overgangsrechtelijke voorzieningen van de regeling
Indien alle drie van toepassing → regeling is van toepassing!
Als valt binnen meerdere regelingen = samenloop
→ Kijk naar de desbetreffende internationale verdragen of regelingen om te bepalen welke regeling
voorgaat bij samenloop.
Indien niks over zegt, zie regels van volkenrecht (art. 30 WVW)
1.3 - HOOFDLIJNEN VAN DE GESCHIEDENIS VAN HET IPR
Tijdlijn (IPR-stromingen)
Noord-Italiaanse statutenleer — 12e-14e eeuw
Kernidee: In de middeleeuwse Italiaanse stadstaten (zoals Bologna en Florence) ontstond de vraag
welk recht gold bij grensoverschrijdende situaties. Juristen ontwikkelden drie categorieën:
Onderscheid tussen statuta personalia, realia en mixta om te bepalen welk recht territoriaal of
extraterritoriaal geldt. Eerste pogign om IPR-problemen op te lossen.
Franse statutenleer — 16e eeuw
Samenvatting week 1 2
