Filosofie
1. De oorsprong van Filosofie
Inleiding
Oorsprong van filosofie 2 visies
Filosofie is zo oud als de mensen Filosofie is ontstaan in bepaalde periode in een bepaalde cultuur
Iedereen kan diepzinnige vragen stellen. Westerse filosofie mythos en logos
Plato zegt “filosofie begint met Opzoek naar rationele verklaringen toenemen van
verwondering” - Obeservaties
Verwondering is de bron om te begrijpen - Agrumentatie
wat er gebeurt in onszelf en in de wereld - Het feit dat de natuur uit natuur wordt verklaard
- Niet meer door goden
Mythische wereldbeelden = in alle culturen.
Voorbeelden Mythes uit westerse cultuur
- Ilias en de osysseus
- De zondeval
- Verhaal van Aards Paradijs
Deze Mythes = Metaforen die wijsheid bevatten.
Door het lezen van Adam en Eva kennis en oordeel (oordeel =
eten van appel) door te oordelen zijn we uit het continuüm van
de natuur lijden is ons lot
Omschrijving en indeling
1. Omschrijving Filosofie
Volgens Luciano de Crescenzo = Tussen religie en wetenschap:
Gebaseerd op overgang van mythos naar logos/ de manier waarop filosofie ontwikkelde in
wetenschap
1543: 2 werken gepubliceerd
- Over de bewegingen van de hemelsferen
- Over de samenstelling van menselijk lichaam
Later kwam Francis Baron tot aanzet van wetenschappelijke methode
Met de begrippen inductie en experiment
Dit mond uit tot het ontstaan van fysica, later ook scheikunde, biologie ….
“Wetenschap heeft de filosofie nodig en omgekeerd”
2. Drie grote vragen en domeinen
Filosoof Immanuel Kant zegt:
- Wat kan ik weten
- Wat moet ik doen = Wat is de mens
- Wat mag ik hopen
Filosoof Luc Ferry zegt:
- Kennis = objectieve feiten
- Ethiek = wat is goed
- Wijsheid = de manier waarop men in het leven staat
,3. Indeling Filosofie
Het huis van filosofie
Filosofie indelen in soorten vragen
Domeinen van filosofie
Metafysica = fenomenale Ontologie = de leer van het zijn
werkelijkheid
Psyche: alles met de geest
Kosmologie= alles met natuur
Theologie = alles met god
Wijsgerige antropologie = alles
met de mens
3 waarden
De ware de waarheid
- Epistemologie = vragen over de waarheid
- Logica = wat is geldig redeneren
- Wetenschapsfilosofie
- Taalfilosofie
Het Goede goedheid en rechtvaardigheid
- Ethiek
- Sociale en politieke filosofie
- Rechtsfilosofie
Het Schone schoonheid
- Esthetica
De pre-socratische Filosofie
Alle filosofie voor Socrates
De pre-socratische filosofen zetten eerste stappen naar kosmologische filosofie.
Beschouwt als eerste filosoof
3 redenen
1. Bracht complexe werkelijkheid tot 1
beginsel (arche)
= Alles bestaat uit water, Zonder water
Thales van Milete geen leven
2. Wiskundige stellingen
= evenwijdige lijnen van evenwijdige
rechten evenwijdige stukken afsnijden
Hiermee kon je piramides meten en
zonsverduistering voorspellen
3. Ken jezelf als taak
Citaat “ken jezelf”
Leerling van Thales ging verder opzoek naar 1.
Alexander van Milete Water moet ook van iets komen.
Apeiron = het onbepaalde
, Heeft begrip “philosophos” ontworpen
= ik blijf nadenken tot ik het begrijp
Pythagoras Stelling van pythagoras (A2 x B2 = C2 )
Via getallen kon men de wereld in kaart
brengen
Hij geloofde ook in reïncarnatie
Citaat: “de wereld is een getal”
Zoekt naar het Zijn.
Parmenides Citaat: “Zijn is, niet Zijn is niet”
Al het veranderlijke verschijnt uit dit ene Zijn
dat onveranderlijke en aan zichzelf gelijk is.
Buiten het zijn is er niets.
Citaat: “het zijn is 1 en onveranderlijk”
Vertrekt vanuit de Onveranderlijke zelf
Wat je ook waarneemt, alles is veranderlijk
Citaat: “alles vloeit, je kunt nooit tweemaal in
Herakleitos dezelfde rivier stappen”
Bijnaam = de duistere door zijn diepe
uitspraken
Logos is het principe achter de steeds
veranderlijke werkelijkheid.
Citaat: “Oorlog is de vader van alles”
Democritos Alles in de werkelijkheid is terug te brengen
naar ondeelbare deeltjes (atomos) = materiele
visie
2. Socrates en de sofisten
Situering
Van pre-socratische filosofie die loskomen van mythische manieren van verklaringen DE
MENS
De sofisten
1. Rondtrekkende leraars
Sofisten = beoefenaren van wijsheid
Sofisten waren pragmatisch ingesteld
De waarheid = alles wat bruikbaar en nuttig is in de praktijk)
- Ze gaven tegen betaling les aan welgestelde jeugd
Gaven ze les over de kunst van spreken (grammatica)
Argumenteren (dialectica)
Overtuigen (retorica)
- Ze maakte ook onderscheidt tussen
Psysis = hetgeen gemaakt door de natuur = voorloper van nature/ nurture
Nomos = hetgeen gemaakt door de mens
, - Besef dat elke streek verschillende waarde/ tradities/ gewoontes had
Conclusie = vanuit relativistisch oogpunt bestaat er geen absolute waarheid (geen waarheid
die voor iedereen telt)
2. Protagoras: De mens is de Maat
= belangrijkste sofist + leerling van Democritos en nam materiele visie over.
Deed 3 belangrijke uitspraken
Protagoras citaat = DE MENS IS DE MAAT VAN ALLES = bij gebrek aan maatstaf
bepaald de mens zelf.
Relativisme: elke stelling is relatief en kan/ moet gerelateerd worden aan diegene die
ze uitspreekt.
Van de goden weet ik niets, niet dat ze bestaan evenmin dat ze niet bestaan.
Agnostisch vlak: niet wetend
Over elke zaak bestaan 2 opvattingen die tegenover elkaar staan.
Sceptische houden: geen absolute zekerheid
3. Kritiek van Plato op de Sofisten
Geen absolute waarheid = eigen mening is relatief
Volgens Plato is er een absolute fundering deze kritiek zet de sofisten in slecht
daglicht. Vele vonden dat sofisten een te negatief beeld hadden op menselijke aard.
Sofist Callicles zei zelf dat het rechtvaardig is dat de sterkere de zwakkere mogen
domineren en dat het onrechtvaardig zou zijn om de zwakkere de macht te geven.
Enkele positieve punten aan de sofisten
- Voorlopers van humanistische stroming
- Egalitair ingesteld
- Waren tegen slavernij
Socrates
Filosofie is een sociale activiteit, gesprekken tussen 2 of meer op zoek naar de waarheid.
Socrates zijn uitgangspunt = Aporie (het niet weten)
Citaat: “Ik weet dat ik niets weet”
1. Socratische gespreksvoering/ Socratische methode
= efficiënt om het samen nadenken te faciliteren en om in groep tot nieuwe inzichten te
komen. Goeie vragen stellen zet aan tot denken
Visie van Socrates
Ontdekken: letterlijk is dit ont deksellen/ wegnemen van deksel
Herkennen: de waarheid opniew opnieuw kennen ( aha-beleving)
Inzien: de weg naar waarheid is een weg van naar binnen kijken. Dieper in je geest
Volgens Socrates weet je alles maar dat weten verdoezel je door meningen en oordelen.
Door goede vragen te stellen kom je terug naar de waarheid.
Er is 1 absolute waarheid die is universeel = universalisme
1. De oorsprong van Filosofie
Inleiding
Oorsprong van filosofie 2 visies
Filosofie is zo oud als de mensen Filosofie is ontstaan in bepaalde periode in een bepaalde cultuur
Iedereen kan diepzinnige vragen stellen. Westerse filosofie mythos en logos
Plato zegt “filosofie begint met Opzoek naar rationele verklaringen toenemen van
verwondering” - Obeservaties
Verwondering is de bron om te begrijpen - Agrumentatie
wat er gebeurt in onszelf en in de wereld - Het feit dat de natuur uit natuur wordt verklaard
- Niet meer door goden
Mythische wereldbeelden = in alle culturen.
Voorbeelden Mythes uit westerse cultuur
- Ilias en de osysseus
- De zondeval
- Verhaal van Aards Paradijs
Deze Mythes = Metaforen die wijsheid bevatten.
Door het lezen van Adam en Eva kennis en oordeel (oordeel =
eten van appel) door te oordelen zijn we uit het continuüm van
de natuur lijden is ons lot
Omschrijving en indeling
1. Omschrijving Filosofie
Volgens Luciano de Crescenzo = Tussen religie en wetenschap:
Gebaseerd op overgang van mythos naar logos/ de manier waarop filosofie ontwikkelde in
wetenschap
1543: 2 werken gepubliceerd
- Over de bewegingen van de hemelsferen
- Over de samenstelling van menselijk lichaam
Later kwam Francis Baron tot aanzet van wetenschappelijke methode
Met de begrippen inductie en experiment
Dit mond uit tot het ontstaan van fysica, later ook scheikunde, biologie ….
“Wetenschap heeft de filosofie nodig en omgekeerd”
2. Drie grote vragen en domeinen
Filosoof Immanuel Kant zegt:
- Wat kan ik weten
- Wat moet ik doen = Wat is de mens
- Wat mag ik hopen
Filosoof Luc Ferry zegt:
- Kennis = objectieve feiten
- Ethiek = wat is goed
- Wijsheid = de manier waarop men in het leven staat
,3. Indeling Filosofie
Het huis van filosofie
Filosofie indelen in soorten vragen
Domeinen van filosofie
Metafysica = fenomenale Ontologie = de leer van het zijn
werkelijkheid
Psyche: alles met de geest
Kosmologie= alles met natuur
Theologie = alles met god
Wijsgerige antropologie = alles
met de mens
3 waarden
De ware de waarheid
- Epistemologie = vragen over de waarheid
- Logica = wat is geldig redeneren
- Wetenschapsfilosofie
- Taalfilosofie
Het Goede goedheid en rechtvaardigheid
- Ethiek
- Sociale en politieke filosofie
- Rechtsfilosofie
Het Schone schoonheid
- Esthetica
De pre-socratische Filosofie
Alle filosofie voor Socrates
De pre-socratische filosofen zetten eerste stappen naar kosmologische filosofie.
Beschouwt als eerste filosoof
3 redenen
1. Bracht complexe werkelijkheid tot 1
beginsel (arche)
= Alles bestaat uit water, Zonder water
Thales van Milete geen leven
2. Wiskundige stellingen
= evenwijdige lijnen van evenwijdige
rechten evenwijdige stukken afsnijden
Hiermee kon je piramides meten en
zonsverduistering voorspellen
3. Ken jezelf als taak
Citaat “ken jezelf”
Leerling van Thales ging verder opzoek naar 1.
Alexander van Milete Water moet ook van iets komen.
Apeiron = het onbepaalde
, Heeft begrip “philosophos” ontworpen
= ik blijf nadenken tot ik het begrijp
Pythagoras Stelling van pythagoras (A2 x B2 = C2 )
Via getallen kon men de wereld in kaart
brengen
Hij geloofde ook in reïncarnatie
Citaat: “de wereld is een getal”
Zoekt naar het Zijn.
Parmenides Citaat: “Zijn is, niet Zijn is niet”
Al het veranderlijke verschijnt uit dit ene Zijn
dat onveranderlijke en aan zichzelf gelijk is.
Buiten het zijn is er niets.
Citaat: “het zijn is 1 en onveranderlijk”
Vertrekt vanuit de Onveranderlijke zelf
Wat je ook waarneemt, alles is veranderlijk
Citaat: “alles vloeit, je kunt nooit tweemaal in
Herakleitos dezelfde rivier stappen”
Bijnaam = de duistere door zijn diepe
uitspraken
Logos is het principe achter de steeds
veranderlijke werkelijkheid.
Citaat: “Oorlog is de vader van alles”
Democritos Alles in de werkelijkheid is terug te brengen
naar ondeelbare deeltjes (atomos) = materiele
visie
2. Socrates en de sofisten
Situering
Van pre-socratische filosofie die loskomen van mythische manieren van verklaringen DE
MENS
De sofisten
1. Rondtrekkende leraars
Sofisten = beoefenaren van wijsheid
Sofisten waren pragmatisch ingesteld
De waarheid = alles wat bruikbaar en nuttig is in de praktijk)
- Ze gaven tegen betaling les aan welgestelde jeugd
Gaven ze les over de kunst van spreken (grammatica)
Argumenteren (dialectica)
Overtuigen (retorica)
- Ze maakte ook onderscheidt tussen
Psysis = hetgeen gemaakt door de natuur = voorloper van nature/ nurture
Nomos = hetgeen gemaakt door de mens
, - Besef dat elke streek verschillende waarde/ tradities/ gewoontes had
Conclusie = vanuit relativistisch oogpunt bestaat er geen absolute waarheid (geen waarheid
die voor iedereen telt)
2. Protagoras: De mens is de Maat
= belangrijkste sofist + leerling van Democritos en nam materiele visie over.
Deed 3 belangrijke uitspraken
Protagoras citaat = DE MENS IS DE MAAT VAN ALLES = bij gebrek aan maatstaf
bepaald de mens zelf.
Relativisme: elke stelling is relatief en kan/ moet gerelateerd worden aan diegene die
ze uitspreekt.
Van de goden weet ik niets, niet dat ze bestaan evenmin dat ze niet bestaan.
Agnostisch vlak: niet wetend
Over elke zaak bestaan 2 opvattingen die tegenover elkaar staan.
Sceptische houden: geen absolute zekerheid
3. Kritiek van Plato op de Sofisten
Geen absolute waarheid = eigen mening is relatief
Volgens Plato is er een absolute fundering deze kritiek zet de sofisten in slecht
daglicht. Vele vonden dat sofisten een te negatief beeld hadden op menselijke aard.
Sofist Callicles zei zelf dat het rechtvaardig is dat de sterkere de zwakkere mogen
domineren en dat het onrechtvaardig zou zijn om de zwakkere de macht te geven.
Enkele positieve punten aan de sofisten
- Voorlopers van humanistische stroming
- Egalitair ingesteld
- Waren tegen slavernij
Socrates
Filosofie is een sociale activiteit, gesprekken tussen 2 of meer op zoek naar de waarheid.
Socrates zijn uitgangspunt = Aporie (het niet weten)
Citaat: “Ik weet dat ik niets weet”
1. Socratische gespreksvoering/ Socratische methode
= efficiënt om het samen nadenken te faciliteren en om in groep tot nieuwe inzichten te
komen. Goeie vragen stellen zet aan tot denken
Visie van Socrates
Ontdekken: letterlijk is dit ont deksellen/ wegnemen van deksel
Herkennen: de waarheid opniew opnieuw kennen ( aha-beleving)
Inzien: de weg naar waarheid is een weg van naar binnen kijken. Dieper in je geest
Volgens Socrates weet je alles maar dat weten verdoezel je door meningen en oordelen.
Door goede vragen te stellen kom je terug naar de waarheid.
Er is 1 absolute waarheid die is universeel = universalisme
