1
SOCIALE PSYCHOLOGIE
Lessen
Hoofdstuk 1: sociale cognities
Hoofdstuk 2: attributies
Hoofdstuk 3: sociale beïnvloeding
Hoofdstuk 4: Hulpverlenen
Hoofdstuk 6: Stereotypering
Hoofdstuk 7: attitudes
INLEIDING: SOCIALE PSYCHOLOGIE
De sociale psychologie = wil een antwoord bieden op de vraag hoe individuen reageren in
sociale situaties.
De wetenschap van sociaal gedrag
te bestuderen sociologie
Sociale psychologie zit op het
raakvlak van psychologie en
sociologie
Algemene rond het individu
Sociale psychologie het individu in
interactief met zijn sociale omgeving
Sociologie het gaat om de groepen, grotere sociale eenheden
De sociale psychologie is een studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen
hoe de gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen beïnvloed worden door de
waargenomen, ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen van
anderen.
SOCIALE COGNITIES
Sociale cognitie: persoonlijke en sociale gegevens over mensen verzamelen, invoeren,
verwerken en uitvoeren.
Het is een actief
Het gaat niet alleen over andere maar ook over jezelf, je zelfbeeld dat vaak vervlochten is
met het beeld dat we hebben van andere
De constructie van een zelfbeeld is onlosmakelijk verbonden met het beeld dat we
hebben van een groep waartoe we behoren en zelfs de groepen waarvan we geen deel
uitmaken.
Cognities hebben een effect op emoties Stimulus -> appraisal (cognitie) -> emotie
Emoties hebben een effect op cognities Emotie -> geeft info -> cognitie
,2
SCHEMA’S
Volgens Piaget zijn schema’s mentale structuren die aan de basis liggen van ons
handelen. Het zijn gestructureerde functioneringspatronen.
De vroegste schema’s zijn de reflexen.
Schema’s hebben na loop van tijd ook betrekking op mentale processen, ze onderbouwen
niet alleen meer ons handelen maar ook ons denken.
Onze sociale cognitie leunt op deze schema’s.
OMSCHRIJVING
Schema’s bestaan uit het geheel van eigenschappen en gedragingen die men
karakteristiek acht voor de leden van deze categorieën
Een belangrijk schema voor de mens = zelfschema
• wat we denken over onszelf
• wat we denken dat anderen over ons denken
sociale cognitie heeft invloed op ons zelfbeeld
sociale context heeft invloed op ons handelen
ZELFSCHEMA
Dit bevat dimensies waarmee je jezelf beschrijft (bv; zorgzaam, lief, avontuurlijk …)
Prototype: Als een soort gemiddelde van een specifieke groep
Script: verloop van opeenvolgende acties/ gebeurtenissen. Voorspelbare acties.
Als gedrag conform blijft aan het script vinden we dat nauwellijks informatief
Als het gedrag niet confrom blijft aan het script vinden we dat betekenisvol
Voorbeeld; stel een man zit altijd dronken aan het stuur, maar plots beslist hij
een taxi te bellen. Pas dan vinden we het betekenisvol.
Zelfkennis uit:
1. Zelfobservatie = je denkt na over jezlef, introspectie, reflecteren,
2. ‘Looking-glass self’= we leren door anderen, we leren uit hoe andere ons ervaren
3. Sociale vergelijking = waar sta ik in de groep, ben ik slimmer, beter in dit, ben ik
dommer dan …
KENMERKEN
- Gestalt schema’s samenbrengen, losse schema’s samenbrengen waardoor het
een eigen betekenis krijgt
- Bv: schema hond, schema liefde, schema ras, schema training dit zijn
allemaal losse schema’s en we gaan die schema’s kunnen linken
,3
- Top- down of theory- driven je hebt kennis en de nieuwe informatie die erbij
komt ga je gaan interpreteren op de basis die je al hebt. Je gaat oude schema’s
gebruiken om nieuwe informaties te gaan interpreteren.
- Bv; je bent in het buitenland en ziet man in blauw kostum dus je gaat
ervanuit dat het een politie agent is.
- Bottom- up of data-driven processing we vertrekken vanuit de ruwe feiten
zoals die zich aanbieden, die worden dan gekleurd door schema’s
- Sturen persoonsperceptie een schema dat je op een moment activeert en zo
ga je die informatie makkelijker herkennen
- Bv; je bent aan het denken aan muziek en opeens hoor je muziek en je kan
doordat je schema muziek hebt geactiveerd de zanger van de muziek
vertellen.
- Bv; een algoritme
- Schema’s beïnvloeden herinneringen Een experiment hierop twee
groepen kregen een beschrijving van een vrouw, evenveel extra als introverte
kenmerken. Na een paar dagen wordt de vragen gesteld en wordt gevraag kan die
vrouw makelaar kunnen worden (extravert) aan de andere groep vroegen ze of die
vrouw in de bib kon werken (introvert)
Bij de makelaar zeiden ze vooral de extraverte kenmerken
Bij de bib zeiden ze vooral hun introverte kenmerken
(vorm van priming)
- Informatie die consistent is, wordt beter onthouden
- Schema’s zijn prescriptief ze bieden beelden aan van hoe iets kan en moet
zijn. Wat daarvan afwijkt vinden we vaak slecht. Ze zijn voorspelbaar
- Attributies zoek die schema’s in stand houden.
- Need for cognition mensen dei diep nadenken, reflecteren
- Need for cerainty die houden van zekerheid en de inconsistente informatie
willen aanpassen zodat hun schema toch klopt
- Toegankelijkheid wordt bepaald door 2 factoren: hoe vaker het als is
opgeroepen, hoe recenter het is opgeroepen.
- Schema’s zorgen ervoor dat bepaalde informatie makkelijker en vlug kan
worden verwerkt. Mensen construeren op basis van wat ze waarnemen en
ervaren een eigen sociale werkelijkheid. We vullen die werkelijkheid aan met
behulp van kennis uit ons geheugen.
- Schema’s zijn cognitieve structuren die georganiseerde kennis
representeren
- Schema’s zijn hardnekkig;
, 4
- We kunnen zelf onze schema’s activeren
- Schema’s kunnen opgeroepen worden door een stimulus uit de omgeving
(bewust of onbewust – subliminaal) Stereotypen worden automatisch geactiveerd
bij het zien van foto’s van een gestereotypeerde groep
- Laag- of hoogbevooroordeelde mensen: Activeren dezelfde stereotypen,
maar gebruiken ze verschillend:
Personen die laagbevooroordeeld zijn: activatie van negatieve stereotypen
maar proberen die daarna te onderdrukken of bedwingen vanuit plichtsbesef of
schuld
Personen die hoogbevooroordeeld zijn: activatie van negatieve stereotypen en
betrekken de geactiveerde stereotypen bij hun beoordeling van personen
vooroordelen
CONFIGUREREN
Maar welk schema gebruiken we nu wanneer? Hoe komt het dat we op bepaalde
manieren denken?
OPVALLENDE KENMERKEN
Wat opvalt, valt op. Dit schema wordt onmiddellijk en als eerste geactiveerd.
– Naam
– Geslacht
– Huidskleur
Opvallendheid wordt bepaald door de context!
Informatie die wij eerst over iemand krijgen beïnvloedt het globale oordeel meer dan
later verworven informatie
PRIMACY-EFFECT
Informatie die wij eerst over iemand krijgen beïnvloedt het globale oordeel meer dan
later verworven informatie
Experiment met de beschrijving van twee mensen die exact dezelfde eigenschappen
hebben. MAAR bij de ene worden eerst de positieve aspecten gezegd en bij de andere de
negatieve eerst. Toch zal persoon 1 eerst de job krijgen.
Je kan maar een keer een eerste indruk maken. Eerste indruk: vooral door
lichaamstaal. Alle latere informatie gaat men vaker vergeten
Vaak hebben artiesten/ acteurs hier last van: 1 keer de slechterik spelen =
mensen die je zo blijven zien
CONFIGURATIEMODEL VAN SOLOMON ASCH
Configureren = het opbouwen van een product uit losse componenten. Configureren
betekent gereedmaken voor gebruik.
SOCIALE PSYCHOLOGIE
Lessen
Hoofdstuk 1: sociale cognities
Hoofdstuk 2: attributies
Hoofdstuk 3: sociale beïnvloeding
Hoofdstuk 4: Hulpverlenen
Hoofdstuk 6: Stereotypering
Hoofdstuk 7: attitudes
INLEIDING: SOCIALE PSYCHOLOGIE
De sociale psychologie = wil een antwoord bieden op de vraag hoe individuen reageren in
sociale situaties.
De wetenschap van sociaal gedrag
te bestuderen sociologie
Sociale psychologie zit op het
raakvlak van psychologie en
sociologie
Algemene rond het individu
Sociale psychologie het individu in
interactief met zijn sociale omgeving
Sociologie het gaat om de groepen, grotere sociale eenheden
De sociale psychologie is een studie die tracht te begrijpen, verklaren en voorspellen
hoe de gedachten, gevoelens en gedragingen van individuen beïnvloed worden door de
waargenomen, ingebeelde of impliciete gedachten, gevoelens en gedragingen van
anderen.
SOCIALE COGNITIES
Sociale cognitie: persoonlijke en sociale gegevens over mensen verzamelen, invoeren,
verwerken en uitvoeren.
Het is een actief
Het gaat niet alleen over andere maar ook over jezelf, je zelfbeeld dat vaak vervlochten is
met het beeld dat we hebben van andere
De constructie van een zelfbeeld is onlosmakelijk verbonden met het beeld dat we
hebben van een groep waartoe we behoren en zelfs de groepen waarvan we geen deel
uitmaken.
Cognities hebben een effect op emoties Stimulus -> appraisal (cognitie) -> emotie
Emoties hebben een effect op cognities Emotie -> geeft info -> cognitie
,2
SCHEMA’S
Volgens Piaget zijn schema’s mentale structuren die aan de basis liggen van ons
handelen. Het zijn gestructureerde functioneringspatronen.
De vroegste schema’s zijn de reflexen.
Schema’s hebben na loop van tijd ook betrekking op mentale processen, ze onderbouwen
niet alleen meer ons handelen maar ook ons denken.
Onze sociale cognitie leunt op deze schema’s.
OMSCHRIJVING
Schema’s bestaan uit het geheel van eigenschappen en gedragingen die men
karakteristiek acht voor de leden van deze categorieën
Een belangrijk schema voor de mens = zelfschema
• wat we denken over onszelf
• wat we denken dat anderen over ons denken
sociale cognitie heeft invloed op ons zelfbeeld
sociale context heeft invloed op ons handelen
ZELFSCHEMA
Dit bevat dimensies waarmee je jezelf beschrijft (bv; zorgzaam, lief, avontuurlijk …)
Prototype: Als een soort gemiddelde van een specifieke groep
Script: verloop van opeenvolgende acties/ gebeurtenissen. Voorspelbare acties.
Als gedrag conform blijft aan het script vinden we dat nauwellijks informatief
Als het gedrag niet confrom blijft aan het script vinden we dat betekenisvol
Voorbeeld; stel een man zit altijd dronken aan het stuur, maar plots beslist hij
een taxi te bellen. Pas dan vinden we het betekenisvol.
Zelfkennis uit:
1. Zelfobservatie = je denkt na over jezlef, introspectie, reflecteren,
2. ‘Looking-glass self’= we leren door anderen, we leren uit hoe andere ons ervaren
3. Sociale vergelijking = waar sta ik in de groep, ben ik slimmer, beter in dit, ben ik
dommer dan …
KENMERKEN
- Gestalt schema’s samenbrengen, losse schema’s samenbrengen waardoor het
een eigen betekenis krijgt
- Bv: schema hond, schema liefde, schema ras, schema training dit zijn
allemaal losse schema’s en we gaan die schema’s kunnen linken
,3
- Top- down of theory- driven je hebt kennis en de nieuwe informatie die erbij
komt ga je gaan interpreteren op de basis die je al hebt. Je gaat oude schema’s
gebruiken om nieuwe informaties te gaan interpreteren.
- Bv; je bent in het buitenland en ziet man in blauw kostum dus je gaat
ervanuit dat het een politie agent is.
- Bottom- up of data-driven processing we vertrekken vanuit de ruwe feiten
zoals die zich aanbieden, die worden dan gekleurd door schema’s
- Sturen persoonsperceptie een schema dat je op een moment activeert en zo
ga je die informatie makkelijker herkennen
- Bv; je bent aan het denken aan muziek en opeens hoor je muziek en je kan
doordat je schema muziek hebt geactiveerd de zanger van de muziek
vertellen.
- Bv; een algoritme
- Schema’s beïnvloeden herinneringen Een experiment hierop twee
groepen kregen een beschrijving van een vrouw, evenveel extra als introverte
kenmerken. Na een paar dagen wordt de vragen gesteld en wordt gevraag kan die
vrouw makelaar kunnen worden (extravert) aan de andere groep vroegen ze of die
vrouw in de bib kon werken (introvert)
Bij de makelaar zeiden ze vooral de extraverte kenmerken
Bij de bib zeiden ze vooral hun introverte kenmerken
(vorm van priming)
- Informatie die consistent is, wordt beter onthouden
- Schema’s zijn prescriptief ze bieden beelden aan van hoe iets kan en moet
zijn. Wat daarvan afwijkt vinden we vaak slecht. Ze zijn voorspelbaar
- Attributies zoek die schema’s in stand houden.
- Need for cognition mensen dei diep nadenken, reflecteren
- Need for cerainty die houden van zekerheid en de inconsistente informatie
willen aanpassen zodat hun schema toch klopt
- Toegankelijkheid wordt bepaald door 2 factoren: hoe vaker het als is
opgeroepen, hoe recenter het is opgeroepen.
- Schema’s zorgen ervoor dat bepaalde informatie makkelijker en vlug kan
worden verwerkt. Mensen construeren op basis van wat ze waarnemen en
ervaren een eigen sociale werkelijkheid. We vullen die werkelijkheid aan met
behulp van kennis uit ons geheugen.
- Schema’s zijn cognitieve structuren die georganiseerde kennis
representeren
- Schema’s zijn hardnekkig;
, 4
- We kunnen zelf onze schema’s activeren
- Schema’s kunnen opgeroepen worden door een stimulus uit de omgeving
(bewust of onbewust – subliminaal) Stereotypen worden automatisch geactiveerd
bij het zien van foto’s van een gestereotypeerde groep
- Laag- of hoogbevooroordeelde mensen: Activeren dezelfde stereotypen,
maar gebruiken ze verschillend:
Personen die laagbevooroordeeld zijn: activatie van negatieve stereotypen
maar proberen die daarna te onderdrukken of bedwingen vanuit plichtsbesef of
schuld
Personen die hoogbevooroordeeld zijn: activatie van negatieve stereotypen en
betrekken de geactiveerde stereotypen bij hun beoordeling van personen
vooroordelen
CONFIGUREREN
Maar welk schema gebruiken we nu wanneer? Hoe komt het dat we op bepaalde
manieren denken?
OPVALLENDE KENMERKEN
Wat opvalt, valt op. Dit schema wordt onmiddellijk en als eerste geactiveerd.
– Naam
– Geslacht
– Huidskleur
Opvallendheid wordt bepaald door de context!
Informatie die wij eerst over iemand krijgen beïnvloedt het globale oordeel meer dan
later verworven informatie
PRIMACY-EFFECT
Informatie die wij eerst over iemand krijgen beïnvloedt het globale oordeel meer dan
later verworven informatie
Experiment met de beschrijving van twee mensen die exact dezelfde eigenschappen
hebben. MAAR bij de ene worden eerst de positieve aspecten gezegd en bij de andere de
negatieve eerst. Toch zal persoon 1 eerst de job krijgen.
Je kan maar een keer een eerste indruk maken. Eerste indruk: vooral door
lichaamstaal. Alle latere informatie gaat men vaker vergeten
Vaak hebben artiesten/ acteurs hier last van: 1 keer de slechterik spelen =
mensen die je zo blijven zien
CONFIGURATIEMODEL VAN SOLOMON ASCH
Configureren = het opbouwen van een product uit losse componenten. Configureren
betekent gereedmaken voor gebruik.
