Samenvatting Zorg en begeleiding – LOI
Hoofdstuk 1: Ziekteleer (pathologie)
-Pathologie= afwijkende situatie van wat normaal is. Normaal is dan anatomie (bouw) van
menselijk lichaam en de fysiologie (functie) ervan.
Paragraaf Infectieziekten:
-Vaak veroorzaakt door micro-organismen. Ook wel pathogene micro-organismen.
-Meest voorkomende zijn bacteriën, schimmels, virussen.
-Bacteriën ->
-Eencellig organisme dat onder gunstige omstandigheden vermenigvuldigd.
-Gunstige omstandigheden is goede temperatuur, zuurgraad, voldoende
voedingsstoffen.
-Ronde bacteriën = kokken. Bv streptokok, stafylokok
-Staafvormige bacteriën = bacillen. Bv samonellabacil, tuberkelbacil.
-Deze twee zijn meestvoorkomend. Minder bekende zoals spiraalvormig (syfilis) of
kommavormig (cholera).
-Schimmels ->
-Bij gunstige omstandigheden kunnen schimmels overal groeien.
-Met name op huid en slijmvliezen.
-Afweer mens vaak voldoende om schimmel te remmen en inwendige infectie te
voorkomen.
-Bij verminderde afweer kan schimmel vaak uitbreiden en leiden tot schimmelinfectie
-Bv bij cytostatica (antikanker middel), corticosteroïden (prednison), ernstig
verzwakte mensen, mensen met aids.
-Meest voorkomende schimmel is candida albicans.
-Vooral in plooien van huid (liezen, onder borsten). Huid wordt rood/schilferig.
-In mond geeft het witte vlekjes. Bij ernstig zieke in slokdarm.
-Schimmels behandelen met antischimmel middel (antimycotica). Bv nystatine.
-Enkele gevaarlijke schimmels kunnen longinfectie veroorzaken (is zeldzaam).
-Virussen ->
-Bestaat uit stukje erfelijk materiaal met eiwitmantel eromheen.
-Erfelijk materiaal is DNA of rDNA.
-Virus kan niet zomaar vermenigvuldigen. Om dit wel te doen moet het levende cel in, daar
in chromosoom inbouwen. Besmette cel krijgt dan taak nieuwe virusdeeltjes te maken. Na
duizenden nieuwe deeltjes breekt cel open. Nieuwe deeltjes kunnen andere cellen gaan
infecteren.
-Virus heeft receptor op celmembraan nodig om binnen te dringen.
-Griepvirus vindt receptoren die geschikt zijn op celmembraan van slijmviezen van
luchtwegen.
-Poliovirus kan alleen motorische zenuwcellen binnen.
-Virus kan niet met antibiotica bestreden worden. Tegenwoordig wel medicatie die
virusinfectie kan afremmen. Bv aciclovir en interferon.
,-Infecties ->
-Voor een infectie vindt een besmetting plaats.
-Besmetting= binnendringen van micro-organismen.
-Vaak maakt afweersysteem de binnengedrongen micro-organismen meteen
onschadelijk. Dan ontstaat geen infectie.
-Als micro-organismen sterker is dan afweersysteem en zich gaan vermeerderen, is
er een infectie.
-Incubatietijd= periode tussen besmetting (contaminatie) en optreden van
ziekteverschijnselen. Iemand is nog niet ziek, maar voelt zich niet lekker.
-Prodromen= vage verschijnselen bij incubatietijd (niet lekker voelen). Bv moe,
lusteloos, slechte eetlust.
-Infectie uit zich vaak in ontstekingsverschijnselen. Op de plaats van infectie ontstaan
de 5 symptomen;
1.Roodheid = rubor
2.Warmte = calor
3.Zwelling = tumor
4.Pijn = dolor
5.Gestoorde functie = functio laese
-Naast deze zijn er ook algemene verschijnselen. Bv koorts, algehele malaise.
-Veroorzaakt door gifstoffen gemaakt door micro-organismen en witte
bloedlichaampjes.
-Afhankelijk van plaats van infectie kunnen specifieke verschijnselen ontstaan. Bv
hoesten bij longontsteking of diarree bij darmontsteking.
-Belangrijkste onderzoek om infectie vast te stellen is aantonen van micro-
organismen in het lichaam. Bv in sputum (slijm luchtwegen), ontlasting, bloed, urine.
-Materiaal steriel afnemen voor kweek naar laboratorium sturen.
-Hierna vaststellen welk micro-organisme de infectie veroorzaakt en voor welk
geneesmiddel dit micro-organisme gevoelig is.
-Micro-organisme kan ongevoelig zijn voor bepaald geneesmiddel = resistentie.
-Bloedonderzoek ook optie. Zoeken naar antistoffen tegen bepaald micro-organisme
-Heeft iemand antistoffen, is hij in contact geweest met dat virus.
Pus:
-Bij infecties ontstaat vaak pus.
-Bestaat uit dode witte bloedcellen, dode weefselcellen en (vaak) levende micro-organisme
-Abces= opgehoopt pus in weefsel
-Abceskoorts= af en toe gaan enkele micro-organismen uit het abces en via bloedvaten het
hele lichaam door. Zorgt voor kortdurend hoge koorts.
-Sepsis/bloedvergiftiging= als micro-organismen in bloed blijven en zich vermeerderen daar.
-Dit is een ernstige aandoening. Langdurig hoge koorts.
-Zonder ingrijpen is kans op overlijden groot.
Besmettingswijzen:
-Manieren waarop micro-organismen ons lichaam kunnen binnendringen.
-Kan op 3 manieren ->
1.Door direct contact
-Micro-organismen gaan direct van ene persoon over op ander persoon.
,2.Door indirect contact (kruisbesmetting)
-Bv vieze handen waarmee je micro-organisme overdraagt op ander persoon.
-Kan ook via insecten
3.Via de lucht
-Micro-organisme in iemands luchtwegen kan via uitgeademde lucht door
kleine vochtdruppels (aerosolen), meegenomen worden. Als persoon
hoest/niest verspreiden micro-organismen zich in de lucht. Iemand in de buurt
kan het inademen en zo besmet worden = druppelinfectie.
-Belangrijk om handen te wassen na handeling in de zorg.
Besmettingswegen:
-Micro-organisme kan ons lichaam binnen op verschillende wijzen ->
Via: Toelichting:
De luchtwegen Micro-organismen in neus, keel of
luchtwegen. Ze worden uitgeademd en
komen in de lucht.
De mond Micro-organismen in/op voedsel worden
opgegeten. Komen in maag-darmkanaal en
kunnen infecteren.
Intacte huid Door direct huid-op-huid contact kunnen
micro-organisme overgaan van ene op
ander persoon. Vaak bij soa's.
Beschadigde huid Bv wonden of blaren
Bloed Door bloedtransfusies of injecties. Ook bij
perongeluk prikken aan injectienaald.
De ogen Door geïnfecteerd materiaal van patiënt dat
in de ogen komt door spatletsel
(lichaamsvloeistof van ander komt op je).
Virusinfecties:
1.Influenza
-Echte griep, meer dan een verkoudheid. Namelijk acute infectie van luchtwegen.
-Verschijnselen; keelpijn, hoesten, ontstoken neusslijmvlies, koorts, koude rillingen,
hoofdpijn, spierpijn, sterke vermoeidheid.
-Wordt veroorzaakt door griepvirus. Dit zijn er verschillende.
-Verdeeld over 3 groepen; A, B, C.
-Echte griep kan voor zwakkeren gevaarlijk zijn.
-Virus tast slijmvliezen in luchtwegen aan, daardoor kan bacterie superinfectie veroorzaken
(bv longontsteking).
-Superinfectie= infectie in weefsel dat al door een ander micro-organisme (meestal een
virus) is geïnfecteerd.
2.Herpes
-Virus dat koortsuitslag (herpes labialis) veroorzaakt.
-Begint met branderig/jeukend gevoel naast/op de lip. Dan volgen blaasjes.
-Na aantal dagen drogen blaasjes uit, worden korstjes. Na 7-10 dagen alles weg.
-Blaasjes worden veroorzaakt door herpes virus (herpes simplex). Verschillende virussen.
-Vaak vroeg in jeugd al besmetting, draag je dan hele leven bij je.
-Dit virus trekt terug in zenuwknop waar medicatie/afweersysteem niet bij kan
-Bij verminderde weerstand komt het virus weer aan oppervlak en heb je het weer.
-Wanneer blaasjes rond geslachtsdelen zijn spreken we van herpes genitalis.
, -Kan ook op hoornvlies van de ogen blaasjes geven.
3.Waterpokken
-Erg besmettelijk, dus bijna ieder kind krijgt het.
-Het is besmettelijk vanaf 1 dag voor het uitbreken van de uitslag, totdat alle blaasjes
ingedroogd zijn. Incubatietijd is 2-3 weken.
-Voor uitbreken van uitslag is kind wat slap, weinig eetlust, wat hogere temperatuur.
-Goed herkenbaar; vlekjes die snel donkerrode pukkels worden. Na aantal uur met vocht
gevulde blaasjes en rode rand. In groepjes op gezicht en romp. Maar ook onder het haar, in
het slijmvlees van mond/keel, op de oogleden, in de neus en oren.
-Na paar dagen drogen blaasjes in, ontstaat korstje en valt het af.
-Alle stadia (pukkeltje, blaasje, korstje) komt tegelijk voor. Vaak opnieuw inspectie nodig om
na te gaan of kind besmettelijk is.
-Vrij onschuldige ziekte, vooral jeuk voor kind.
-Bij openkrabben van blaasjes kunnen secundaire infecties ontstaan.
-Houdt nagels van kind kort.
-Kinderen met lage weerstand of gebruik steroïden kan waterpokken gevaarlijk zijn.
-In zeldzaam geval kans op hersenontsteking.
-Raadpleeg arts bij waterpokken wanneer;
-Kind hoge koorts krijgt -Kind last heeft van ernstige hoofdpijn en braken
-Kind insulten (epilepsie) -Verschijnselen van nek stijfheid
4.Gordelroos
-Is een soort herpesvirus. Namelijk varicellazostervirus. Veroorzaakt ook waterpokken.
-Als kind waterpokken hebben gehad is kans als volwassene gordelroos te krijgen.
-Ook eerst branderig jeukend gevoel, daarna blaasjes
-Hierbij is vocht in blaasjes besmettelijk. Bij korstjes niet meer.
-Gordelroos is pijnlijk, niet ernstig.
-Wanneer blaasjes rondom oog zitten kan zenuwontsteking in gezicht ontstaan,
spieren van het oog/gezicht kunnen dan verlamd raken.
-Zolang blaasjes aanwezig zijn is het erg besmettelijk.
-Als kind geen waterpokken gehad en wel in aanraking met blaasjes van iemands
gordelroos, kan je alsnog de waterpokken krijgen.
-Meer kans om gordelroos te krijgen/erger ziek erdoor te worden;
-Mensen ouder dan 60 jaar
-Mensen met minder afweer
-Iemand die het al ooit gehad heeft, kan het opnieuw krijgen
5.Corona virussen
-Over het algemeen klachten aan longen en luchtwegen.
-Voorbeelden corona virussen;
-SARS (severe acute respiratory syndrome)
-MERS (middle east respiratory syndrome)
-COVID-19
-Nieuwste virus veroorzaakt covid-19.
-Lijkt in begin op verkoudheid.
-Kan ernstige lontontsteking veroorzaken (zelfs dodelijk).
-Veelvoorkomende klachten;
-Verkoudheidsklachten als neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn
-Hoesten
-Benauwdheid
-Verhoging of koorts
-Plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping)
-Verhoogd risico voor kwetsbare ouderen en mensen met onderliggende aandoeningen.
-Onderliggende aandoeningen als;
Hoofdstuk 1: Ziekteleer (pathologie)
-Pathologie= afwijkende situatie van wat normaal is. Normaal is dan anatomie (bouw) van
menselijk lichaam en de fysiologie (functie) ervan.
Paragraaf Infectieziekten:
-Vaak veroorzaakt door micro-organismen. Ook wel pathogene micro-organismen.
-Meest voorkomende zijn bacteriën, schimmels, virussen.
-Bacteriën ->
-Eencellig organisme dat onder gunstige omstandigheden vermenigvuldigd.
-Gunstige omstandigheden is goede temperatuur, zuurgraad, voldoende
voedingsstoffen.
-Ronde bacteriën = kokken. Bv streptokok, stafylokok
-Staafvormige bacteriën = bacillen. Bv samonellabacil, tuberkelbacil.
-Deze twee zijn meestvoorkomend. Minder bekende zoals spiraalvormig (syfilis) of
kommavormig (cholera).
-Schimmels ->
-Bij gunstige omstandigheden kunnen schimmels overal groeien.
-Met name op huid en slijmvliezen.
-Afweer mens vaak voldoende om schimmel te remmen en inwendige infectie te
voorkomen.
-Bij verminderde afweer kan schimmel vaak uitbreiden en leiden tot schimmelinfectie
-Bv bij cytostatica (antikanker middel), corticosteroïden (prednison), ernstig
verzwakte mensen, mensen met aids.
-Meest voorkomende schimmel is candida albicans.
-Vooral in plooien van huid (liezen, onder borsten). Huid wordt rood/schilferig.
-In mond geeft het witte vlekjes. Bij ernstig zieke in slokdarm.
-Schimmels behandelen met antischimmel middel (antimycotica). Bv nystatine.
-Enkele gevaarlijke schimmels kunnen longinfectie veroorzaken (is zeldzaam).
-Virussen ->
-Bestaat uit stukje erfelijk materiaal met eiwitmantel eromheen.
-Erfelijk materiaal is DNA of rDNA.
-Virus kan niet zomaar vermenigvuldigen. Om dit wel te doen moet het levende cel in, daar
in chromosoom inbouwen. Besmette cel krijgt dan taak nieuwe virusdeeltjes te maken. Na
duizenden nieuwe deeltjes breekt cel open. Nieuwe deeltjes kunnen andere cellen gaan
infecteren.
-Virus heeft receptor op celmembraan nodig om binnen te dringen.
-Griepvirus vindt receptoren die geschikt zijn op celmembraan van slijmviezen van
luchtwegen.
-Poliovirus kan alleen motorische zenuwcellen binnen.
-Virus kan niet met antibiotica bestreden worden. Tegenwoordig wel medicatie die
virusinfectie kan afremmen. Bv aciclovir en interferon.
,-Infecties ->
-Voor een infectie vindt een besmetting plaats.
-Besmetting= binnendringen van micro-organismen.
-Vaak maakt afweersysteem de binnengedrongen micro-organismen meteen
onschadelijk. Dan ontstaat geen infectie.
-Als micro-organismen sterker is dan afweersysteem en zich gaan vermeerderen, is
er een infectie.
-Incubatietijd= periode tussen besmetting (contaminatie) en optreden van
ziekteverschijnselen. Iemand is nog niet ziek, maar voelt zich niet lekker.
-Prodromen= vage verschijnselen bij incubatietijd (niet lekker voelen). Bv moe,
lusteloos, slechte eetlust.
-Infectie uit zich vaak in ontstekingsverschijnselen. Op de plaats van infectie ontstaan
de 5 symptomen;
1.Roodheid = rubor
2.Warmte = calor
3.Zwelling = tumor
4.Pijn = dolor
5.Gestoorde functie = functio laese
-Naast deze zijn er ook algemene verschijnselen. Bv koorts, algehele malaise.
-Veroorzaakt door gifstoffen gemaakt door micro-organismen en witte
bloedlichaampjes.
-Afhankelijk van plaats van infectie kunnen specifieke verschijnselen ontstaan. Bv
hoesten bij longontsteking of diarree bij darmontsteking.
-Belangrijkste onderzoek om infectie vast te stellen is aantonen van micro-
organismen in het lichaam. Bv in sputum (slijm luchtwegen), ontlasting, bloed, urine.
-Materiaal steriel afnemen voor kweek naar laboratorium sturen.
-Hierna vaststellen welk micro-organisme de infectie veroorzaakt en voor welk
geneesmiddel dit micro-organisme gevoelig is.
-Micro-organisme kan ongevoelig zijn voor bepaald geneesmiddel = resistentie.
-Bloedonderzoek ook optie. Zoeken naar antistoffen tegen bepaald micro-organisme
-Heeft iemand antistoffen, is hij in contact geweest met dat virus.
Pus:
-Bij infecties ontstaat vaak pus.
-Bestaat uit dode witte bloedcellen, dode weefselcellen en (vaak) levende micro-organisme
-Abces= opgehoopt pus in weefsel
-Abceskoorts= af en toe gaan enkele micro-organismen uit het abces en via bloedvaten het
hele lichaam door. Zorgt voor kortdurend hoge koorts.
-Sepsis/bloedvergiftiging= als micro-organismen in bloed blijven en zich vermeerderen daar.
-Dit is een ernstige aandoening. Langdurig hoge koorts.
-Zonder ingrijpen is kans op overlijden groot.
Besmettingswijzen:
-Manieren waarop micro-organismen ons lichaam kunnen binnendringen.
-Kan op 3 manieren ->
1.Door direct contact
-Micro-organismen gaan direct van ene persoon over op ander persoon.
,2.Door indirect contact (kruisbesmetting)
-Bv vieze handen waarmee je micro-organisme overdraagt op ander persoon.
-Kan ook via insecten
3.Via de lucht
-Micro-organisme in iemands luchtwegen kan via uitgeademde lucht door
kleine vochtdruppels (aerosolen), meegenomen worden. Als persoon
hoest/niest verspreiden micro-organismen zich in de lucht. Iemand in de buurt
kan het inademen en zo besmet worden = druppelinfectie.
-Belangrijk om handen te wassen na handeling in de zorg.
Besmettingswegen:
-Micro-organisme kan ons lichaam binnen op verschillende wijzen ->
Via: Toelichting:
De luchtwegen Micro-organismen in neus, keel of
luchtwegen. Ze worden uitgeademd en
komen in de lucht.
De mond Micro-organismen in/op voedsel worden
opgegeten. Komen in maag-darmkanaal en
kunnen infecteren.
Intacte huid Door direct huid-op-huid contact kunnen
micro-organisme overgaan van ene op
ander persoon. Vaak bij soa's.
Beschadigde huid Bv wonden of blaren
Bloed Door bloedtransfusies of injecties. Ook bij
perongeluk prikken aan injectienaald.
De ogen Door geïnfecteerd materiaal van patiënt dat
in de ogen komt door spatletsel
(lichaamsvloeistof van ander komt op je).
Virusinfecties:
1.Influenza
-Echte griep, meer dan een verkoudheid. Namelijk acute infectie van luchtwegen.
-Verschijnselen; keelpijn, hoesten, ontstoken neusslijmvlies, koorts, koude rillingen,
hoofdpijn, spierpijn, sterke vermoeidheid.
-Wordt veroorzaakt door griepvirus. Dit zijn er verschillende.
-Verdeeld over 3 groepen; A, B, C.
-Echte griep kan voor zwakkeren gevaarlijk zijn.
-Virus tast slijmvliezen in luchtwegen aan, daardoor kan bacterie superinfectie veroorzaken
(bv longontsteking).
-Superinfectie= infectie in weefsel dat al door een ander micro-organisme (meestal een
virus) is geïnfecteerd.
2.Herpes
-Virus dat koortsuitslag (herpes labialis) veroorzaakt.
-Begint met branderig/jeukend gevoel naast/op de lip. Dan volgen blaasjes.
-Na aantal dagen drogen blaasjes uit, worden korstjes. Na 7-10 dagen alles weg.
-Blaasjes worden veroorzaakt door herpes virus (herpes simplex). Verschillende virussen.
-Vaak vroeg in jeugd al besmetting, draag je dan hele leven bij je.
-Dit virus trekt terug in zenuwknop waar medicatie/afweersysteem niet bij kan
-Bij verminderde weerstand komt het virus weer aan oppervlak en heb je het weer.
-Wanneer blaasjes rond geslachtsdelen zijn spreken we van herpes genitalis.
, -Kan ook op hoornvlies van de ogen blaasjes geven.
3.Waterpokken
-Erg besmettelijk, dus bijna ieder kind krijgt het.
-Het is besmettelijk vanaf 1 dag voor het uitbreken van de uitslag, totdat alle blaasjes
ingedroogd zijn. Incubatietijd is 2-3 weken.
-Voor uitbreken van uitslag is kind wat slap, weinig eetlust, wat hogere temperatuur.
-Goed herkenbaar; vlekjes die snel donkerrode pukkels worden. Na aantal uur met vocht
gevulde blaasjes en rode rand. In groepjes op gezicht en romp. Maar ook onder het haar, in
het slijmvlees van mond/keel, op de oogleden, in de neus en oren.
-Na paar dagen drogen blaasjes in, ontstaat korstje en valt het af.
-Alle stadia (pukkeltje, blaasje, korstje) komt tegelijk voor. Vaak opnieuw inspectie nodig om
na te gaan of kind besmettelijk is.
-Vrij onschuldige ziekte, vooral jeuk voor kind.
-Bij openkrabben van blaasjes kunnen secundaire infecties ontstaan.
-Houdt nagels van kind kort.
-Kinderen met lage weerstand of gebruik steroïden kan waterpokken gevaarlijk zijn.
-In zeldzaam geval kans op hersenontsteking.
-Raadpleeg arts bij waterpokken wanneer;
-Kind hoge koorts krijgt -Kind last heeft van ernstige hoofdpijn en braken
-Kind insulten (epilepsie) -Verschijnselen van nek stijfheid
4.Gordelroos
-Is een soort herpesvirus. Namelijk varicellazostervirus. Veroorzaakt ook waterpokken.
-Als kind waterpokken hebben gehad is kans als volwassene gordelroos te krijgen.
-Ook eerst branderig jeukend gevoel, daarna blaasjes
-Hierbij is vocht in blaasjes besmettelijk. Bij korstjes niet meer.
-Gordelroos is pijnlijk, niet ernstig.
-Wanneer blaasjes rondom oog zitten kan zenuwontsteking in gezicht ontstaan,
spieren van het oog/gezicht kunnen dan verlamd raken.
-Zolang blaasjes aanwezig zijn is het erg besmettelijk.
-Als kind geen waterpokken gehad en wel in aanraking met blaasjes van iemands
gordelroos, kan je alsnog de waterpokken krijgen.
-Meer kans om gordelroos te krijgen/erger ziek erdoor te worden;
-Mensen ouder dan 60 jaar
-Mensen met minder afweer
-Iemand die het al ooit gehad heeft, kan het opnieuw krijgen
5.Corona virussen
-Over het algemeen klachten aan longen en luchtwegen.
-Voorbeelden corona virussen;
-SARS (severe acute respiratory syndrome)
-MERS (middle east respiratory syndrome)
-COVID-19
-Nieuwste virus veroorzaakt covid-19.
-Lijkt in begin op verkoudheid.
-Kan ernstige lontontsteking veroorzaken (zelfs dodelijk).
-Veelvoorkomende klachten;
-Verkoudheidsklachten als neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn
-Hoesten
-Benauwdheid
-Verhoging of koorts
-Plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping)
-Verhoogd risico voor kwetsbare ouderen en mensen met onderliggende aandoeningen.
-Onderliggende aandoeningen als;
