Hoorcolleges overdrachts- en omzetbelasting
Hoorcollege 1: Overdrachtsbelasting en omzetbelasting: Belastbaar feit (AR).............. 2
Hoorcollege 2: Belastbaar feit.............................................................................................. 7
Hoorcollege 3: Woning........................................................................................................ 13
Hoorcollege 4: Artikel 4 lichamen...................................................................................... 18
Hoorcollege 5: Vervolg art. 4 WBR lichaam.......................................................................27
Hoorcollege 6: Vrijstelling van art. 15 WBR.......................................................................32
Hoorcollege 7 (staat als college 8 op brightspace).......................................................... 39
Hoorcollege 8: Inleiding omzetbelasting........................................................................... 44
Hoorcollege 9: Onbebouwde grond + bouwterrein...........................................................56
Hoorcollege 10: Overige vrijstellingen en teruggave overdrachtsbelasting..................68
Hoorcollege 11: Diensten ex art. 11 lid 1 sub b wet OB en aftrek voorbelasting........... 76
Hoorcollege 12: Strafheffing en overig.............................................................................. 86
1
,Hoorcollege 1: Overdrachtsbelasting en omzetbelasting: Belastbaar feit (AR)
● Relevante bronnen:
○ Wetgeving: wetten.overheid.nl.
○ Uitvoering (beleidsbesluiten): wetten.overheid.nl. →
Kennisgroepstandpunten!! binnen de belastingdienst zijn er kennisgroepen
actief die een ingewikkeld vraagstuk standpunten over schrijven. Deze
standpunten kunnen erg belangrijk zijn. Let op: Kennisgroepen zijn ook maar
mensen met een mening, en dus kun je deze gewoon aanvechten bij de
rechter/HR. De standpunten kunnen dus gewoon worden ingetrokken. Wel
kun je er vertrouwen aan ontlenen. De website geven de standpunten van
2023 en later, maar de kennisgroepen bestaan al veel langer. Deze
standpunten zouden echter ook wel relevant kunnen zijn op het tentamen, en
dit zal dan worden benoemd tijdens de colleges. Opzoeken en doorlezen.
○ Rechtspraak: uitspraken.rechtspraak.nl. Jurisprudentie syllabus. Strekking
van en bepaald arrest weten, de naam van het arrest is niet nodig.
○ Literatuur: bibliotheek.universiteitleiden.nl.
● Onderdelen van de notariële context: De slides tonen iconen voor
maatschappelijke vaardigheden, tijd management, samenwerking, wetgeving en
vastgoed.
● Tentamen wordt digitaal afgenomen. ⅔ overdrachtsbelasting. ⅓ over de
omzetbelasting. Stof uit de colleges.
Kenmerken en Structuur
● Geschiedenis: Wet op belastingen van rechtsverkeer (WBR). In werking getreden in
1972.
● Kenmerken: Wet waar heel veel economen mee te maken hebben, hebben moeite
met de kenmerken van de overdrachtsbelasting.
1. Tijdstipbelasting: Als je vandaag een OG zaak geleverd krijgt, dan is het
belastbare feit op dat tijdstip. WAT ER IN HET VERLEDEN EN DE
TOEKOMST GAAT GEBEUREN IS VOLSTREKT RELEVANT. Dit verschilt
van de PVB waar er sprake is van een belasting over een bepaalde periode,
en dit is dus geen tijdstipbelasting
2. Transactiebelasting, zolang er geen transactie is, heb je geen
overdrachtsbelasting.
3. Juridisch, we moeten als uitgangspunt een civielrechtelijke
eigendomsverkrijging hebben. Dit gaat meestal om een levering van OG
zaken. Als je geen juridische levering hebt, heb je in beginsel geen
aanknopingspunt om te heffen.
4. Ook moeten we kijken of iets roerend of onroerend is. OVB belasting slechts
van toepassing op onroerende zaken.
5. Zakelijke en objectieve belasting: het is een pand dat van a naar b gaat, er
wordt geen rekening gehouden met persoonlijke omstandigheden.
Er worden allerlei inbreuken op deze overdrachtsbelasting gemaakt.
Koop van particulier van een woning. Op een bepaald tijdstip wordt de woning gekocht, wat
voor tarief overdrachtsbelasting dan van toepassing is. Er moet worden gekeken naar de
hoedanigheid van de koper.
- Als de koper een bepaalde leeftijd heeft, zal een lager tarief van toepassing zijn.
- Ook moet er worden gekeken naar of de koper in de woning gaat wonen, dan kan er
zelfs sprake zijn van een vrijstelling. Ook gebeurtenissen na de overdracht van de
woning kunnen dus van belang zijn.
Structuur van de overdrachtsbelasting in de Wet BRV (belasting van rechtsverkeer):
Bevat meer heffingen dan alleen de overdrachtsbelasting.
2
, ○ Afd. 1: Belastbaar feit. art. 2 t/m 8
○ Afd. 2: Maatstaf van heffing. art. 9 t/m 13
○ Afd. 3: Tarief en vrijstellingen. art. 14 en 15
○ Afd. 4: Wijze van heffing. art. 16, 17 en 18
● Overige relevante kaders: Aansprakelijkheid (art. 42 IW), Tuchtrecht, Civielrecht en
Notariële deontologie.
Tarieven:
- "0%", Startersvrijstelling, bestaat dus eigenlijk niet, maar het gaat gewoon op
vrijstellingen.
- 2%: OG die een woning is. en door de koper zal worden gebruikt als woning.
- 4%: Samenloopvrijstelling: snijvlak overdrachtsbelasting en omzetbelasting.
- 8%: Woningen die je als koper niet zelf gaat bewonen, maar koopt als belegging.
- en 10,4%: toptarief, geldde vorig jaar nog voor woningen, maar voor alle overige
objecten: bijv. kantoor en winkelpanden.
Het Belastbaar Feit en Subjecten
● Artikel 2 lid 1 WBR: Onder de naam
'overdrachtsbelasting' wordt een belasting
geheven ter zake van de verkrijging van in
Nederland gelegen onroerende zaken of van
rechten waaraan deze zijn onderworpen.
● Bevat het verkrijgingsvereiste en het
objectvereiste. Er moet sprake zijn van een
verkrijging die betrekking heeft op onroerende
zaken of rechten die daar betrekking op hebben.
Dus: Hebben we te maken met een kwalificerend
object? Kijken naar het civielrechtelijke begrip
van verkrijging.
● Formule: Verkrijging + Object = Belastbaar feit.
● Wijzen van verkrijging door of krachtens: Koop, Verjaring, Onteigening,
Boedelmenging, Fusie/splitsing, Natrekking, Erfopvolging, Verdeling, Schenking/gift,
etc..
● Subjectvereiste (Art. 2 lid 1 en 16 WBR): Wie verkrijgt? Er wordt geheven bij de
verkrijger. In het voorbeeld is dit de vrouw die de woning verkrijgt van de man. Dit
kan een natuurlijke persoon zijn, maar ook een BV, CV of FGR. Fiscaal transparant
of non-transparant. Als een CV of FGR als open wordt aangemerkt, worden deze
belastingplichtigen als ware zij een BV zouden zijn.
3
, ● Mismatch: Er wordt gewezen op een mismatch met directe belastingen, specifiek bij
"Box 3 vluchtelingen" die gebruikmaken van een BV of een Open CV/FGR. Men
ging kopen met een BV ertussen, zodat de transactie niet belastbaar was voor de
overdrachtsbelasting, om zo niet te voldoen aan het verkrijgings begrip.
De Economische Eigendom
● Artikel 2 lid 2 WBR: Uitbreiding van het verkrijgingsvereiste naar "DE ECONOOM".
● Onder economische eigendom wordt verstaan een samenstel van rechten en
verplichtingen met betrekking tot de in het eerste lid bedoelde onroerende zaken of
rechten waaraan deze zijn onderworpen, dat een belang bij die zaken of rechten
vertegenwoordigt.
● Het belang omvat ten minste enig risico van waardeverandering en komt toe aan een
ander dan de eigenaar of beperkt gerechtigde.
● Onder de verkrijging van de economische eigendom van onroerende zaken of van
rechten waaraan deze zijn onderworpen wordt mede verstaan de verkrijging van een
samenstel van rechten en verplichtingen dat een belang als hiervoor bedoeld
vertegenwoordigt bij een bestanddeel van een onroerende zaak dat zelfstandig aan
een recht kan worden onderworpen, dan wel bij een recht waaraan een onroerende
zaak kan worden onderworpen.
● Definitie Econoom: Dit stukje sowieso terugkijken: C.A. 45:00
○ Samenstel van rechten en verplichtingen met betrekking tot een onroerende
zaak.
○ Het hebben van een belang bij de onroerende zaak.
○ Ten minste enig risico van waardeverandering lopen.
○ Het moet meer inhouden dan uitsluitend het recht op levering. Het te maken
met het besluit van de koopovereenkomst. Op 1 mei vindt de notariële
levering plaats, dit is de juridische eigendom. Het moment van de verkrijging
van de economische eigendom kan hiervan afwijken. Er kan een belang
zitten van de belastingdienst om het economische eigendom aan te wijzen.
○ Het moet niet gaan om uitsluitend een recht op levering: Dit is om te
voorkomen dat iedere particulier geconfronteerd wordt met de economische
eigendomsverkrijging. Er kan alleen maar een eco overdracht afspraak
worden gemaakt als de juridische eigendom het economische eigendom kan
overdragen.
○ Stel: Er loopt iemand en zeg tegen jou: Wij spreken af dat als de woning van
die persoon stijgt, de waarde daarvan is betaald. Heb je dan eco-eigendom
doordat je enig risico op waardestijging hebt? → Nee, er is alleen sprake van
economische eigendomsoverdracht op grond van een afspraak die is
gemaakt, dus de belastingplichtige en de juridische eigenaar van de
onroerende zaak. (Hier zijn wel wat nuances op.
○ Econoom kan zich in allerlei hoedanigheden voordoen. Soms is dit niet
helemaal duidelijk. Voorbeeld: Vereniging is eigenaar van een perceel, met
allemaal kaveltjes met chalets of stacaravans. Je wil een chalet op dat terrein
en je kunt je inschrijven bij die vereniging om een kaveltje te huren voor een
chalet. → Belastingdienst: Dit is misschien wel een economische
eigendomsverkrijging.
Uitgezonderde Verkrijgingen (Art. 3 WBR)
● Verschil art. 3 en 15: art. 15: Vrijstellingen: Er is een belastbaar feit, maar je
hebt een vrijstelling.
● Artikel 3 WBR: in bepaalde situaties constateren we geen belastbaar feit. Je
hoeft dan ook een aangifte overdrachtsbelasting te doen. → Beperking van het
verkrijgingsvereiste (Verkrijging + Object -/- Art. 3 WBR). Civielrechtelijk gaat het wel
om een echte verkrijging, maar niet voor de belastingdienst. Voorbeeld: Verkrijging in
het kader van een boedelmenging.
4
Hoorcollege 1: Overdrachtsbelasting en omzetbelasting: Belastbaar feit (AR).............. 2
Hoorcollege 2: Belastbaar feit.............................................................................................. 7
Hoorcollege 3: Woning........................................................................................................ 13
Hoorcollege 4: Artikel 4 lichamen...................................................................................... 18
Hoorcollege 5: Vervolg art. 4 WBR lichaam.......................................................................27
Hoorcollege 6: Vrijstelling van art. 15 WBR.......................................................................32
Hoorcollege 7 (staat als college 8 op brightspace).......................................................... 39
Hoorcollege 8: Inleiding omzetbelasting........................................................................... 44
Hoorcollege 9: Onbebouwde grond + bouwterrein...........................................................56
Hoorcollege 10: Overige vrijstellingen en teruggave overdrachtsbelasting..................68
Hoorcollege 11: Diensten ex art. 11 lid 1 sub b wet OB en aftrek voorbelasting........... 76
Hoorcollege 12: Strafheffing en overig.............................................................................. 86
1
,Hoorcollege 1: Overdrachtsbelasting en omzetbelasting: Belastbaar feit (AR)
● Relevante bronnen:
○ Wetgeving: wetten.overheid.nl.
○ Uitvoering (beleidsbesluiten): wetten.overheid.nl. →
Kennisgroepstandpunten!! binnen de belastingdienst zijn er kennisgroepen
actief die een ingewikkeld vraagstuk standpunten over schrijven. Deze
standpunten kunnen erg belangrijk zijn. Let op: Kennisgroepen zijn ook maar
mensen met een mening, en dus kun je deze gewoon aanvechten bij de
rechter/HR. De standpunten kunnen dus gewoon worden ingetrokken. Wel
kun je er vertrouwen aan ontlenen. De website geven de standpunten van
2023 en later, maar de kennisgroepen bestaan al veel langer. Deze
standpunten zouden echter ook wel relevant kunnen zijn op het tentamen, en
dit zal dan worden benoemd tijdens de colleges. Opzoeken en doorlezen.
○ Rechtspraak: uitspraken.rechtspraak.nl. Jurisprudentie syllabus. Strekking
van en bepaald arrest weten, de naam van het arrest is niet nodig.
○ Literatuur: bibliotheek.universiteitleiden.nl.
● Onderdelen van de notariële context: De slides tonen iconen voor
maatschappelijke vaardigheden, tijd management, samenwerking, wetgeving en
vastgoed.
● Tentamen wordt digitaal afgenomen. ⅔ overdrachtsbelasting. ⅓ over de
omzetbelasting. Stof uit de colleges.
Kenmerken en Structuur
● Geschiedenis: Wet op belastingen van rechtsverkeer (WBR). In werking getreden in
1972.
● Kenmerken: Wet waar heel veel economen mee te maken hebben, hebben moeite
met de kenmerken van de overdrachtsbelasting.
1. Tijdstipbelasting: Als je vandaag een OG zaak geleverd krijgt, dan is het
belastbare feit op dat tijdstip. WAT ER IN HET VERLEDEN EN DE
TOEKOMST GAAT GEBEUREN IS VOLSTREKT RELEVANT. Dit verschilt
van de PVB waar er sprake is van een belasting over een bepaalde periode,
en dit is dus geen tijdstipbelasting
2. Transactiebelasting, zolang er geen transactie is, heb je geen
overdrachtsbelasting.
3. Juridisch, we moeten als uitgangspunt een civielrechtelijke
eigendomsverkrijging hebben. Dit gaat meestal om een levering van OG
zaken. Als je geen juridische levering hebt, heb je in beginsel geen
aanknopingspunt om te heffen.
4. Ook moeten we kijken of iets roerend of onroerend is. OVB belasting slechts
van toepassing op onroerende zaken.
5. Zakelijke en objectieve belasting: het is een pand dat van a naar b gaat, er
wordt geen rekening gehouden met persoonlijke omstandigheden.
Er worden allerlei inbreuken op deze overdrachtsbelasting gemaakt.
Koop van particulier van een woning. Op een bepaald tijdstip wordt de woning gekocht, wat
voor tarief overdrachtsbelasting dan van toepassing is. Er moet worden gekeken naar de
hoedanigheid van de koper.
- Als de koper een bepaalde leeftijd heeft, zal een lager tarief van toepassing zijn.
- Ook moet er worden gekeken naar of de koper in de woning gaat wonen, dan kan er
zelfs sprake zijn van een vrijstelling. Ook gebeurtenissen na de overdracht van de
woning kunnen dus van belang zijn.
Structuur van de overdrachtsbelasting in de Wet BRV (belasting van rechtsverkeer):
Bevat meer heffingen dan alleen de overdrachtsbelasting.
2
, ○ Afd. 1: Belastbaar feit. art. 2 t/m 8
○ Afd. 2: Maatstaf van heffing. art. 9 t/m 13
○ Afd. 3: Tarief en vrijstellingen. art. 14 en 15
○ Afd. 4: Wijze van heffing. art. 16, 17 en 18
● Overige relevante kaders: Aansprakelijkheid (art. 42 IW), Tuchtrecht, Civielrecht en
Notariële deontologie.
Tarieven:
- "0%", Startersvrijstelling, bestaat dus eigenlijk niet, maar het gaat gewoon op
vrijstellingen.
- 2%: OG die een woning is. en door de koper zal worden gebruikt als woning.
- 4%: Samenloopvrijstelling: snijvlak overdrachtsbelasting en omzetbelasting.
- 8%: Woningen die je als koper niet zelf gaat bewonen, maar koopt als belegging.
- en 10,4%: toptarief, geldde vorig jaar nog voor woningen, maar voor alle overige
objecten: bijv. kantoor en winkelpanden.
Het Belastbaar Feit en Subjecten
● Artikel 2 lid 1 WBR: Onder de naam
'overdrachtsbelasting' wordt een belasting
geheven ter zake van de verkrijging van in
Nederland gelegen onroerende zaken of van
rechten waaraan deze zijn onderworpen.
● Bevat het verkrijgingsvereiste en het
objectvereiste. Er moet sprake zijn van een
verkrijging die betrekking heeft op onroerende
zaken of rechten die daar betrekking op hebben.
Dus: Hebben we te maken met een kwalificerend
object? Kijken naar het civielrechtelijke begrip
van verkrijging.
● Formule: Verkrijging + Object = Belastbaar feit.
● Wijzen van verkrijging door of krachtens: Koop, Verjaring, Onteigening,
Boedelmenging, Fusie/splitsing, Natrekking, Erfopvolging, Verdeling, Schenking/gift,
etc..
● Subjectvereiste (Art. 2 lid 1 en 16 WBR): Wie verkrijgt? Er wordt geheven bij de
verkrijger. In het voorbeeld is dit de vrouw die de woning verkrijgt van de man. Dit
kan een natuurlijke persoon zijn, maar ook een BV, CV of FGR. Fiscaal transparant
of non-transparant. Als een CV of FGR als open wordt aangemerkt, worden deze
belastingplichtigen als ware zij een BV zouden zijn.
3
, ● Mismatch: Er wordt gewezen op een mismatch met directe belastingen, specifiek bij
"Box 3 vluchtelingen" die gebruikmaken van een BV of een Open CV/FGR. Men
ging kopen met een BV ertussen, zodat de transactie niet belastbaar was voor de
overdrachtsbelasting, om zo niet te voldoen aan het verkrijgings begrip.
De Economische Eigendom
● Artikel 2 lid 2 WBR: Uitbreiding van het verkrijgingsvereiste naar "DE ECONOOM".
● Onder economische eigendom wordt verstaan een samenstel van rechten en
verplichtingen met betrekking tot de in het eerste lid bedoelde onroerende zaken of
rechten waaraan deze zijn onderworpen, dat een belang bij die zaken of rechten
vertegenwoordigt.
● Het belang omvat ten minste enig risico van waardeverandering en komt toe aan een
ander dan de eigenaar of beperkt gerechtigde.
● Onder de verkrijging van de economische eigendom van onroerende zaken of van
rechten waaraan deze zijn onderworpen wordt mede verstaan de verkrijging van een
samenstel van rechten en verplichtingen dat een belang als hiervoor bedoeld
vertegenwoordigt bij een bestanddeel van een onroerende zaak dat zelfstandig aan
een recht kan worden onderworpen, dan wel bij een recht waaraan een onroerende
zaak kan worden onderworpen.
● Definitie Econoom: Dit stukje sowieso terugkijken: C.A. 45:00
○ Samenstel van rechten en verplichtingen met betrekking tot een onroerende
zaak.
○ Het hebben van een belang bij de onroerende zaak.
○ Ten minste enig risico van waardeverandering lopen.
○ Het moet meer inhouden dan uitsluitend het recht op levering. Het te maken
met het besluit van de koopovereenkomst. Op 1 mei vindt de notariële
levering plaats, dit is de juridische eigendom. Het moment van de verkrijging
van de economische eigendom kan hiervan afwijken. Er kan een belang
zitten van de belastingdienst om het economische eigendom aan te wijzen.
○ Het moet niet gaan om uitsluitend een recht op levering: Dit is om te
voorkomen dat iedere particulier geconfronteerd wordt met de economische
eigendomsverkrijging. Er kan alleen maar een eco overdracht afspraak
worden gemaakt als de juridische eigendom het economische eigendom kan
overdragen.
○ Stel: Er loopt iemand en zeg tegen jou: Wij spreken af dat als de woning van
die persoon stijgt, de waarde daarvan is betaald. Heb je dan eco-eigendom
doordat je enig risico op waardestijging hebt? → Nee, er is alleen sprake van
economische eigendomsoverdracht op grond van een afspraak die is
gemaakt, dus de belastingplichtige en de juridische eigenaar van de
onroerende zaak. (Hier zijn wel wat nuances op.
○ Econoom kan zich in allerlei hoedanigheden voordoen. Soms is dit niet
helemaal duidelijk. Voorbeeld: Vereniging is eigenaar van een perceel, met
allemaal kaveltjes met chalets of stacaravans. Je wil een chalet op dat terrein
en je kunt je inschrijven bij die vereniging om een kaveltje te huren voor een
chalet. → Belastingdienst: Dit is misschien wel een economische
eigendomsverkrijging.
Uitgezonderde Verkrijgingen (Art. 3 WBR)
● Verschil art. 3 en 15: art. 15: Vrijstellingen: Er is een belastbaar feit, maar je
hebt een vrijstelling.
● Artikel 3 WBR: in bepaalde situaties constateren we geen belastbaar feit. Je
hoeft dan ook een aangifte overdrachtsbelasting te doen. → Beperking van het
verkrijgingsvereiste (Verkrijging + Object -/- Art. 3 WBR). Civielrechtelijk gaat het wel
om een echte verkrijging, maar niet voor de belastingdienst. Voorbeeld: Verkrijging in
het kader van een boedelmenging.
4
