Samenvatting Farmacokinetiek
HBO-niveau - met extra uitleg, tabellen, leerkaart en oefenvragen
Bron: MK 3.10 HC - Farmacokinetiek hoorcollege B 2025 opname DEELTIJD 2026.pdf
Dia 3: Farmacologie bestaat uit farmacokinetiek en farmacodynamiek.
1. Kern van dit college
Farmacologie is de geneesmiddelenleer. In dit college ligt de nadruk op farmacokinetiek: wat het lichaam met een
geneesmiddel doet. Het gaat dus om de weg van het geneesmiddel door het lichaam en om factoren die de concentratie
in het bloedplasma bepalen.
Begrip Betekenis Voorbeeld
Farmacologie Leer van geneesmiddelen: werking, Paracetamol gebruiken bij pijn of koorts.
bijwerking en toepassing.
Farmacokinetiek Wat het lichaam doet met het Absorptie, distributie, metabolisme en
geneesmiddel. excretie.
Farmacodynamiek Wat het geneesmiddel doet met het Effect via receptor, enzym, ionkanaal of
lichaam. transporteiwit.
Geneesmiddel Chemische of biologische stof met Tablet, injectie, inhalatie, pleister.
hulpstoffen, bedoeld voor diagnose,
genezing, vermindering of preventie van
ziekte.
2. ADME: de basis van farmacokinetiek
ADME is de rode draad van farmacokinetiek. Het beschrijft de vier processen die bepalen hoeveel geneesmiddel op de
werkzame plek komt en hoe lang het effect kan aanhouden.
Letter Proces Uitleg Belangrijk voor
Samenvatting Farmacokinetiek - HBO-niveau
, verpleegkunde
A Absorptie Opname van het Let op toedieningsweg,
geneesmiddel in het voeding, houding en
bloedplasma. interacties.
D Distributie Verdeling van het Wordt beinvloed door
geneesmiddel vanuit het vetmassa, spiermassa, lading
bloed naar weefsels. en lipofiliteit.
M Metabolisme Omzetting, vooral in de lever, Leverfunctie en interacties
vaak naar minder actieve of kunnen de werking
wateroplosbare stoffen. veranderen.
E Excretie Uitscheiding, vooral via de Nierfunctie bepaalt risico op
nieren. stapeling en toxiciteit.
Dia 32: ADME weergegeven als concentratie-tijdgrafiek met therapeutische grenzen.
3. Toedieningswegen: lokaal of systemisch
Een geneesmiddel kan lokaal werken, bijvoorbeeld in de longen of op de huid, of systemisch werken via het bloedplasma.
Bij systemische toediening is de concentratie in het bloed belangrijk voor werking en bijwerkingen.
Toedieningsweg Meestal effect Voordelen Nadelen/aandachtspunten
Oraal Systemisch, soms lokaal Gemakkelijk, goedkoop, veilig. Absorptie wisselt; first-pass
effect; letten op nuchter/niet
nuchter, melk, grapefruitsap
en interacties.
Inhalatie Lokaal in longen Direct op plek van werking bij Techniek is cruciaal; deel kan
astma/COPD. in keel of bloed komen en
bijwerkingen geven.
Intramusculair Systemisch Geschikt voor vaccinaties, Pijnlijker; juiste spier en
depotmedicatie en techniek nodig.
noodmedicatie.
Subcutaan Systemisch Geschikt voor insuline, Rotatie van prikplaatsen;
morfine of midazolam via absorptie kan verschillen.
pomp.
Intraveneus Systemisch 100% biologische Meer risico; vaak ziekenhuis;
beschikbaarheid; snel effect. kans op infuusreactie of lokale
schade.
Sublinguaal Snel systemisch Omzeilt grotendeels first-pass Alleen geschikt voor bepaalde
Samenvatting Farmacokinetiek - HBO-niveau
HBO-niveau - met extra uitleg, tabellen, leerkaart en oefenvragen
Bron: MK 3.10 HC - Farmacokinetiek hoorcollege B 2025 opname DEELTIJD 2026.pdf
Dia 3: Farmacologie bestaat uit farmacokinetiek en farmacodynamiek.
1. Kern van dit college
Farmacologie is de geneesmiddelenleer. In dit college ligt de nadruk op farmacokinetiek: wat het lichaam met een
geneesmiddel doet. Het gaat dus om de weg van het geneesmiddel door het lichaam en om factoren die de concentratie
in het bloedplasma bepalen.
Begrip Betekenis Voorbeeld
Farmacologie Leer van geneesmiddelen: werking, Paracetamol gebruiken bij pijn of koorts.
bijwerking en toepassing.
Farmacokinetiek Wat het lichaam doet met het Absorptie, distributie, metabolisme en
geneesmiddel. excretie.
Farmacodynamiek Wat het geneesmiddel doet met het Effect via receptor, enzym, ionkanaal of
lichaam. transporteiwit.
Geneesmiddel Chemische of biologische stof met Tablet, injectie, inhalatie, pleister.
hulpstoffen, bedoeld voor diagnose,
genezing, vermindering of preventie van
ziekte.
2. ADME: de basis van farmacokinetiek
ADME is de rode draad van farmacokinetiek. Het beschrijft de vier processen die bepalen hoeveel geneesmiddel op de
werkzame plek komt en hoe lang het effect kan aanhouden.
Letter Proces Uitleg Belangrijk voor
Samenvatting Farmacokinetiek - HBO-niveau
, verpleegkunde
A Absorptie Opname van het Let op toedieningsweg,
geneesmiddel in het voeding, houding en
bloedplasma. interacties.
D Distributie Verdeling van het Wordt beinvloed door
geneesmiddel vanuit het vetmassa, spiermassa, lading
bloed naar weefsels. en lipofiliteit.
M Metabolisme Omzetting, vooral in de lever, Leverfunctie en interacties
vaak naar minder actieve of kunnen de werking
wateroplosbare stoffen. veranderen.
E Excretie Uitscheiding, vooral via de Nierfunctie bepaalt risico op
nieren. stapeling en toxiciteit.
Dia 32: ADME weergegeven als concentratie-tijdgrafiek met therapeutische grenzen.
3. Toedieningswegen: lokaal of systemisch
Een geneesmiddel kan lokaal werken, bijvoorbeeld in de longen of op de huid, of systemisch werken via het bloedplasma.
Bij systemische toediening is de concentratie in het bloed belangrijk voor werking en bijwerkingen.
Toedieningsweg Meestal effect Voordelen Nadelen/aandachtspunten
Oraal Systemisch, soms lokaal Gemakkelijk, goedkoop, veilig. Absorptie wisselt; first-pass
effect; letten op nuchter/niet
nuchter, melk, grapefruitsap
en interacties.
Inhalatie Lokaal in longen Direct op plek van werking bij Techniek is cruciaal; deel kan
astma/COPD. in keel of bloed komen en
bijwerkingen geven.
Intramusculair Systemisch Geschikt voor vaccinaties, Pijnlijker; juiste spier en
depotmedicatie en techniek nodig.
noodmedicatie.
Subcutaan Systemisch Geschikt voor insuline, Rotatie van prikplaatsen;
morfine of midazolam via absorptie kan verschillen.
pomp.
Intraveneus Systemisch 100% biologische Meer risico; vaak ziekenhuis;
beschikbaarheid; snel effect. kans op infuusreactie of lokale
schade.
Sublinguaal Snel systemisch Omzeilt grotendeels first-pass Alleen geschikt voor bepaalde
Samenvatting Farmacokinetiek - HBO-niveau
