aard van het
internationaal
publiekrecht
1.1 Inleiding
Internationaal
publiekrecht is een
omvangrijk
rechtsgebied:
Nederlands recht is van
toepassing in NL
EU-recht is van
toepassing in lidstaten
van EU
(Grote delen van)
internationaal
,publiekrecht is
wereldwijd van
toepassing.
Hoofdstuk 1: Begrip en
aard van het
internationaal
publiekrecht
1.1 Inleiding
Internationaal
publiekrecht is een
omvangrijk
rechtsgebied:
Nederlands recht is van
toepassing in NL
,EU-recht is van
toepassing in lidstaten
van EU
(Grote delen van)
internationaal
publiekrecht is
wereldwijd van
toepassing.
Inleiding internationaal recht
Module 1 – Inleiding in het internationale recht
Hoofdstuk 1: 1.1 t/m 1.4
Hoofdstuk 13: 13.1 t/m 13.5.2
Hoofdstuk 1: begrip en aard van het internationaal publiekrecht:
Internationaal publiekrecht is een omvangrijk rechtsgebied. Terwijl Nederlands recht van
toepassing is in Nederland, en Europees recht geldt binnen de lidstaten van de EU, zijn grote
delen van internationaal publiekrecht wereldwijd van toepassing.
Het belang van internationaal publiekrecht vloeit voort uit onderlinge afhankelijkheden
tussen staten. Dergelijke onderlinge afhankelijkheden maken internationale samenwerking
noodzakelijk. Internationaal recht speelt een belangrijke rol bij het vormgeven van die
samenwerking en het realiseren van gemeenschappelijke belangen.
Internationaal publiekrecht is ook van belang voor het nationaal recht binnen staten.
Internationale afspraken hebben pas effect als staten hieraan binnen hun nationale
rechtsorde toepassing geven. De toename van het aantal internationale afspraken heeft
ertoe geleid dat internationaal recht op belangrijke punten de reikwijdte en inhoud van
nationaal recht bepaalt.
Voor Nederland is internationaal recht van bijzondere betekenis. Een sterke internationale
rechtsorde biedt stabiliteit in internationale betrekkingen, maakt het makkelijker om
, gemeenschappelijke belangen te realiseren en beschermt relatief zwakke staten. De
grondwet weerspiegelt dit belang en geeft de Nederlandse regering de taak om de
ontwikkeling van de internationale rechtsorde te bevorderen art. 90 Gw. Voorbeeld de
bescherming van de mensenrechten.
Deze cursus bespreekt het internationaal publiekrecht aan de hand van vier uitgangspunten:
1. Het boek behandelt internationaal publiekrecht als recht. Principieel juridisch karakter van
internationaal recht;
2. De inhoud en werking van internationaal recht wordt bepaald door het heterogene
karakter van de internationale gemeenschap. De verschillen tussen staten in termen van
politieke systemen, historische ontwikkeling, sociaaleconomische situatie en cultuur zijn
enorm.;
3. Het boek benadrukt dat de internationale rechtsorde verbrokkeld is, met relatief
zelfstandige deelgebieden, zoals de rechten van de mens.
4. Het boek benadrukt de wisselwerkingen tussen de internationale en nationale, in het
bijzonder de Nederlandse, rechtsorde.
1.2 Geschiedenis
Internationaal publiekrecht heeft een lange geschiedenis. Vroege vormen van
rechtsbetrekkingen tussen min of meer autonome politieke gemeenschappen waren al te
vinden in Mesopotamië rond 3000 v.Chr. en, later, tussen Griekse stadstaten. Ver voor het
beginnen van de jaartelling sloot het Romeinse Rijk verdragen met omringende steden en
gebieden. Deze rechtsbetrekkingen waren niet beperkt tot Europa en kwamen ook voor in
wat nu China en India zijn.
Gedurende grote delen van de geschiedenis waren de politieke organisatievormen te zwak
om gecentraliseerd gezag uit te oefenen en stabiele betrekkingen te onderhouden met
andere entiteiten. Hierdoor ontbraken de voorwaarden voor wat we nu kennen als
internationaal publiekrecht.
Monarchen hadden in het middeleeuwse Europa een beperkte macht. Zij moesten deze
delen met de adel, die eigen legers bezat, en zij streden om het hoogste gezag met de paus.
Er bestond in deze periode nog geen scheiding tussen publieke en private belangen. Deze
vielen samen in het belang van de monarch.
Het internationaal publiekrecht had ten tijde van de opkomst van soevereine staten vooral
als functie de bevordering van het vreedzaam samenleven (co-existentie) van staten.
De onafhankelijke staten ontstonden in het Europa van de zestiende en zeventiende eeuw.
Hierbij speelde de Vrede van Westfalen een beslissende rol. In 1648 maakte een aantal
verdragen een eind aan de Dertigjarige en Tachtigjarige Oorlog. Ruim 300 politieke eenheden
kwamen los van het gezag van het Heilige Roomse Rijk en de Kerkelijke staat. Zij kwamen
overeen het beginsel van territoriale integriteit te respecteren en werden formeel
onafhankelijk.
Een van de onafhankelijke staten die bij de Vrede van Westfalen werd erkend, was de
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.