LEERSTOF UIT HET BOEK:
Basisboek recht in de zorg- en
welzijnssector 2018-2019
JURIDISCHE KADERS
Social Work (2e jaar): Periode 3 en 4
,Inhoudsopgave
Periode 3
Les 1: Jeugdstrafrecht
Simons (2018):
Deel 3 § 19.2
Les 2: Slachtofferschap, wet tijdelijk huisverbod
Simons (2018):
Deel 1 Hoofdstuk 7: § 7.6
Deel 2 § 13.1.6 en § 14.7.4.1
Les 3: Ouderen en hulpverlening, Overlijden
Simons (2018):
Deel 2 Hoofdstuk 15 en Hoofdstuk 16: § 16.1 t/m § 16.2.3
Les 4: Vertegenwoordiging
Simons (2018):
Deel 2 § 14.3.4.2
Deel 3 § 18.2
Periode 4
Les 5: Vreemdelingenrecht
Simons (2018):
Deel 3 § 20.1
Les 6: Asielrecht
Simons (2018):
Deel 3 § 20.2 t/m § 20.5
Les 7: WGBO/BIG/WKKGZ/tuchtrecht
Simons (2018):
Deel 2 § 14.3.3, § 14.3.4.2 en § 14.3.6
Les 8: Zorg en Dwang
Simons (2018):
Deel 3 hoofdstuk 21
,Les 1: Jeugdstrafrecht
Specifieke jeugddelicten
Het pedagogische karakter staat bij het minderjarigenstrafrecht voorop. Bedoeling is dus om
terughoudend te zijn met het opleggen van straffen. Doel is het inzetten op gedragsverandering,
zodat de jongere daarna op een zo goed mogelijke manier aan de maatschappij kan deelnemen.
Het minderjarigenrecht kent een geheel eigen sanctiepakket. Zo is de maximale jeugddetentie
bijvoorbeeld twee jaar; dat verschilt nogal met 30 jaar of levenslang gevangenis bij meerderjarigen.
De volgende indeling kan worden gemaakt op leeftijd van de verdachte:
- tot 12 jaar: geen strafrechtelijke vervolging;
- van 12 tot 18 jaar: uitgangspunt is bestraffing volgens speciale regels van jeugdstrafrecht
- 18 jaar en ouder: uitgangspunt is bestraffing volgens het volwassenenstrafrecht.
Uitzondering op deze uitgangspunten:
- Tussen 16 en 18 jaar: het is mogelijk om volwassenenstrafrecht toe te passen, afhankelijk van
de ernst van het feit, de omstandigheden waaronder het is begaan en de persoonlijkheid van
de verdachte.
- Tussen een 18 en 23 jaar: de mogelijkheid om jeugdstrafrecht toe te passen (ook wel
adolescentenstrafrecht genoemd), waarbij de omstandigheden waaronder het feit is begaan en
de persoonlijkheid van de verdachte van belang zijn (de ernst van het feit speelt hier geen rol).
De meest voorkomende jeugddelicten:
Hier kun je denken aan: straatvandalisme, spijbelen, graffiti, zinloos geweld, zwartrijden en
winkeldiefstal. Deze gaan meestal met de jaren vanzelf overgaan. Strafbaar drugsgebruik en
criminaliteit stoppen echter niet zomaar bij het ouder worden.
Afdoening zonder strafproces
In de praktijk van het jeugdstrafrecht zijn er mogelijkheden ontwikkeld voor een afdoening van het
delict zonder dat de kinderechter erin wordt betrokken. Het gaat om afdoening door de politie en
afdoening door de officier van justitie. Dit wordt buitengerechtelijke afdoening genoemd.
Afdoening door de politie
• Doorsturen naar een gecertificeerde instelling (voorheen Bureau Jeugdzorg)
- Minderjarigen kunnen onder 12 jaar niet strafrechtelijk worden vervolgd. Als ze strafbaar
feit plegen worden ze standaard hierheen gestuurd.
• Halt (afkorting van Het ALTernatief)
- Ter voorkoming van inzending van het proces-verbaal naar de OvJ kan de politie de
jeugdige verdachte voorstellen aan een HALT-project deel te nemen voor maximaal 20
uur. Halt-projecten zijn gemeentelijke projecten ter preventie van criminaliteit. In het
kader van deze projecten kan de toegebrachte schade worden hersteld, kan onbetaalde
arbeid worden verricht en kan er bemiddeld worden bij schadevergoeding. Ouders van
kinderen van 12 tot 15 jaar moeten akkoord gaan met de afdoening. De politieambtenaar
moet aan de jongere een doorverwijzing naar het bureau halt aanbieden. De jongere is
het niet verplicht om te accepteren, maar de consequentie daarvan is dat hij door het
OM strafrechtelijk wordt vervolgd, met in ieder geval en justitiële registratie als gevolg.
Bureau Halt kent 3 kerntaken:
, 1. De alternatieve straftoepassing voor jongeren die door de politie zijn
aangehouden;
2. Voorlichting op scholen;
3. Een adviserende taak.
• Politietransactie
- Voor overtredingen (verkeersovertredingen) kan in geval van betrapping op heterdaad
de politie een transactie aanbieden aan minderjarige verdachten vanaf 12 jaar. Als die
niet wordt betaald, wordt het proces-verbaal doorgestuurd naar Openbaar Ministerie en
zal de zaak voor de rechter komen.
Afdoening door de officier van justitie
De OvJ kan bepalen dat de jeugdige verdachte gedurende maximaal 6 maanden de begeleiding
aanvaardt van een medewerker van de jeugdreclassering, een taakstraf opleggen van maximaal 60
uur te verrichten binnen 4 maanden.
Zorgvuldig, snel en op maat (ZSM)
- ZSM is een samenwerkingsverband tussen verschillende ketenpartners (OM, politie,
reclassering, slachtofferhulp NL en de RvdK).
- Hun doel is om zo snel mogelijk te reageren op een strafbaar feit gepleegd door een jongere
(binnen 7 dagen een beslissing nemen). Vaak is dit bedoeld voor wat lichtere delicten/zaak. Als
de zaak toch wat meer gecompliceerd is dan volgt een justitieel casusoverleg (JCO).
Mogelijke beslissingen van het OM op een strafbaar feit
• Sepot
- Dit betekent dat de verdachte niet vervolg wordt.
- Voorwaardelijke sepot kan ook worden opgelegd. Tijdens een voorwaardelijk sepot krijgt
de jeugdige een proeftijd en wordt in die tijd begeleid door de reclassering.
• HALT
• Transactie
- Een bepaalde geldsom of een taakstraf. Wanneer de jeugdige hiermee akkoord gaat dan
moet hij de boete betalen en is zijn straf daarmee gedaan.
• TOM-zitting
- Taakstraf openbaar ministerie zitting voor minderjarigen. Hier wordt de OM diegene die
beslist en niet de rechter.
• Dagvaarding voor de kinderrechter
- Er komt een rechtszaak tegen het minderjarige. De jeugdige moet voor de rechter
verschijnen.
Het strafprocesrecht voor minderjarigen
• Politieverhoor
- Alle verdachten, ook de minderjarigen, moeten voor het eerste politieverhoor gewezen
worden op het recht een advocaat te kunnen raadplegen. Minderjarigen kunnen van dit
recht geen afstand doen. Ook hebben zij recht tijdens het politieverhoor een advocaat of
vertrouwenspersoon aanwezig te laten zijn.
• Bevoegde rechter
Basisboek recht in de zorg- en
welzijnssector 2018-2019
JURIDISCHE KADERS
Social Work (2e jaar): Periode 3 en 4
,Inhoudsopgave
Periode 3
Les 1: Jeugdstrafrecht
Simons (2018):
Deel 3 § 19.2
Les 2: Slachtofferschap, wet tijdelijk huisverbod
Simons (2018):
Deel 1 Hoofdstuk 7: § 7.6
Deel 2 § 13.1.6 en § 14.7.4.1
Les 3: Ouderen en hulpverlening, Overlijden
Simons (2018):
Deel 2 Hoofdstuk 15 en Hoofdstuk 16: § 16.1 t/m § 16.2.3
Les 4: Vertegenwoordiging
Simons (2018):
Deel 2 § 14.3.4.2
Deel 3 § 18.2
Periode 4
Les 5: Vreemdelingenrecht
Simons (2018):
Deel 3 § 20.1
Les 6: Asielrecht
Simons (2018):
Deel 3 § 20.2 t/m § 20.5
Les 7: WGBO/BIG/WKKGZ/tuchtrecht
Simons (2018):
Deel 2 § 14.3.3, § 14.3.4.2 en § 14.3.6
Les 8: Zorg en Dwang
Simons (2018):
Deel 3 hoofdstuk 21
,Les 1: Jeugdstrafrecht
Specifieke jeugddelicten
Het pedagogische karakter staat bij het minderjarigenstrafrecht voorop. Bedoeling is dus om
terughoudend te zijn met het opleggen van straffen. Doel is het inzetten op gedragsverandering,
zodat de jongere daarna op een zo goed mogelijke manier aan de maatschappij kan deelnemen.
Het minderjarigenrecht kent een geheel eigen sanctiepakket. Zo is de maximale jeugddetentie
bijvoorbeeld twee jaar; dat verschilt nogal met 30 jaar of levenslang gevangenis bij meerderjarigen.
De volgende indeling kan worden gemaakt op leeftijd van de verdachte:
- tot 12 jaar: geen strafrechtelijke vervolging;
- van 12 tot 18 jaar: uitgangspunt is bestraffing volgens speciale regels van jeugdstrafrecht
- 18 jaar en ouder: uitgangspunt is bestraffing volgens het volwassenenstrafrecht.
Uitzondering op deze uitgangspunten:
- Tussen 16 en 18 jaar: het is mogelijk om volwassenenstrafrecht toe te passen, afhankelijk van
de ernst van het feit, de omstandigheden waaronder het is begaan en de persoonlijkheid van
de verdachte.
- Tussen een 18 en 23 jaar: de mogelijkheid om jeugdstrafrecht toe te passen (ook wel
adolescentenstrafrecht genoemd), waarbij de omstandigheden waaronder het feit is begaan en
de persoonlijkheid van de verdachte van belang zijn (de ernst van het feit speelt hier geen rol).
De meest voorkomende jeugddelicten:
Hier kun je denken aan: straatvandalisme, spijbelen, graffiti, zinloos geweld, zwartrijden en
winkeldiefstal. Deze gaan meestal met de jaren vanzelf overgaan. Strafbaar drugsgebruik en
criminaliteit stoppen echter niet zomaar bij het ouder worden.
Afdoening zonder strafproces
In de praktijk van het jeugdstrafrecht zijn er mogelijkheden ontwikkeld voor een afdoening van het
delict zonder dat de kinderechter erin wordt betrokken. Het gaat om afdoening door de politie en
afdoening door de officier van justitie. Dit wordt buitengerechtelijke afdoening genoemd.
Afdoening door de politie
• Doorsturen naar een gecertificeerde instelling (voorheen Bureau Jeugdzorg)
- Minderjarigen kunnen onder 12 jaar niet strafrechtelijk worden vervolgd. Als ze strafbaar
feit plegen worden ze standaard hierheen gestuurd.
• Halt (afkorting van Het ALTernatief)
- Ter voorkoming van inzending van het proces-verbaal naar de OvJ kan de politie de
jeugdige verdachte voorstellen aan een HALT-project deel te nemen voor maximaal 20
uur. Halt-projecten zijn gemeentelijke projecten ter preventie van criminaliteit. In het
kader van deze projecten kan de toegebrachte schade worden hersteld, kan onbetaalde
arbeid worden verricht en kan er bemiddeld worden bij schadevergoeding. Ouders van
kinderen van 12 tot 15 jaar moeten akkoord gaan met de afdoening. De politieambtenaar
moet aan de jongere een doorverwijzing naar het bureau halt aanbieden. De jongere is
het niet verplicht om te accepteren, maar de consequentie daarvan is dat hij door het
OM strafrechtelijk wordt vervolgd, met in ieder geval en justitiële registratie als gevolg.
Bureau Halt kent 3 kerntaken:
, 1. De alternatieve straftoepassing voor jongeren die door de politie zijn
aangehouden;
2. Voorlichting op scholen;
3. Een adviserende taak.
• Politietransactie
- Voor overtredingen (verkeersovertredingen) kan in geval van betrapping op heterdaad
de politie een transactie aanbieden aan minderjarige verdachten vanaf 12 jaar. Als die
niet wordt betaald, wordt het proces-verbaal doorgestuurd naar Openbaar Ministerie en
zal de zaak voor de rechter komen.
Afdoening door de officier van justitie
De OvJ kan bepalen dat de jeugdige verdachte gedurende maximaal 6 maanden de begeleiding
aanvaardt van een medewerker van de jeugdreclassering, een taakstraf opleggen van maximaal 60
uur te verrichten binnen 4 maanden.
Zorgvuldig, snel en op maat (ZSM)
- ZSM is een samenwerkingsverband tussen verschillende ketenpartners (OM, politie,
reclassering, slachtofferhulp NL en de RvdK).
- Hun doel is om zo snel mogelijk te reageren op een strafbaar feit gepleegd door een jongere
(binnen 7 dagen een beslissing nemen). Vaak is dit bedoeld voor wat lichtere delicten/zaak. Als
de zaak toch wat meer gecompliceerd is dan volgt een justitieel casusoverleg (JCO).
Mogelijke beslissingen van het OM op een strafbaar feit
• Sepot
- Dit betekent dat de verdachte niet vervolg wordt.
- Voorwaardelijke sepot kan ook worden opgelegd. Tijdens een voorwaardelijk sepot krijgt
de jeugdige een proeftijd en wordt in die tijd begeleid door de reclassering.
• HALT
• Transactie
- Een bepaalde geldsom of een taakstraf. Wanneer de jeugdige hiermee akkoord gaat dan
moet hij de boete betalen en is zijn straf daarmee gedaan.
• TOM-zitting
- Taakstraf openbaar ministerie zitting voor minderjarigen. Hier wordt de OM diegene die
beslist en niet de rechter.
• Dagvaarding voor de kinderrechter
- Er komt een rechtszaak tegen het minderjarige. De jeugdige moet voor de rechter
verschijnen.
Het strafprocesrecht voor minderjarigen
• Politieverhoor
- Alle verdachten, ook de minderjarigen, moeten voor het eerste politieverhoor gewezen
worden op het recht een advocaat te kunnen raadplegen. Minderjarigen kunnen van dit
recht geen afstand doen. Ook hebben zij recht tijdens het politieverhoor een advocaat of
vertrouwenspersoon aanwezig te laten zijn.
• Bevoegde rechter
