Hoofdstuk 1, Risico’s en risicomanagement – introduc7e en ontwikkeling
Risico = de mogelijkheid dat zich een gebeurtenis voordoet in een gegeven periode en
situa7e, die een nega7ef effect hee;, waardecrea7e verhindert of bestaande waardes
aantast.
Hebben kennis van de mo7va7etheorie van Maslow
Abraham Maslow onderscheidt vijf fundamentele type van menselijke behoe;en, die qua
belangrijk zijn te rangschikken op verschillende niveaus van hiërarchie. Zolang iemands
basisbehoe;en aan de onderkant van die hiërarchie niet zijn bevredigd, eisen die zijn
aandacht op en laten de overige behoe;en hem meer of min koud.
O;ewel, lagere behoeften moeten eerst voldoende vervuld zijn voordat hogere behoeften
belangrijk worden.
Hebben weet van de onvermijdelijkheid van risico’s in het dagelijks leven
Risico’s zijn inherent aan het bestaan:
- Welvaart veroorzaakt nieuwe risico’s → obesitas
- Ontwikkelingslanden → hongersnood en overlevingsrisico’s
- Verkeer → kans op ongelukken
- Technologie → cybercriminaliteit
Verzekerbare risico’s: gebeurtenissen die leiden tot verlies en onder bepaalde
omstandigheden verzekerd kunnen worden.
Risicomanagement is niet meer alleen verzekeren of schade beperken. Het is uitgegroeid tot
een vast onderdeel van het ondernemingsbeleid en speelt in vrijwel iedere sector een
belangrijke rol.
Risicomanagement is een breed begrip en hee; in verschillende sectoren een andere
betekenis. Het wordt steeds belangrijker binnen organisa7es om risico’s te beheersen en
doelstellingen te beschermen.
1
,Financiële sector
- Analyse en beheersing van financiële risico’s
- VB: kredietrisico, renterisico, valutarisico
Industriële sector
- Alle maatregelen gericht op het borgen van kwaliteit, con7nuïteit en de veiligheid van
processen en producten
- Voorbeelden: veiligheidsprocedures, kwaliteitscontroles, onderhoud van machines
Accountancy / compliance
- Controleren of organisa7es voldoen aan wet- en regelgeving, voorschri;en en
verslagleggingseisen
- Compliance = voldoen aan regels en afspraken
Bouw- en ICT-sector (projectma?g)
- Beschermen van projectdoelstellingen op het gebied van 7jd, budget en kwaliteit
- VB: voorkomen van vertraging, budgetoverschrijding beperken, kwaliteitsbewaking
Juridische sector
- Juristen richten zich vooral op aansprakelijkheid, contracten, overeenkomsten en
juridische risico’s
Weten welke par7jen in het geding zijn bij risico’s rondom Corporate Governance
Corporate Governance = het principe of systeem van richtlijnen voor goed bestuur, toezicht
en verantwoording binnen een onderneming of organisa7e. Goed bestuur is belangrijk voor
het succes, de con7nuïteit en de beheersing van risico’s binnen alle soorten organisa7es.
Doelen van Corporate Governance:
- Goed ondernemingsbestuur
- Transparan7e
- Con7nuïteit
- Beheersing van risico’s
Par?j (stakeholder) Belangen (Focus)
Maatschappelijke organisa7es Aandacht voor inclusiviteit, natuur, duurzaamheid en het
maatschappelijk belang.
Toezichthouders / Vergunningen Naleving (compliance) van wet- en regelgeving voor een
goede inpassing in de economie.
Aandeelhouders Rendement op investering via dividend en de waardes?jging
van de onderneming.
Raad van Commissarissen Toezicht op robuuste besluitvorming en con?nuïteit, maar
ook persoonlijke; carrière, status en ervaring.
Bestuur Succes van de onderneming, persoonlijke carrièregroei,
inkomen en status.
Medewerkers / Zinvol werk, ontwikkelingsmogelijkheden, goede
Ondernemingsraad arbeidsomstandigheden en salaris.
Kredietverleners / Financiers Zekerheid over de terugbetaling en een posi7ef rendement
op het verstrekte kapitaal.
Klanten / Afnemers Kwaliteit, betrouwbaarheid en prijs-kwaliteitverhouding van
het product of de dienst.
2
,Weten welke drie risico-aansturingslijnen die de Code voor Goed Bestuur hanteert
Actualisa7es van de Code voor Goed Bestuur leiden tot aanscherpingen die aansluiten bij
maatschappelijke behoe;en. Hierbij is meer aandacht voor:
- Transparan7e
- Duidelijke rollen van bestuurders en commissarissen
- Ona[ankelijke checks and balances door auditcommissies
De drie risico-aansturingslijnen
1e lijn – Bestuur en management
- Verantwoordelijk voor de aansturing van de organisa7e en bedrijfsprocessen
- Beheersen dagelijks de risico’s binnen de organisa7e
2e lijn – Staffunc7es
Voorbeelden:
- Risicomanagement
- Control
- Kwaliteitsmanagement
Taken:
- Ondersteunen de eerste lijn
- Geven exper7se en advies
- Faciliteren processen rondom risicobeheersing
3e lijn – Audit
Ona[ankelijke controlefunc7e controleert of processen voldoen aan:
- Interne (bestaande) afspraken
- Externe richtlijnen
- Wet- en regelgeving
Begrijpen hoe de risicobewustwording in het bedrijfsleven zich hee; ontwikkeld
De aandacht voor risicomanagement is in het bedrijfsleven steeds groter geworden. Door
maatschappelijke ontwikkelingen, strengere regelgeving, financiële crises en veranderingen
in de financiële- en verzekeringsmarkten zijn organisa7es zich bewuster geworden van
risico’s. Hierdoor is risicomanagement uitgegroeid tot een belangrijk onderdeel van het
ondernemingsbeleid.
Commissie Tabaksblat
- S7muleert verantwoord ondernemingsbestuur
- Invoering van de Corporate Governance Code
- Meer aandacht voor transparan7e, toezicht en verantwoording
IFRS - Interna7onal Financial Repor7ng Standards
- S7muleert bedrijven om risico’s meer zelf te dragen
- Bedrijven bouwen eigen reserves op
- Meer inzicht en transparan7e in financiële risico’s
3
, Basel-akkoorden - Basel Commicee on Banking Supervision
Doelen:
- Versterken van de stabiliteit van de financiële wereld
- Regels voor kredietwaardigheid van debiteuren
- Verhoging van kapitaaleisen voor banken
Ontwikkelingen op de verzekeringsmarkt
- Strengere accepta7e door verzekeraars leidt tot alterna7eve financieringsvormen
- dalende solvabiliteit
- Verzekeringspremies worden minder voorspelbaar
- Sommige risico’s zijn moeilijker verzekerbaar, zoals terrorismerisico sinds 9/11
Toenemende complexiteit van het bedrijfsleven
- Organisa7es worden groter en interna7onaler
- Bedrijfsvoering wordt minder transparant
- A[ankelijkheid van technologie neemt toe
Terugtrekkende overheid
- De overheid trekt zich deels terug uit de sociale verzekeringsmarkt en biedt minder
financiële bescherming en ondersteuning bij risico’s zoals arbeidsongeschiktheid,
ziekte of schade. Hierdoor krijgen organisa7es en burgers meer eigen
verantwoordelijkheid voor het opvangen en beheersen van risico’s
- Aansprakelijkheid wordt belangrijker
4
Risico = de mogelijkheid dat zich een gebeurtenis voordoet in een gegeven periode en
situa7e, die een nega7ef effect hee;, waardecrea7e verhindert of bestaande waardes
aantast.
Hebben kennis van de mo7va7etheorie van Maslow
Abraham Maslow onderscheidt vijf fundamentele type van menselijke behoe;en, die qua
belangrijk zijn te rangschikken op verschillende niveaus van hiërarchie. Zolang iemands
basisbehoe;en aan de onderkant van die hiërarchie niet zijn bevredigd, eisen die zijn
aandacht op en laten de overige behoe;en hem meer of min koud.
O;ewel, lagere behoeften moeten eerst voldoende vervuld zijn voordat hogere behoeften
belangrijk worden.
Hebben weet van de onvermijdelijkheid van risico’s in het dagelijks leven
Risico’s zijn inherent aan het bestaan:
- Welvaart veroorzaakt nieuwe risico’s → obesitas
- Ontwikkelingslanden → hongersnood en overlevingsrisico’s
- Verkeer → kans op ongelukken
- Technologie → cybercriminaliteit
Verzekerbare risico’s: gebeurtenissen die leiden tot verlies en onder bepaalde
omstandigheden verzekerd kunnen worden.
Risicomanagement is niet meer alleen verzekeren of schade beperken. Het is uitgegroeid tot
een vast onderdeel van het ondernemingsbeleid en speelt in vrijwel iedere sector een
belangrijke rol.
Risicomanagement is een breed begrip en hee; in verschillende sectoren een andere
betekenis. Het wordt steeds belangrijker binnen organisa7es om risico’s te beheersen en
doelstellingen te beschermen.
1
,Financiële sector
- Analyse en beheersing van financiële risico’s
- VB: kredietrisico, renterisico, valutarisico
Industriële sector
- Alle maatregelen gericht op het borgen van kwaliteit, con7nuïteit en de veiligheid van
processen en producten
- Voorbeelden: veiligheidsprocedures, kwaliteitscontroles, onderhoud van machines
Accountancy / compliance
- Controleren of organisa7es voldoen aan wet- en regelgeving, voorschri;en en
verslagleggingseisen
- Compliance = voldoen aan regels en afspraken
Bouw- en ICT-sector (projectma?g)
- Beschermen van projectdoelstellingen op het gebied van 7jd, budget en kwaliteit
- VB: voorkomen van vertraging, budgetoverschrijding beperken, kwaliteitsbewaking
Juridische sector
- Juristen richten zich vooral op aansprakelijkheid, contracten, overeenkomsten en
juridische risico’s
Weten welke par7jen in het geding zijn bij risico’s rondom Corporate Governance
Corporate Governance = het principe of systeem van richtlijnen voor goed bestuur, toezicht
en verantwoording binnen een onderneming of organisa7e. Goed bestuur is belangrijk voor
het succes, de con7nuïteit en de beheersing van risico’s binnen alle soorten organisa7es.
Doelen van Corporate Governance:
- Goed ondernemingsbestuur
- Transparan7e
- Con7nuïteit
- Beheersing van risico’s
Par?j (stakeholder) Belangen (Focus)
Maatschappelijke organisa7es Aandacht voor inclusiviteit, natuur, duurzaamheid en het
maatschappelijk belang.
Toezichthouders / Vergunningen Naleving (compliance) van wet- en regelgeving voor een
goede inpassing in de economie.
Aandeelhouders Rendement op investering via dividend en de waardes?jging
van de onderneming.
Raad van Commissarissen Toezicht op robuuste besluitvorming en con?nuïteit, maar
ook persoonlijke; carrière, status en ervaring.
Bestuur Succes van de onderneming, persoonlijke carrièregroei,
inkomen en status.
Medewerkers / Zinvol werk, ontwikkelingsmogelijkheden, goede
Ondernemingsraad arbeidsomstandigheden en salaris.
Kredietverleners / Financiers Zekerheid over de terugbetaling en een posi7ef rendement
op het verstrekte kapitaal.
Klanten / Afnemers Kwaliteit, betrouwbaarheid en prijs-kwaliteitverhouding van
het product of de dienst.
2
,Weten welke drie risico-aansturingslijnen die de Code voor Goed Bestuur hanteert
Actualisa7es van de Code voor Goed Bestuur leiden tot aanscherpingen die aansluiten bij
maatschappelijke behoe;en. Hierbij is meer aandacht voor:
- Transparan7e
- Duidelijke rollen van bestuurders en commissarissen
- Ona[ankelijke checks and balances door auditcommissies
De drie risico-aansturingslijnen
1e lijn – Bestuur en management
- Verantwoordelijk voor de aansturing van de organisa7e en bedrijfsprocessen
- Beheersen dagelijks de risico’s binnen de organisa7e
2e lijn – Staffunc7es
Voorbeelden:
- Risicomanagement
- Control
- Kwaliteitsmanagement
Taken:
- Ondersteunen de eerste lijn
- Geven exper7se en advies
- Faciliteren processen rondom risicobeheersing
3e lijn – Audit
Ona[ankelijke controlefunc7e controleert of processen voldoen aan:
- Interne (bestaande) afspraken
- Externe richtlijnen
- Wet- en regelgeving
Begrijpen hoe de risicobewustwording in het bedrijfsleven zich hee; ontwikkeld
De aandacht voor risicomanagement is in het bedrijfsleven steeds groter geworden. Door
maatschappelijke ontwikkelingen, strengere regelgeving, financiële crises en veranderingen
in de financiële- en verzekeringsmarkten zijn organisa7es zich bewuster geworden van
risico’s. Hierdoor is risicomanagement uitgegroeid tot een belangrijk onderdeel van het
ondernemingsbeleid.
Commissie Tabaksblat
- S7muleert verantwoord ondernemingsbestuur
- Invoering van de Corporate Governance Code
- Meer aandacht voor transparan7e, toezicht en verantwoording
IFRS - Interna7onal Financial Repor7ng Standards
- S7muleert bedrijven om risico’s meer zelf te dragen
- Bedrijven bouwen eigen reserves op
- Meer inzicht en transparan7e in financiële risico’s
3
, Basel-akkoorden - Basel Commicee on Banking Supervision
Doelen:
- Versterken van de stabiliteit van de financiële wereld
- Regels voor kredietwaardigheid van debiteuren
- Verhoging van kapitaaleisen voor banken
Ontwikkelingen op de verzekeringsmarkt
- Strengere accepta7e door verzekeraars leidt tot alterna7eve financieringsvormen
- dalende solvabiliteit
- Verzekeringspremies worden minder voorspelbaar
- Sommige risico’s zijn moeilijker verzekerbaar, zoals terrorismerisico sinds 9/11
Toenemende complexiteit van het bedrijfsleven
- Organisa7es worden groter en interna7onaler
- Bedrijfsvoering wordt minder transparant
- A[ankelijkheid van technologie neemt toe
Terugtrekkende overheid
- De overheid trekt zich deels terug uit de sociale verzekeringsmarkt en biedt minder
financiële bescherming en ondersteuning bij risico’s zoals arbeidsongeschiktheid,
ziekte of schade. Hierdoor krijgen organisa7es en burgers meer eigen
verantwoordelijkheid voor het opvangen en beheersen van risico’s
- Aansprakelijkheid wordt belangrijker
4
