Hoofdstuk 2 Aardrijkskunde
Endo en exogene processen
2.1 Opbouw van de aarde
De opbouw van de aarde:
1. Aardkorst (lithosfeer)
2. Mantel (asthenosfeer)
3. Buitenkern
4. Binnenkern
Het grootste gedeelte van de aardkorst is de oceaanbodem. De oceanische korst ligt lager
dan de continentale korst omdat het bestaat uit zwaarder basalt en continenten uit lichter
graniet. Basalt is vele malen zwaarder en daarom liggen oceanen lager dan de continenten.
De aardkorst drijft op de aardmantel.
Net als bij continenten kent de oceaanbodem ook grote hoogteverschillen. Bijvoorbeeld
gebergten, heuvels, vlakken. Als je op de kaart de atlantische oceaan bekijkt zie je er in het
midden een soort onderwater gebergte. De mid oceanische rug (is een langgerekte,
hoger gelegen structuur op de bodem van een oceaan) . Hier is de oceaan veel
minder diep dan elders.
Diepe kloven in de oceaan zijn (diepzee)troggen
, Door de trillingen van aardbevingen kan men afleiden hoe de aarde van binnen is
opgebouwd. De snelheid en richtingen van de trillingen worden beïnvloed door de
eigenschappen van het gesteente, zoals de temperatuur, dichtheid en vloeibaarheid.
Om de kern zit de aardmantel (traag stromend zwaar gesteente), beweging heet
convectiestroming (de warmte vanuit de kern wordt verplaatst). Er ontstaat dan in de
aardmantel (asthenosfeer) een gesmolten laag.
2.2 Platentektoniek
De aardkorst is verdeeld als puzzelstukjes in aardkorstplaten (continent of oceaanbodem)
en bewegen langzaam
Er zijn 3 soorten plaatbewegingen:
1. Convergente plaatgrenzen: platen botsen tegen elkaar aan. Wanneer een stuk
oceaanbodem botst op een stuk continent dan duikt de zwaardere oceaanbodem
(doordat basalt zwaarder is) onder de continent de mantel in (dit heet subductie)
2. Divergente plaatgrenzen: twee aardplaten bewegen uit elkaar. Er ontstaat een
scheur in de aardkorst (omdat de mantel de warmte niet kwijt kan doordat de
continentale korst zo dik is, door de druk breekt de continent) die scheur wordt direct
opgevuld met stollend lava. Doordat de lava stolt ontstaat er direct een nieuwe
oceaanbodem. De scheur waar oceanische korst wordt aangemaakt ligt soms
precies tussen 2 continentale platen en dus midden in de oceaan. Daardoor wordt
dat ook wel een mid oceanische rug genoemd. (dicht bij de mid oceanische rug is de
oceanische korst relatief jong en nog warm na verloop van tijd beweegt de korst van
de mid oceanische rug af (oceaanbodem groeit daarom langzaam aan =
spreidingszone). De korst wordt ouder koelt af en daarom neemt de dichtheid toe.
Hierdoor komt de korst dieper te liggen en daarom wordt aan de zijkanten de oceaan
dieper. Hierdoor schuift het koud en zware gesteente weer onder de continentale
Endo en exogene processen
2.1 Opbouw van de aarde
De opbouw van de aarde:
1. Aardkorst (lithosfeer)
2. Mantel (asthenosfeer)
3. Buitenkern
4. Binnenkern
Het grootste gedeelte van de aardkorst is de oceaanbodem. De oceanische korst ligt lager
dan de continentale korst omdat het bestaat uit zwaarder basalt en continenten uit lichter
graniet. Basalt is vele malen zwaarder en daarom liggen oceanen lager dan de continenten.
De aardkorst drijft op de aardmantel.
Net als bij continenten kent de oceaanbodem ook grote hoogteverschillen. Bijvoorbeeld
gebergten, heuvels, vlakken. Als je op de kaart de atlantische oceaan bekijkt zie je er in het
midden een soort onderwater gebergte. De mid oceanische rug (is een langgerekte,
hoger gelegen structuur op de bodem van een oceaan) . Hier is de oceaan veel
minder diep dan elders.
Diepe kloven in de oceaan zijn (diepzee)troggen
, Door de trillingen van aardbevingen kan men afleiden hoe de aarde van binnen is
opgebouwd. De snelheid en richtingen van de trillingen worden beïnvloed door de
eigenschappen van het gesteente, zoals de temperatuur, dichtheid en vloeibaarheid.
Om de kern zit de aardmantel (traag stromend zwaar gesteente), beweging heet
convectiestroming (de warmte vanuit de kern wordt verplaatst). Er ontstaat dan in de
aardmantel (asthenosfeer) een gesmolten laag.
2.2 Platentektoniek
De aardkorst is verdeeld als puzzelstukjes in aardkorstplaten (continent of oceaanbodem)
en bewegen langzaam
Er zijn 3 soorten plaatbewegingen:
1. Convergente plaatgrenzen: platen botsen tegen elkaar aan. Wanneer een stuk
oceaanbodem botst op een stuk continent dan duikt de zwaardere oceaanbodem
(doordat basalt zwaarder is) onder de continent de mantel in (dit heet subductie)
2. Divergente plaatgrenzen: twee aardplaten bewegen uit elkaar. Er ontstaat een
scheur in de aardkorst (omdat de mantel de warmte niet kwijt kan doordat de
continentale korst zo dik is, door de druk breekt de continent) die scheur wordt direct
opgevuld met stollend lava. Doordat de lava stolt ontstaat er direct een nieuwe
oceaanbodem. De scheur waar oceanische korst wordt aangemaakt ligt soms
precies tussen 2 continentale platen en dus midden in de oceaan. Daardoor wordt
dat ook wel een mid oceanische rug genoemd. (dicht bij de mid oceanische rug is de
oceanische korst relatief jong en nog warm na verloop van tijd beweegt de korst van
de mid oceanische rug af (oceaanbodem groeit daarom langzaam aan =
spreidingszone). De korst wordt ouder koelt af en daarom neemt de dichtheid toe.
Hierdoor komt de korst dieper te liggen en daarom wordt aan de zijkanten de oceaan
dieper. Hierdoor schuift het koud en zware gesteente weer onder de continentale
