Sam en vattin gsboek Capita Selecta
Ven n ootschapsbelastin g
Doelgr oep: Masterstudent / tax professional die de stof van Capita Selecta VPB wil herhalen.
Br onm ater iaal: Werkcolleges 1 t/m 12, Tilburg Law School Master, collegejaar 2020–2021.
⚠️
Let op ver ou der ing: Dit boek is gebaseerd op collegestof uit februari–mei 2021. Diverse
onderdelen zijn inmiddels gewijzigd of aangekondigd als wijziging. Verouderingsgevoelige passages
zijn aangeduid met [⚠️
Actualiseren].
In h oudsopgave
1. Rechtsgrondslagen en stelsel VPB
2. Subjectieve belastingplicht
3. Buitenlandse belastingplicht en classificatie samenwerkingsverbanden
4. Zetelverplaatsing, eindafrekening, overheidsbedrijven en coöperaties /
beleggingsinstellingen
5. Fiscaal winstbegrip, belastinglatenties en onzakelijke lening
6. Verliesverrekening en art. 20a
7. Transfer pricing: art. 8b, 8ba en renteaftrekbeperkingen
8. Deelnemingsvrijstelling, deelnemingsverrekening, objectvrijstelling en CFC
9. Fiscale eenheid
10. Fusies en splitsingen
11. Invloeden op de VPB: OESO, EU, digitale economie, bronbelasting, hybride
instrumenten en rulingpraktijk
12. Innovatiebox, bankenbelasting, verhuurderheffing en toekomst van de VPB
13. Tentamen- en herhaalchecklist per thema
,H oe gebr u ik je dit boek
Dit boek is een gestructureerde samenvatting, geen transcript van de werkcolleges. Per hoofdstuk vind
je:
K er nr egels — de essentie in begrijpelijke taal.
Relevante w etsar tikelen — de artikelen waarop de HC/WC steunt.
Toetsingsschem a / stappenplan — waar de stof dat vraagt.
Aandachtspu nten en valku ilen — veelgemaakte fouten.
Voor beeldtoepassingen — gebaseerd op de casussen uit de werkcolleges.
Gebruik het als herhalingsboek: lees het geheel, maak daarna de checklist per hoofdstuk. Het boek
veronderstelt basiskennis VPB (Grondslagen VPB) en bouwt daarop voort.
1. Rech tsgr on dslagen en stelsel VPB
(Werkcollege 1)
1.1 W aar om een VPB ?
Er zijn meerdere theoretische grondslagen voor de vennootschapsbelasting. Geen enkele grondslag
geeft een perfect antwoord; de VPB is historisch gegroeid vanuit een combinatie van motieven.
Grondslag Kerngedachte
An tr opom or fe visie Het lichaam is een zelfstandige entiteit waaraan belastingheffing kan worden
gekoppeld, los van de achterliggende aandeelhouders.
Leer van het globale De VPB zorgt voor een ruw evenwicht tussen de IB-ondernemer
even w icht (eenmanszaak, box 1) en de ondernemer via een NV/BV (VPB + DB ≈ IB-
tarief box 1).
Com pensatietheor ie De VPB belast kapitaalwinsten van aandeelhouders als voorheffing.
Pr ofi jtbegin sel De BV profiteert van het Nederlandse rechtsstelsel en dient daarvoor bij te
dragen.
Bu iten kan sbegin sel De besloten aansprakelijkheidsvorm geeft de BV een bevoorrechte positie.
, Bu dgettair ar gu m en t De overheid heeft inkomsten nodig.
K r itiek: Elk van deze grondslagen heeft zwakke punten. Bijv. bij het globale evenwicht: als de
aandeelhouder in box 1 zit (aandelen behoren tot ondernemingsvermogen), pakt de cumulatieve druk
(VPB + progressief IB-tarief) zwaarder uit dan het box 2-scenario.
1.2 K lassiek stelsel ver sus volledige in tegr atie
In het klassieke stelsel heft de overheid zowel VPB op vennootschapsniveau als IB op het niveau van
de aandeelhouder. Bij de Nederlandse box 2-aandeelhouder leidt dit tot een gecombineerde druk die
ruwweg overeenkomt met het IB-tarief (globale evenwicht), maar bij box 1-aandeelhouders
(aandeelhouder met BV-aandelen in ondernemingsvermogen) is de cumulatieve druk hoger.
Bij volledige integr atie wordt de VPB als voorheffing beschouwd. De aandeelhouder mag de
betaalde VPB verrekenen met zijn IB-aanslag, zodat hij alleen nog het restant betaalt. Geen Europees
land past dit systeem volledig toe.
1.3 Alter n atieven voor afschaffi n g of her vor m in g
Als de VPB zou worden afgeschaft, zouden twee risico's ontstaan:
1. Belastinguitstel via de BV (oppotten van winst).
2. Buitenlandse landen heffen alsnog bij over NL-winsten (CFC-wetgeving / zwarte lijst).
1.4 K er n str uctuur VPB -heffi n g (geheugen steun )
Art. 2/3 VPB → Wie is belastingplichtig? (subjectief)
Art. 7-8 VPB → Waarvoor? (object = belastbare winst)
Art. 3.8 IB → Totaalwinst (via schakelbepaling art. 8 lid 1 VPB)
Art. 3.25 IB → Jaarwinst (GKG)
Art. 2 lid 5 VPB → Ondernemingsfictie (NV/BV geacht gehele vermogen te benutten)
1.5 W etsar tikelen over zicht W C 1
Subjectief: art. 2 lid 1 sub a VPB (NV/BV), art. 2 lid 4 VPB (oprichtingsfictie), art. 3 VPB
(buitenlandse BP), art. 17 lid 3 VPB (belastbaar inkomen buitenlandse BP)
, Objectief: art. 7-8 VPB, art. 3.8 en 3.25 IB
Ver liesver r ekening: art. 20 VPB (1 jaar terug / 6 jaar vooruit) [⚠️
Per 2022: onbeperkt
voorwaarts, maar met temporisering]
Renteaftr ekbeper kingen: art. 10a, 10b, 15b, 12aa, 8b, 8c, 15bd VPB
DVS: art. 13 VPB
FE: art. 15 VPB
Fusie: art. 14b VPB
1.6 Aan dachtspun ten
Opr ichtingsfi ctie (ar t. 2 lid 4 VPB ): een naar Nederlands recht opgerichte BV die feitelijk
geleid wordt vanuit Duitsland, is toch binnenlands belastingplichtig in Nederland. In
verdragssituaties verschuift het heffingsrecht naar het land van feitelijke leiding; in niet-
verdragssituaties blijft NL onbeperkt heffen.
Ar t. 2 lid 5 VPB (onder nem ingsfi ctie): voor NV/BV/coöperatie wordt het gehele vermogen
geacht ondernemingsvermogen te zijn. Dit onderscheidt hen van stichtingen en verenigingen die
slechts belastingplichtig zijn voor zover zij een onderneming drijven (art. 2 lid 1 sub e).
2. Subjectieve belastin gplicht
(Werkcollege 2)
2.1 Hoofdr egel en r echtsvor m eis
Rechtsvorm Grondslag Bijzonderheden
NV, BV art. 2 lid 1 sub Onbeperkt belastingplichtig (art. 2 lid 5)
a VPB
Coöperatie, OWM art. 2 lid 1 sub Idem; verlengstukwinst aftrekbaar (art. 9 lid 1 sub g)
b VPB
Open commanditaire art. 2 lid 1 sub Gedeeltelijk transparant (beherend vennootdeel)
vennootschap a VPB
Ven n ootschapsbelastin g
Doelgr oep: Masterstudent / tax professional die de stof van Capita Selecta VPB wil herhalen.
Br onm ater iaal: Werkcolleges 1 t/m 12, Tilburg Law School Master, collegejaar 2020–2021.
⚠️
Let op ver ou der ing: Dit boek is gebaseerd op collegestof uit februari–mei 2021. Diverse
onderdelen zijn inmiddels gewijzigd of aangekondigd als wijziging. Verouderingsgevoelige passages
zijn aangeduid met [⚠️
Actualiseren].
In h oudsopgave
1. Rechtsgrondslagen en stelsel VPB
2. Subjectieve belastingplicht
3. Buitenlandse belastingplicht en classificatie samenwerkingsverbanden
4. Zetelverplaatsing, eindafrekening, overheidsbedrijven en coöperaties /
beleggingsinstellingen
5. Fiscaal winstbegrip, belastinglatenties en onzakelijke lening
6. Verliesverrekening en art. 20a
7. Transfer pricing: art. 8b, 8ba en renteaftrekbeperkingen
8. Deelnemingsvrijstelling, deelnemingsverrekening, objectvrijstelling en CFC
9. Fiscale eenheid
10. Fusies en splitsingen
11. Invloeden op de VPB: OESO, EU, digitale economie, bronbelasting, hybride
instrumenten en rulingpraktijk
12. Innovatiebox, bankenbelasting, verhuurderheffing en toekomst van de VPB
13. Tentamen- en herhaalchecklist per thema
,H oe gebr u ik je dit boek
Dit boek is een gestructureerde samenvatting, geen transcript van de werkcolleges. Per hoofdstuk vind
je:
K er nr egels — de essentie in begrijpelijke taal.
Relevante w etsar tikelen — de artikelen waarop de HC/WC steunt.
Toetsingsschem a / stappenplan — waar de stof dat vraagt.
Aandachtspu nten en valku ilen — veelgemaakte fouten.
Voor beeldtoepassingen — gebaseerd op de casussen uit de werkcolleges.
Gebruik het als herhalingsboek: lees het geheel, maak daarna de checklist per hoofdstuk. Het boek
veronderstelt basiskennis VPB (Grondslagen VPB) en bouwt daarop voort.
1. Rech tsgr on dslagen en stelsel VPB
(Werkcollege 1)
1.1 W aar om een VPB ?
Er zijn meerdere theoretische grondslagen voor de vennootschapsbelasting. Geen enkele grondslag
geeft een perfect antwoord; de VPB is historisch gegroeid vanuit een combinatie van motieven.
Grondslag Kerngedachte
An tr opom or fe visie Het lichaam is een zelfstandige entiteit waaraan belastingheffing kan worden
gekoppeld, los van de achterliggende aandeelhouders.
Leer van het globale De VPB zorgt voor een ruw evenwicht tussen de IB-ondernemer
even w icht (eenmanszaak, box 1) en de ondernemer via een NV/BV (VPB + DB ≈ IB-
tarief box 1).
Com pensatietheor ie De VPB belast kapitaalwinsten van aandeelhouders als voorheffing.
Pr ofi jtbegin sel De BV profiteert van het Nederlandse rechtsstelsel en dient daarvoor bij te
dragen.
Bu iten kan sbegin sel De besloten aansprakelijkheidsvorm geeft de BV een bevoorrechte positie.
, Bu dgettair ar gu m en t De overheid heeft inkomsten nodig.
K r itiek: Elk van deze grondslagen heeft zwakke punten. Bijv. bij het globale evenwicht: als de
aandeelhouder in box 1 zit (aandelen behoren tot ondernemingsvermogen), pakt de cumulatieve druk
(VPB + progressief IB-tarief) zwaarder uit dan het box 2-scenario.
1.2 K lassiek stelsel ver sus volledige in tegr atie
In het klassieke stelsel heft de overheid zowel VPB op vennootschapsniveau als IB op het niveau van
de aandeelhouder. Bij de Nederlandse box 2-aandeelhouder leidt dit tot een gecombineerde druk die
ruwweg overeenkomt met het IB-tarief (globale evenwicht), maar bij box 1-aandeelhouders
(aandeelhouder met BV-aandelen in ondernemingsvermogen) is de cumulatieve druk hoger.
Bij volledige integr atie wordt de VPB als voorheffing beschouwd. De aandeelhouder mag de
betaalde VPB verrekenen met zijn IB-aanslag, zodat hij alleen nog het restant betaalt. Geen Europees
land past dit systeem volledig toe.
1.3 Alter n atieven voor afschaffi n g of her vor m in g
Als de VPB zou worden afgeschaft, zouden twee risico's ontstaan:
1. Belastinguitstel via de BV (oppotten van winst).
2. Buitenlandse landen heffen alsnog bij over NL-winsten (CFC-wetgeving / zwarte lijst).
1.4 K er n str uctuur VPB -heffi n g (geheugen steun )
Art. 2/3 VPB → Wie is belastingplichtig? (subjectief)
Art. 7-8 VPB → Waarvoor? (object = belastbare winst)
Art. 3.8 IB → Totaalwinst (via schakelbepaling art. 8 lid 1 VPB)
Art. 3.25 IB → Jaarwinst (GKG)
Art. 2 lid 5 VPB → Ondernemingsfictie (NV/BV geacht gehele vermogen te benutten)
1.5 W etsar tikelen over zicht W C 1
Subjectief: art. 2 lid 1 sub a VPB (NV/BV), art. 2 lid 4 VPB (oprichtingsfictie), art. 3 VPB
(buitenlandse BP), art. 17 lid 3 VPB (belastbaar inkomen buitenlandse BP)
, Objectief: art. 7-8 VPB, art. 3.8 en 3.25 IB
Ver liesver r ekening: art. 20 VPB (1 jaar terug / 6 jaar vooruit) [⚠️
Per 2022: onbeperkt
voorwaarts, maar met temporisering]
Renteaftr ekbeper kingen: art. 10a, 10b, 15b, 12aa, 8b, 8c, 15bd VPB
DVS: art. 13 VPB
FE: art. 15 VPB
Fusie: art. 14b VPB
1.6 Aan dachtspun ten
Opr ichtingsfi ctie (ar t. 2 lid 4 VPB ): een naar Nederlands recht opgerichte BV die feitelijk
geleid wordt vanuit Duitsland, is toch binnenlands belastingplichtig in Nederland. In
verdragssituaties verschuift het heffingsrecht naar het land van feitelijke leiding; in niet-
verdragssituaties blijft NL onbeperkt heffen.
Ar t. 2 lid 5 VPB (onder nem ingsfi ctie): voor NV/BV/coöperatie wordt het gehele vermogen
geacht ondernemingsvermogen te zijn. Dit onderscheidt hen van stichtingen en verenigingen die
slechts belastingplichtig zijn voor zover zij een onderneming drijven (art. 2 lid 1 sub e).
2. Subjectieve belastin gplicht
(Werkcollege 2)
2.1 Hoofdr egel en r echtsvor m eis
Rechtsvorm Grondslag Bijzonderheden
NV, BV art. 2 lid 1 sub Onbeperkt belastingplichtig (art. 2 lid 5)
a VPB
Coöperatie, OWM art. 2 lid 1 sub Idem; verlengstukwinst aftrekbaar (art. 9 lid 1 sub g)
b VPB
Open commanditaire art. 2 lid 1 sub Gedeeltelijk transparant (beherend vennootdeel)
vennootschap a VPB
