DEFINITIEF EHEALTH STUDEER BESTAND
THEMA 1 - De wereld van eHealth
Studietaak 1.1.1. - Wat is eHealth en wat is digitale zorg?
eHEalth:
- in het boek: gebruik van technologie om gezondheid, welzijn en zorg te verbeteren. Sluit aan op de definitie van Eysenbach: waarin eHealth wordt gezien als
combinatie van medische informatica, public health en zorginnovatie via het internet en andere digitale technologieën.
- Nictiz: de toepassing van digitale informatie en communicatie om gezondheid en zorg te ondersteunen en/of te verbeteren. (deze definitie legt minder de nadruk
op de technologie maar meer op het doelgerichte gebruik ervan
Een belangrijk uitgangspunt is dat technologie op zich geen doel is, maar een middel om te verbeteren/ondersteunen.
Digitale zorg:
- Lijkt op eHealth, gaat hierbij ook om digitale middelen ter ondersteuning/verbetering. Verschil is dat digitale zorg specifiek verwijst naar toepassingen binnen de
zorgverlening. eHealth is ook breder, bijvoorbeeld gericht op preventie, gezondheidsbevordering, zelfmanagement etc.
Studietaak 1.1.2.- De meerwaarde van eHealth
eHealth kan op verschillende manieren bijdragen aan het verbeteren van gezondheid en zorg. De meerwaarde hangt wel af van de context, de doelgroep en de manier
waarop de technologie wordt geïmplementeerd. Niet elke eHealth-toepassing levert automatisch dezelfde voordelen op.
De belangrijkste meerwaarden zijn:
Betere toegang tot zorg: Zorg wordt minder afhankelijk van tijd en plaats, bijvoorbeeld via videoconsulten, apps of online interventies.
Empowerment van burgers en patiënten: Mensen krijgen meer inzicht en controle over hun gezondheid, bijvoorbeeld via monitoringtools of digitale dossiers.
Patiënt centraal: Digitale gegevens maken het mogelijk om zorg beter af te stemmen op persoonlijke behoeften en doelen.
Ondersteuning van zorgprofessionals: Zorgverleners kunnen digitale richtlijnen, protocollen, beslisondersteuning en AI gebruiken bij diagnose en behandeling.
Innovatie in de zorg: eHealth maakt nieuwe vormen van zorg mogelijk, zoals zorg op afstand, digitale samenwerking en online behandeling.
Betere kwaliteit van zorg: eHealth kan zorg effectiever, efficiënter, veiliger en accurater maken.
Meer transparantie en afstemming: Patiënten kunnen gegevens inzien en zorgverleners kunnen informatie sneller delen, wat samenwerking verbetert.
,eHealth als antwoord op druk op de zorg: De gezondheidszorg staat onder druk door vergrijzing, meer chronische aandoeningen, multimorbiditeit, stijgende zorgkosten en
tekorten aan zorgprofessionals. eHealth kan helpen door zorg efficiënter te organiseren, patiënten meer zelfmanagement te geven en zorg deels te verplaatsen van het
ziekenhuis naar thuis. Voorbeelden zijn telemonitoring, videoconsulten en digitale begeleiding. Dit sluit aan bij het principe: digitaal als het kan, fysiek als het moet.
Daarnaast kan eHealth bijdragen aan preventie en leefstijlbevordering. Omdat veel chronische aandoeningen samenhangen met leefstijl, kunnen digitale toepassingen
helpen om gezond gedrag te stimuleren en ziekte beter te managen.
Studietaak 1.1.3. - eHealth-toepassingen
eHealth kan in preventie en zorg op veel manieren worden ingezet. Het gaat niet om één type technologie, maar om een breed geheel aan digitale toepassingen die
verschillende doelen kunnen dienen, zoals communicatie, monitoring, registratie, behandeling, zelfmanagement, preventie en ondersteuning van besluitvorming.
Belangrijke eHealth-technologieën
- Videoconferencing
- Web-based interventies
- Mobiele apps / mHealth
- Virtual Reality (VR)
- Augmented Reality (AR)
- Wearables
- Sociale media en online communities
- Serious games
- Robots
- Chatbots en conversational agents
eHealth-toepassingen binnen de zorgsetting. Naast bovenstaande technologieën zijn er specifieke toepassingen binnen de zorg:
- Elektronisch patiëntendossier (EPD)
- Patiëntportaal
- Persoonlijk gezondheidsdossier (PGD/PHR)
- Telehealth
- Remote patient monitoring
WHO-classificatie van eHealth
De WHO deelt eHealth-toepassingen vooral in naar doel en doelgroep. Dat maakt zichtbaar dat eHealth breed inzetbaar is: voor burgers, patiënten, zorgverleners,
managers en beleidsmakers. Toepassingen kunnen bijvoorbeeld gericht zijn op communicatie, registratie, monitoring, besluitvorming, zorgcoördinatie of beleid. Wat opvalt
is dat de WHO-classificatie vooral gaat over informatie- en communicatietechnologieën om gezondheid te ondersteunen of te bevorderen.
,Studietaak 1.2.1. - eHealth in gezondheidsbevordering en ziektepreventie
Leefstijlgedrag is een belangrijk aangrijpingspunt om gezondheid te bevorderen en chronische ziekten te voorkomen. eHealth kan hierbij worden ingezet om grote groepen
mensen te ondersteunen bij gezond gedrag, zoals gezonder eten, meer bewegen, beter slapen, minder alcoholgebruik of stoppen met roken. eHealth kan preventie en
publieke gezondheid ondersteunen door grote groepen mensen laagdrempelig te bereiken met persoonlijke informatie, feedback en begeleiding. De toepassingen zijn
veelbelovend, maar effecten zijn vaak klein en betrouwbaarheid, veiligheid en kwaliteit blijven belangrijke aandachtspunten.
eHealth-toepassingen binnen preventie en publieke gezondheid kunnen bijvoorbeeld bestaan uit:
- gezondheidsapps
- websites met leefstijlinformatie
- online zelfhulpinterventies
- digitale coaching
- wearables
- eetdagboeken of beweegtrackers
- apps voor stoppen met roken of alcoholvermindering
Een belangrijke meerwaarde van eHealth is dat grote groepen mensen bereikt kunnen worden mét persoonlijke informatie en feedback. Dit is relevant, omdat advies op
maat vaak effectiever is dan algemene informatie.
Veel eHealth-interventies zijn gebaseerd op theorieën over gedrag en gedragsverandering, zoals cognitieve gedragstherapie. Ze zijn vaak gestructureerd, interactief en
zelfstandig te gebruiken. Dit past goed bij publieke gezondheid, omdat niet iedereen begeleiding van een professional nodig heeft of krijgt.
Computer tailoring: Een veelgebruikte methode binnen eHealth. Hierbij krijgt iemand advies op maat op basis van persoonlijke gegevens, bijvoorbeeld uit een vragenlijst,
dagboek of wearable. Het systeem stemt de feedback af op gedrag, kenmerken, opvattingen of risico’s van de gebruiker. Hierdoor lijkt het op individuele counseling, maar
dan digitaal en schaalbaar.
Effectiviteit: eHealth-interventies kunnen effectief zijn bij het verbeteren van leefstijlgedrag en gedragsdeterminanten, maar de effecten zijn meestal klein. Ook is niet altijd
duidelijk welke onderdelen van een interventie precies werken en voor welke doelgroepen ze het meest effectief zijn. eHealth is dus beloftevol, maar er is nog ruimte voor
verbetering.
Voorbeeld Voedingscentrum: De website van het Voedingscentrum is zelf al een vorm van eHealth, omdat deze online informatie geeft over gezond, duurzaam en veilig
eten. Daarnaast biedt het Voedingscentrum apps zoals Mijn Eetmeter, waarmee gebruikers hun voeding kunnen bijhouden en persoonlijke feedback krijgen.
Betrouwbaarheid van apps:In appstores is het aanbod van leefstijlapps groot, maar het is vaak moeilijk te beoordelen welke apps betrouwbaar, veilig en wetenschappelijk
onderbouwd zijn. Gebruikers moeten daarom kritisch kijken naar de afzender, privacy, gegevensgebruik en kwaliteit van de informatie.
, Studietaak 1.2.2. - eHealth-toepassingen bij behandeling en management van somatische aandoeningen
eHealth kan worden ingezet bij de behandeling en ondersteuning van somatische aandoeningen. Dit geldt vooral bij chronische aandoeningen, zoals diabetes, COPD,
hartfalen of reuma, maar ook bij kortdurende klachten zoals rugpijn of sportblessures. De nadruk ligt op ziektemanagement en valt onder tertiaire of zorggerelateerde
preventie. Het kan patiënten helpen actiever met hun ziekte om te gaan en kan zorg deels naar de thuissituatie verplaatsen.
Mogelijke eHealth-toepassingen bij somatische aandoeningen zijn:
- leefstijlinterventies gericht op de specifieke aandoening
- zelfmanagementinterventies
- websites en apps met informatie, opdrachten en oefeningen
- medicatieherinneringen en ondersteuning bij therapietrouw
- psychosociale ondersteuning bij pijn, vermoeidheid of distress
- telemonitoring of thuismonitoring
- sensoren en wearables
- blended of hybride begeleiding
Veel interventies zijn gericht op het leren omgaan met de ziekte en het beperken van de impact op het dagelijks leven. De inhoud is vaak gebaseerd op cognitieve
gedragstherapie of acceptance and commitment therapy. Interventies kunnen zelfstandig worden gebruikt, met begeleiding op afstand of in combinatie met face-to-face-
contact. Professionele ondersteuning kan de effectiviteit en het gebruik verbeteren.
Effectiviteit: eHealth-interventies kunnen effectief zijn bij het verbeteren van psychosociale uitkomsten, vooral bij pijn, vermoeidheid en distress. Interventies gebaseerd op
cognitieve gedragstherapie laten positieve effecten zien.
ICT&Health:
Thuismonitoring: Bij thuismonitoring wordt op afstand gevolgd hoe het met een patiënt gaat. Patiënten vullen bijvoorbeeld vragenlijsten in via een app of meten waarden
zoals hartslag, bloeddruk, zuurstofsaturatie of bloedsuiker. Op basis daarvan kan advies worden gegeven of kan een zorgverlener contact opnemen. Dit maakt het mogelijk
om zorg deels van het ziekenhuis naar thuis te verplaatsen.
Praktijkvoorbeelden: Op de website van de Patiëntenfederatie staan apps die patiënten kunnen gebruiken voor leefstijl, zelfmanagement of omgaan met aandoeningen.
Deze apps zijn vaak self-guided. Luscii biedt juist thuismonitoringapps die via zorgorganisaties worden ingezet en waarbij ondersteuning door zorgprofessionals hoort.
THEMA 1 - De wereld van eHealth
Studietaak 1.1.1. - Wat is eHealth en wat is digitale zorg?
eHEalth:
- in het boek: gebruik van technologie om gezondheid, welzijn en zorg te verbeteren. Sluit aan op de definitie van Eysenbach: waarin eHealth wordt gezien als
combinatie van medische informatica, public health en zorginnovatie via het internet en andere digitale technologieën.
- Nictiz: de toepassing van digitale informatie en communicatie om gezondheid en zorg te ondersteunen en/of te verbeteren. (deze definitie legt minder de nadruk
op de technologie maar meer op het doelgerichte gebruik ervan
Een belangrijk uitgangspunt is dat technologie op zich geen doel is, maar een middel om te verbeteren/ondersteunen.
Digitale zorg:
- Lijkt op eHealth, gaat hierbij ook om digitale middelen ter ondersteuning/verbetering. Verschil is dat digitale zorg specifiek verwijst naar toepassingen binnen de
zorgverlening. eHealth is ook breder, bijvoorbeeld gericht op preventie, gezondheidsbevordering, zelfmanagement etc.
Studietaak 1.1.2.- De meerwaarde van eHealth
eHealth kan op verschillende manieren bijdragen aan het verbeteren van gezondheid en zorg. De meerwaarde hangt wel af van de context, de doelgroep en de manier
waarop de technologie wordt geïmplementeerd. Niet elke eHealth-toepassing levert automatisch dezelfde voordelen op.
De belangrijkste meerwaarden zijn:
Betere toegang tot zorg: Zorg wordt minder afhankelijk van tijd en plaats, bijvoorbeeld via videoconsulten, apps of online interventies.
Empowerment van burgers en patiënten: Mensen krijgen meer inzicht en controle over hun gezondheid, bijvoorbeeld via monitoringtools of digitale dossiers.
Patiënt centraal: Digitale gegevens maken het mogelijk om zorg beter af te stemmen op persoonlijke behoeften en doelen.
Ondersteuning van zorgprofessionals: Zorgverleners kunnen digitale richtlijnen, protocollen, beslisondersteuning en AI gebruiken bij diagnose en behandeling.
Innovatie in de zorg: eHealth maakt nieuwe vormen van zorg mogelijk, zoals zorg op afstand, digitale samenwerking en online behandeling.
Betere kwaliteit van zorg: eHealth kan zorg effectiever, efficiënter, veiliger en accurater maken.
Meer transparantie en afstemming: Patiënten kunnen gegevens inzien en zorgverleners kunnen informatie sneller delen, wat samenwerking verbetert.
,eHealth als antwoord op druk op de zorg: De gezondheidszorg staat onder druk door vergrijzing, meer chronische aandoeningen, multimorbiditeit, stijgende zorgkosten en
tekorten aan zorgprofessionals. eHealth kan helpen door zorg efficiënter te organiseren, patiënten meer zelfmanagement te geven en zorg deels te verplaatsen van het
ziekenhuis naar thuis. Voorbeelden zijn telemonitoring, videoconsulten en digitale begeleiding. Dit sluit aan bij het principe: digitaal als het kan, fysiek als het moet.
Daarnaast kan eHealth bijdragen aan preventie en leefstijlbevordering. Omdat veel chronische aandoeningen samenhangen met leefstijl, kunnen digitale toepassingen
helpen om gezond gedrag te stimuleren en ziekte beter te managen.
Studietaak 1.1.3. - eHealth-toepassingen
eHealth kan in preventie en zorg op veel manieren worden ingezet. Het gaat niet om één type technologie, maar om een breed geheel aan digitale toepassingen die
verschillende doelen kunnen dienen, zoals communicatie, monitoring, registratie, behandeling, zelfmanagement, preventie en ondersteuning van besluitvorming.
Belangrijke eHealth-technologieën
- Videoconferencing
- Web-based interventies
- Mobiele apps / mHealth
- Virtual Reality (VR)
- Augmented Reality (AR)
- Wearables
- Sociale media en online communities
- Serious games
- Robots
- Chatbots en conversational agents
eHealth-toepassingen binnen de zorgsetting. Naast bovenstaande technologieën zijn er specifieke toepassingen binnen de zorg:
- Elektronisch patiëntendossier (EPD)
- Patiëntportaal
- Persoonlijk gezondheidsdossier (PGD/PHR)
- Telehealth
- Remote patient monitoring
WHO-classificatie van eHealth
De WHO deelt eHealth-toepassingen vooral in naar doel en doelgroep. Dat maakt zichtbaar dat eHealth breed inzetbaar is: voor burgers, patiënten, zorgverleners,
managers en beleidsmakers. Toepassingen kunnen bijvoorbeeld gericht zijn op communicatie, registratie, monitoring, besluitvorming, zorgcoördinatie of beleid. Wat opvalt
is dat de WHO-classificatie vooral gaat over informatie- en communicatietechnologieën om gezondheid te ondersteunen of te bevorderen.
,Studietaak 1.2.1. - eHealth in gezondheidsbevordering en ziektepreventie
Leefstijlgedrag is een belangrijk aangrijpingspunt om gezondheid te bevorderen en chronische ziekten te voorkomen. eHealth kan hierbij worden ingezet om grote groepen
mensen te ondersteunen bij gezond gedrag, zoals gezonder eten, meer bewegen, beter slapen, minder alcoholgebruik of stoppen met roken. eHealth kan preventie en
publieke gezondheid ondersteunen door grote groepen mensen laagdrempelig te bereiken met persoonlijke informatie, feedback en begeleiding. De toepassingen zijn
veelbelovend, maar effecten zijn vaak klein en betrouwbaarheid, veiligheid en kwaliteit blijven belangrijke aandachtspunten.
eHealth-toepassingen binnen preventie en publieke gezondheid kunnen bijvoorbeeld bestaan uit:
- gezondheidsapps
- websites met leefstijlinformatie
- online zelfhulpinterventies
- digitale coaching
- wearables
- eetdagboeken of beweegtrackers
- apps voor stoppen met roken of alcoholvermindering
Een belangrijke meerwaarde van eHealth is dat grote groepen mensen bereikt kunnen worden mét persoonlijke informatie en feedback. Dit is relevant, omdat advies op
maat vaak effectiever is dan algemene informatie.
Veel eHealth-interventies zijn gebaseerd op theorieën over gedrag en gedragsverandering, zoals cognitieve gedragstherapie. Ze zijn vaak gestructureerd, interactief en
zelfstandig te gebruiken. Dit past goed bij publieke gezondheid, omdat niet iedereen begeleiding van een professional nodig heeft of krijgt.
Computer tailoring: Een veelgebruikte methode binnen eHealth. Hierbij krijgt iemand advies op maat op basis van persoonlijke gegevens, bijvoorbeeld uit een vragenlijst,
dagboek of wearable. Het systeem stemt de feedback af op gedrag, kenmerken, opvattingen of risico’s van de gebruiker. Hierdoor lijkt het op individuele counseling, maar
dan digitaal en schaalbaar.
Effectiviteit: eHealth-interventies kunnen effectief zijn bij het verbeteren van leefstijlgedrag en gedragsdeterminanten, maar de effecten zijn meestal klein. Ook is niet altijd
duidelijk welke onderdelen van een interventie precies werken en voor welke doelgroepen ze het meest effectief zijn. eHealth is dus beloftevol, maar er is nog ruimte voor
verbetering.
Voorbeeld Voedingscentrum: De website van het Voedingscentrum is zelf al een vorm van eHealth, omdat deze online informatie geeft over gezond, duurzaam en veilig
eten. Daarnaast biedt het Voedingscentrum apps zoals Mijn Eetmeter, waarmee gebruikers hun voeding kunnen bijhouden en persoonlijke feedback krijgen.
Betrouwbaarheid van apps:In appstores is het aanbod van leefstijlapps groot, maar het is vaak moeilijk te beoordelen welke apps betrouwbaar, veilig en wetenschappelijk
onderbouwd zijn. Gebruikers moeten daarom kritisch kijken naar de afzender, privacy, gegevensgebruik en kwaliteit van de informatie.
, Studietaak 1.2.2. - eHealth-toepassingen bij behandeling en management van somatische aandoeningen
eHealth kan worden ingezet bij de behandeling en ondersteuning van somatische aandoeningen. Dit geldt vooral bij chronische aandoeningen, zoals diabetes, COPD,
hartfalen of reuma, maar ook bij kortdurende klachten zoals rugpijn of sportblessures. De nadruk ligt op ziektemanagement en valt onder tertiaire of zorggerelateerde
preventie. Het kan patiënten helpen actiever met hun ziekte om te gaan en kan zorg deels naar de thuissituatie verplaatsen.
Mogelijke eHealth-toepassingen bij somatische aandoeningen zijn:
- leefstijlinterventies gericht op de specifieke aandoening
- zelfmanagementinterventies
- websites en apps met informatie, opdrachten en oefeningen
- medicatieherinneringen en ondersteuning bij therapietrouw
- psychosociale ondersteuning bij pijn, vermoeidheid of distress
- telemonitoring of thuismonitoring
- sensoren en wearables
- blended of hybride begeleiding
Veel interventies zijn gericht op het leren omgaan met de ziekte en het beperken van de impact op het dagelijks leven. De inhoud is vaak gebaseerd op cognitieve
gedragstherapie of acceptance and commitment therapy. Interventies kunnen zelfstandig worden gebruikt, met begeleiding op afstand of in combinatie met face-to-face-
contact. Professionele ondersteuning kan de effectiviteit en het gebruik verbeteren.
Effectiviteit: eHealth-interventies kunnen effectief zijn bij het verbeteren van psychosociale uitkomsten, vooral bij pijn, vermoeidheid en distress. Interventies gebaseerd op
cognitieve gedragstherapie laten positieve effecten zien.
ICT&Health:
Thuismonitoring: Bij thuismonitoring wordt op afstand gevolgd hoe het met een patiënt gaat. Patiënten vullen bijvoorbeeld vragenlijsten in via een app of meten waarden
zoals hartslag, bloeddruk, zuurstofsaturatie of bloedsuiker. Op basis daarvan kan advies worden gegeven of kan een zorgverlener contact opnemen. Dit maakt het mogelijk
om zorg deels van het ziekenhuis naar thuis te verplaatsen.
Praktijkvoorbeelden: Op de website van de Patiëntenfederatie staan apps die patiënten kunnen gebruiken voor leefstijl, zelfmanagement of omgaan met aandoeningen.
Deze apps zijn vaak self-guided. Luscii biedt juist thuismonitoringapps die via zorgorganisaties worden ingezet en waarbij ondersteuning door zorgprofessionals hoort.
