1
Behandelingsmethodiek hoorcolleges
Hoorcollege 1 – Introductiecollege
29 januari 2026
Therapeutisch proces – De zorg staat onder druk,
effectiviteit is ook erg belangrijk. Effectiviteit neemt niet
toe, maar druk op de zorg neemt wel toe. Belangrijk om
te kijken naar het werkingsmechanisme van de
behandeling. Moeten we blijven bij
behandelprogramma’s of zijn er meer andere aspecten.
Kijk dus breder dan alleen de interventie zelf!
→ Welke elementen werken nu eigenlijk mee?
Therapie-input (voor behandeling), Therapeutisch proces (tijdens interventie; kan ook gezien worden
als een van de werkingsmechanismen), veranderingsmechanismen (onderliggende mechanismen die
iets veroorzaken/verklaren; interventie moet hier op focussen), behandeluitkomst.
Basiselementen therapeutische alliantie (Bordin 1979) – kan fluctueren! (ook tijdens behandeling)
• Affectieve band tussen cliënt (ook ouders, hele systeem hoort hierbij) en therapeut
o Kwaliteit van de werkrelatie (warmte, veiligheid, vertrouwen, respect)
o Kenmerken therapeut: o.a. empathisch, respect, echtheid
o Client durft zich open te stellen.
o Vormt de basis waarop doelen en taken effectief kunnen worden afgesproken en
uitgevoerd.
• Overeenstemming over doelen
o Doelen zijn: gedeelde, expliciet geformuleerde behandeldoelen (wat wil iemand
bereiken).
o Gedeeld: in afstemming wat belangrijk is
o Realistisch & haalbaar: passend bij mogelijkheden cliënt en therapeut
o Doelen zorgen o.a. voor focus en motivatie, betrokkenheid. (Later hierover meer)
• Overeenstemming over taken (interventies)
o Concrete activiteiten, interventies en rollen (hoe gaan we werken)
o Vb. exposure bij angst, reflecteren op relationeel patroon
o Logisch passend bij de doelen
o Client moet de begrijpen en geloven dat ze helpen
o Afstemming tussen cliënt en therapeut (taken aanpassen aan motivatie en
belastbaarheid bv).
o Overeenstemming over taken versterkt de samenwerking, betrokkenheid van de
client en vertrouwen in het proces. Onenigheid hierover kan zorgen voor stagnatie of
vroegtijdige uitval.
Rollenspel therapeut-cliënt casus Lisa
Mogelijke uitwerking en aandachtspunten casus Lisa
Overeenstemming over DOELEN
- Moeten voor Lisa haalbaar en betekenisvol voelen.
- De doelen zijn van Lisa, niet alleen van ouders of school.
- De therapeut checkt: “Klinkt dit als iets waar jij aan wil werken?”
- Dit versterkt autonomie, motivatie en regie.
, 2
Voorbeelden van geformuleerde doelen
- Lisa wil minder last hebben van piekergedachten, vooral ’s avonds.
- Lisa wil zonder buikpijn naar school kunnen gaan en zich rustiger voelen in de ochtend.
- Lisa wil zich zekerder voelen bij toetsen en niet meer blokkeren
Overeenstemming over TAKEN
- De therapeut legt uit hoe men samen aan de doelen gaat werken. Lisa krijgt keuzeopties waar
mogelijk — bevordert alliantie.
- Belangrijk dat cliënten begrijpen waarom de taken helpen.
- Zorgen voor direct verband tussen eigen doelen en taken.
Voorbeelden taken voor Lisa
- Een piekerschrift bijhouden: wanneer piekert ze, waarover, wat helpt?
- Een stapjesplan maken om angstige situaties (zoals een toets) stapsgewijs aan te gaan.
- In therapie oefenen met helpende gedachten.
Taken voor ouders - Lisa niet over beschermen, maar aanmoedigen om kleine stapjes te zetten.
Taken voor de therapeut - Psycho-educatie geven over angst en de gekozen interventie. Goede
afstemming blijven houden: “Is dit een oefening die bij jou past?”
Affectieve BAND
- Dit is de relatiekwaliteit tussen Lisa en de therapeut.
- Waardoor client zich gezien, serieus genomen en veilig voelt.
- De band maakt het makkelijker dingen te oefenen.
- Er is vertrouwen om ook moeilijkere dingen te vertellen.
Voorbeelden voor hoe de band zichtbaar is in casus Lisa:
- De therapeut neemt tijd om te luisteren naar Lisa’s zorgen zonder meteen oplossingen te
bieden.
- Lisa vertelt: “Ik schaam me soms dat ik huil op school.” De therapeut reageert empathisch en
normaliserend: “Veel kinderen die spanning voelen, krijgen tranen. Dat betekent niet dat jij
zwak bent. Het laat juist zien dat het je raakt.”
- In de sessies neemt de therapeut een warm, rustig tempo aan en sluit aan bij Lisa’s interesses
bijv. tekenen gebruiken om gevoelens uit te drukken.
- Er is humor en luchtigheid als Lisa dat prettig vindt — dit verlaagt spanning.
- De therapeut checkt regelmatig: “Voel je je hier veilig om te vertellen wat er in je hoofd zit?”
- Lisa durft te vertellen dat ze haar thuisopdrachten niet heeft uitgevoerd.
, 3
➔ Binnen elke fase dus weer sub cycli
➔ In praktijk zullen dingen ook door elkaar
lopen/zou je terug moeten gaan.
Zoek evidence-based interventies!
Wees kritisch op AI
Behandeldoelen formuleren – planning
interventie
(inzoomen op onderdeel regulatieve cyclus)
- Waarom?
- Hoe?
Waarom goed geformuleerde doelen opstellen?
• Belangrijk dat doelen gericht zijn op de hulpvraag van de cliënt
• Behandeldoel moet motiverend zijn
• Haalbare doelen stellen
• Geven richting aan de inhoud, sturen behandeling
• Je weet wat het eindpunt is, dus is beter vol te houden
• Zorgt ervoor dat je kan evalueren.
Doel = Wat is het probleem? Het gedragscluster: onderscheid tussen normaal en SMART doel.
Doelwit = de verklarende factor
Interventie = middel waarmee je het resultaat gaat bereiken
Behandeldoelen
• Richt doelen waar mogelijk op verandering van
gedachten/gedrag
• Positieve doelen zijn motiverender!
• Doelen dienen begrijpelijk, haalbaar, concreet,
motiverend en zo goed mogelijk SMART te zijn
• Let op: SMART doelen kunnen ook doorslaan
Doelen kunnen zijn:
- Binnen 3 behandelsessies wandelt client dagelijks 10 minuten een blokje om zijn huis.
- Binnen 4 sessies wielrent client met zijn beste vriend 1x in de week gedurende 1 uur.
, 4
- Binnen 8 sessies is client zich bewust van negatieve gedachten die de stemming verslechteren
en kan hij op zo’n moment minimaal 2 helpende en reële gedachten formuleren.
- Binnen 8 sessies heeft de client 2 van de 7 ochtenden, meer positieve dan negatieve
gedachten.
In kaart brengen doelen/hulpvragen bij een cliënt
• Wondervraag
• Als je 3 wensen zou mogen doen….
• Niet alleen cliënt, maar ook ouders/leerkracht/etc. uitvragen
Monitoring – monitoring + evaluatie (Rommen) (inzoomen op onderdeel regulatieve cyclus)
- Waarom?
- Hoe?
Evalueren van een behandeling
Met bijvoorbeeld ROM (vragenlijsten) of GAS-
procedure (=werkdoelen schalen)
ROM – inzet en effectiviteit
Wordt niet structureel gedaan en wordt niet
altijd juist gedaan, waardoor de effectiviteit
dus verminder wordt. Is vooral effectief bij
cliënten die Not-On-Track zijn. Bij cliënten die
on track zijn, is het misschien niet effectiever, maar de behandeling wordt wel korter. Je moet op
bepaalde cruciale momenten een passende vragenlijst laten invullen en dan kijken waar de cliënt
staat (na 4 weken ongeveer). Afstemmen hoe de andere persoon er bij zit
ROM-instrumenten
• Therapeut wordt ook uitgevraagd
• Afstemmen op hetgeen dat je wil evalueren
• Gericht op klachten,
werkingsmechanisme/verklarende factor, match
tussen evalueren en de manier waarop je doelen
wil evalueren.
Drift? = afwijken van doelen naarmate je verder komt in de behandeling → vergeten waar je eigenlijk
mee bezig was.
Behandelingsmethodiek hoorcolleges
Hoorcollege 1 – Introductiecollege
29 januari 2026
Therapeutisch proces – De zorg staat onder druk,
effectiviteit is ook erg belangrijk. Effectiviteit neemt niet
toe, maar druk op de zorg neemt wel toe. Belangrijk om
te kijken naar het werkingsmechanisme van de
behandeling. Moeten we blijven bij
behandelprogramma’s of zijn er meer andere aspecten.
Kijk dus breder dan alleen de interventie zelf!
→ Welke elementen werken nu eigenlijk mee?
Therapie-input (voor behandeling), Therapeutisch proces (tijdens interventie; kan ook gezien worden
als een van de werkingsmechanismen), veranderingsmechanismen (onderliggende mechanismen die
iets veroorzaken/verklaren; interventie moet hier op focussen), behandeluitkomst.
Basiselementen therapeutische alliantie (Bordin 1979) – kan fluctueren! (ook tijdens behandeling)
• Affectieve band tussen cliënt (ook ouders, hele systeem hoort hierbij) en therapeut
o Kwaliteit van de werkrelatie (warmte, veiligheid, vertrouwen, respect)
o Kenmerken therapeut: o.a. empathisch, respect, echtheid
o Client durft zich open te stellen.
o Vormt de basis waarop doelen en taken effectief kunnen worden afgesproken en
uitgevoerd.
• Overeenstemming over doelen
o Doelen zijn: gedeelde, expliciet geformuleerde behandeldoelen (wat wil iemand
bereiken).
o Gedeeld: in afstemming wat belangrijk is
o Realistisch & haalbaar: passend bij mogelijkheden cliënt en therapeut
o Doelen zorgen o.a. voor focus en motivatie, betrokkenheid. (Later hierover meer)
• Overeenstemming over taken (interventies)
o Concrete activiteiten, interventies en rollen (hoe gaan we werken)
o Vb. exposure bij angst, reflecteren op relationeel patroon
o Logisch passend bij de doelen
o Client moet de begrijpen en geloven dat ze helpen
o Afstemming tussen cliënt en therapeut (taken aanpassen aan motivatie en
belastbaarheid bv).
o Overeenstemming over taken versterkt de samenwerking, betrokkenheid van de
client en vertrouwen in het proces. Onenigheid hierover kan zorgen voor stagnatie of
vroegtijdige uitval.
Rollenspel therapeut-cliënt casus Lisa
Mogelijke uitwerking en aandachtspunten casus Lisa
Overeenstemming over DOELEN
- Moeten voor Lisa haalbaar en betekenisvol voelen.
- De doelen zijn van Lisa, niet alleen van ouders of school.
- De therapeut checkt: “Klinkt dit als iets waar jij aan wil werken?”
- Dit versterkt autonomie, motivatie en regie.
, 2
Voorbeelden van geformuleerde doelen
- Lisa wil minder last hebben van piekergedachten, vooral ’s avonds.
- Lisa wil zonder buikpijn naar school kunnen gaan en zich rustiger voelen in de ochtend.
- Lisa wil zich zekerder voelen bij toetsen en niet meer blokkeren
Overeenstemming over TAKEN
- De therapeut legt uit hoe men samen aan de doelen gaat werken. Lisa krijgt keuzeopties waar
mogelijk — bevordert alliantie.
- Belangrijk dat cliënten begrijpen waarom de taken helpen.
- Zorgen voor direct verband tussen eigen doelen en taken.
Voorbeelden taken voor Lisa
- Een piekerschrift bijhouden: wanneer piekert ze, waarover, wat helpt?
- Een stapjesplan maken om angstige situaties (zoals een toets) stapsgewijs aan te gaan.
- In therapie oefenen met helpende gedachten.
Taken voor ouders - Lisa niet over beschermen, maar aanmoedigen om kleine stapjes te zetten.
Taken voor de therapeut - Psycho-educatie geven over angst en de gekozen interventie. Goede
afstemming blijven houden: “Is dit een oefening die bij jou past?”
Affectieve BAND
- Dit is de relatiekwaliteit tussen Lisa en de therapeut.
- Waardoor client zich gezien, serieus genomen en veilig voelt.
- De band maakt het makkelijker dingen te oefenen.
- Er is vertrouwen om ook moeilijkere dingen te vertellen.
Voorbeelden voor hoe de band zichtbaar is in casus Lisa:
- De therapeut neemt tijd om te luisteren naar Lisa’s zorgen zonder meteen oplossingen te
bieden.
- Lisa vertelt: “Ik schaam me soms dat ik huil op school.” De therapeut reageert empathisch en
normaliserend: “Veel kinderen die spanning voelen, krijgen tranen. Dat betekent niet dat jij
zwak bent. Het laat juist zien dat het je raakt.”
- In de sessies neemt de therapeut een warm, rustig tempo aan en sluit aan bij Lisa’s interesses
bijv. tekenen gebruiken om gevoelens uit te drukken.
- Er is humor en luchtigheid als Lisa dat prettig vindt — dit verlaagt spanning.
- De therapeut checkt regelmatig: “Voel je je hier veilig om te vertellen wat er in je hoofd zit?”
- Lisa durft te vertellen dat ze haar thuisopdrachten niet heeft uitgevoerd.
, 3
➔ Binnen elke fase dus weer sub cycli
➔ In praktijk zullen dingen ook door elkaar
lopen/zou je terug moeten gaan.
Zoek evidence-based interventies!
Wees kritisch op AI
Behandeldoelen formuleren – planning
interventie
(inzoomen op onderdeel regulatieve cyclus)
- Waarom?
- Hoe?
Waarom goed geformuleerde doelen opstellen?
• Belangrijk dat doelen gericht zijn op de hulpvraag van de cliënt
• Behandeldoel moet motiverend zijn
• Haalbare doelen stellen
• Geven richting aan de inhoud, sturen behandeling
• Je weet wat het eindpunt is, dus is beter vol te houden
• Zorgt ervoor dat je kan evalueren.
Doel = Wat is het probleem? Het gedragscluster: onderscheid tussen normaal en SMART doel.
Doelwit = de verklarende factor
Interventie = middel waarmee je het resultaat gaat bereiken
Behandeldoelen
• Richt doelen waar mogelijk op verandering van
gedachten/gedrag
• Positieve doelen zijn motiverender!
• Doelen dienen begrijpelijk, haalbaar, concreet,
motiverend en zo goed mogelijk SMART te zijn
• Let op: SMART doelen kunnen ook doorslaan
Doelen kunnen zijn:
- Binnen 3 behandelsessies wandelt client dagelijks 10 minuten een blokje om zijn huis.
- Binnen 4 sessies wielrent client met zijn beste vriend 1x in de week gedurende 1 uur.
, 4
- Binnen 8 sessies is client zich bewust van negatieve gedachten die de stemming verslechteren
en kan hij op zo’n moment minimaal 2 helpende en reële gedachten formuleren.
- Binnen 8 sessies heeft de client 2 van de 7 ochtenden, meer positieve dan negatieve
gedachten.
In kaart brengen doelen/hulpvragen bij een cliënt
• Wondervraag
• Als je 3 wensen zou mogen doen….
• Niet alleen cliënt, maar ook ouders/leerkracht/etc. uitvragen
Monitoring – monitoring + evaluatie (Rommen) (inzoomen op onderdeel regulatieve cyclus)
- Waarom?
- Hoe?
Evalueren van een behandeling
Met bijvoorbeeld ROM (vragenlijsten) of GAS-
procedure (=werkdoelen schalen)
ROM – inzet en effectiviteit
Wordt niet structureel gedaan en wordt niet
altijd juist gedaan, waardoor de effectiviteit
dus verminder wordt. Is vooral effectief bij
cliënten die Not-On-Track zijn. Bij cliënten die
on track zijn, is het misschien niet effectiever, maar de behandeling wordt wel korter. Je moet op
bepaalde cruciale momenten een passende vragenlijst laten invullen en dan kijken waar de cliënt
staat (na 4 weken ongeveer). Afstemmen hoe de andere persoon er bij zit
ROM-instrumenten
• Therapeut wordt ook uitgevraagd
• Afstemmen op hetgeen dat je wil evalueren
• Gericht op klachten,
werkingsmechanisme/verklarende factor, match
tussen evalueren en de manier waarop je doelen
wil evalueren.
Drift? = afwijken van doelen naarmate je verder komt in de behandeling → vergeten waar je eigenlijk
mee bezig was.
