2014
[FILOSOFIE.]
Zingeving Ethiek en Esthetiek
,Stap 1: Levensbeschouwing en levensvisie
Studietekst 1.1: over levensvragen en levensvisies
Een optiek kunnen we definiëren als een invalshoek, met behulp waarvan de mens in interactie
treedt met zijn omgeving.
Bij een aspectoptiek gebeurt de benadering van de werkelijkheid door één aspect of één deel van de
werkelijkheid.
Uiteindelijkheidsoptiek (vragen naar uiteindelijkheid) wordt ook wel de levensbeschouwelijke optiek
genoemd.
Een uiteindelijkheidsoptiek of levensbeschouwelijke optiek is een benadering van de werkelijkheid
die wordt bepaald door het uiteindelijke belang dat aan de gegevens van aspectoptieken wordt
toegekend.
Er zijn twee soorten optieken te onderscheiden:
Aspectoptiek:
- Een wijze van benaderen door één aspect/ één deel van de werkelijkheid. O.a. historisch
optiek, psychologische optiek, economische optiek.
Uiteindelijkheidsoptiek/ levensbeschouwelijke optiek:
- Een wijze van benaderen die wordt bepaald door een uiteindelijk belang dat aan
gegevens vanuit verschillende optieken wordt toegekend.
Levensbeschouwelijk kijken: contingentie-ervaring en levensvragen
Vragen over het leven noemen we levensvragen. Deze ontstaan naar aanleiding van een ervaring die
een onderbreking is uit het dagelijkse leven. Het gaat om een ervaring waardoor het alledaagse/ de
werkelijkheid niet meer als ‘vanzelfsprekend’ wordt ervaren.
We onderscheiden twee soorten levensvragen:
1. Zinvragen: je probeert het waarom in dingen te begrijpen.
2. Ethische vragen: de vraag naar de beste handelswijze.
Levensvragen zijn altijd trage vragen: dit zijn vragen die tijd nodig hebben om binnen te dringen en
waar je heel langzaam antwoord op krijgt.
Levensbeschouwelijke optiek = uiteindelijkheidsoptiek.
Deze optiek heeft 2 kenmerken:
1. Benadert mens en wereld vanuit de vraag naar uiteindelijke zin
2. De uiteindelijke zin die wordt gevonden is altijd voorlopig, want die kan in de loop van het
leven veranderen.
Contingentie-ervaring: een ervaring waarbij het alledaagse/ de werkelijkheid niet meer als
‘vanzelfsprekend’ wordt beschouwd.
Positief: er overkomt je iets wat je intens gelukkig maakt. B ij een positieve contingentie-ervaring is
er sprake van verwondering: door de verwondering wordt een bres geslagen in de cirkel van
vanzelfsprekendheden.
Negatief: er overkomt je iets ergs, waardoor de grond onder je voeten wordt weggeslagen.
, Contingentie-ervaring
ervaring waarbij het alledaagse niet meer als vanzelfsprekend wordt ervaren
Positief: Negatief:
verwondering doorbreekt het een dramatische gebeurtenis
vanzelsprekende doorbreekt het vanzelfsprekende
Levensvragen = trage vragen
1. Zinvragen
2. Ethische vragen
Terreinen van levensvragen
Er zijn zes terreinen van levensvragen. Sommige auteurs spreken niet van zes maar van acht
terreinen.
1. De eerste soort levensvragen gaan over de mens zelf, over de vraag naar menselijke
identiteit, bijv: wie is de mens? Is de mens ten diepste goed of slecht?
2. De vraag naar de aard van de relatie tussen mensen onderling, bijv: wat bezielt andere
mensen eigenlijk? Hoe kijken mensen naar elkaar?
3. De vraag over de verhouding van mensen tot de natuur, bijv: maakt de mens zelf deel uit van
de natuur of is natuur alleen iets buiten hem? Zijn mensen in alle opzichten de baas over de
natuur?
4. De vraag naar de verhouding van mensen tot de tijd, bijv: is de mens gericht op het
verleden? Leven we enkel in het verleden?
5. De vraag naar de aard van het menselijk handelen, bijv: doe je dingen voornamelijk omdat
anderen het van jou verwachten of omdat je het zelf wilt? Waarom doen mensen elkaar
geweld aan?
6. De vraag naar het lijden en de dood, bijv: waarom zijn mensen (zo vaak) ongelukkig?
Waarom gaan mensen dood?
Auteurs die uitgaan van acht terreinen voegen onderstaande terreinen toe:
7. De vraag naar het mysterie dat de mens omgeeft/ het transcendente, bijv: bestaat er een
hogere macht? Bestaat er een god? Wat kan god voor de mens betekenen?
8. De vraag naar echt geluk, bijv: is geluk een keuze of toeval? Wat is het verschil tussen geluk
hebben en gelukkig zijn? Hoe kan ik gelukkig worden?
[FILOSOFIE.]
Zingeving Ethiek en Esthetiek
,Stap 1: Levensbeschouwing en levensvisie
Studietekst 1.1: over levensvragen en levensvisies
Een optiek kunnen we definiëren als een invalshoek, met behulp waarvan de mens in interactie
treedt met zijn omgeving.
Bij een aspectoptiek gebeurt de benadering van de werkelijkheid door één aspect of één deel van de
werkelijkheid.
Uiteindelijkheidsoptiek (vragen naar uiteindelijkheid) wordt ook wel de levensbeschouwelijke optiek
genoemd.
Een uiteindelijkheidsoptiek of levensbeschouwelijke optiek is een benadering van de werkelijkheid
die wordt bepaald door het uiteindelijke belang dat aan de gegevens van aspectoptieken wordt
toegekend.
Er zijn twee soorten optieken te onderscheiden:
Aspectoptiek:
- Een wijze van benaderen door één aspect/ één deel van de werkelijkheid. O.a. historisch
optiek, psychologische optiek, economische optiek.
Uiteindelijkheidsoptiek/ levensbeschouwelijke optiek:
- Een wijze van benaderen die wordt bepaald door een uiteindelijk belang dat aan
gegevens vanuit verschillende optieken wordt toegekend.
Levensbeschouwelijk kijken: contingentie-ervaring en levensvragen
Vragen over het leven noemen we levensvragen. Deze ontstaan naar aanleiding van een ervaring die
een onderbreking is uit het dagelijkse leven. Het gaat om een ervaring waardoor het alledaagse/ de
werkelijkheid niet meer als ‘vanzelfsprekend’ wordt ervaren.
We onderscheiden twee soorten levensvragen:
1. Zinvragen: je probeert het waarom in dingen te begrijpen.
2. Ethische vragen: de vraag naar de beste handelswijze.
Levensvragen zijn altijd trage vragen: dit zijn vragen die tijd nodig hebben om binnen te dringen en
waar je heel langzaam antwoord op krijgt.
Levensbeschouwelijke optiek = uiteindelijkheidsoptiek.
Deze optiek heeft 2 kenmerken:
1. Benadert mens en wereld vanuit de vraag naar uiteindelijke zin
2. De uiteindelijke zin die wordt gevonden is altijd voorlopig, want die kan in de loop van het
leven veranderen.
Contingentie-ervaring: een ervaring waarbij het alledaagse/ de werkelijkheid niet meer als
‘vanzelfsprekend’ wordt beschouwd.
Positief: er overkomt je iets wat je intens gelukkig maakt. B ij een positieve contingentie-ervaring is
er sprake van verwondering: door de verwondering wordt een bres geslagen in de cirkel van
vanzelfsprekendheden.
Negatief: er overkomt je iets ergs, waardoor de grond onder je voeten wordt weggeslagen.
, Contingentie-ervaring
ervaring waarbij het alledaagse niet meer als vanzelfsprekend wordt ervaren
Positief: Negatief:
verwondering doorbreekt het een dramatische gebeurtenis
vanzelsprekende doorbreekt het vanzelfsprekende
Levensvragen = trage vragen
1. Zinvragen
2. Ethische vragen
Terreinen van levensvragen
Er zijn zes terreinen van levensvragen. Sommige auteurs spreken niet van zes maar van acht
terreinen.
1. De eerste soort levensvragen gaan over de mens zelf, over de vraag naar menselijke
identiteit, bijv: wie is de mens? Is de mens ten diepste goed of slecht?
2. De vraag naar de aard van de relatie tussen mensen onderling, bijv: wat bezielt andere
mensen eigenlijk? Hoe kijken mensen naar elkaar?
3. De vraag over de verhouding van mensen tot de natuur, bijv: maakt de mens zelf deel uit van
de natuur of is natuur alleen iets buiten hem? Zijn mensen in alle opzichten de baas over de
natuur?
4. De vraag naar de verhouding van mensen tot de tijd, bijv: is de mens gericht op het
verleden? Leven we enkel in het verleden?
5. De vraag naar de aard van het menselijk handelen, bijv: doe je dingen voornamelijk omdat
anderen het van jou verwachten of omdat je het zelf wilt? Waarom doen mensen elkaar
geweld aan?
6. De vraag naar het lijden en de dood, bijv: waarom zijn mensen (zo vaak) ongelukkig?
Waarom gaan mensen dood?
Auteurs die uitgaan van acht terreinen voegen onderstaande terreinen toe:
7. De vraag naar het mysterie dat de mens omgeeft/ het transcendente, bijv: bestaat er een
hogere macht? Bestaat er een god? Wat kan god voor de mens betekenen?
8. De vraag naar echt geluk, bijv: is geluk een keuze of toeval? Wat is het verschil tussen geluk
hebben en gelukkig zijn? Hoe kan ik gelukkig worden?
