Staatsrecht Hoofdstuk 7
7.1 Oorsprong en doel van decentralisatie
De wetgever biedt in art. 123, 133 en 134 Gw de
mogelijkheid om regelgevende en bestuurlijke taken en
bevoegdheden verticaal te spreiden over territoriale
openbare lichamen (provincies en gemeenten) en
functionele openbare lichamen (waterschappen en
openbare lichamen voor bedrijf en beroep). Verticale
spreiding van regelgeving en bestuur over openbare
lichamen: decentralisatie. Dient twee doelen: enerzijds wordt voorkomen dat de macht zich
concentreert bij een bepaald overheidsorgaan. Anderzijds zijn de (organen van) decentrale
openbare lichamen beter in staat om in te spelen op de omstandigheden en belangen van
een bepaald gebied.
7.2 Provincies, gemeenten en waterschappen
7.2.1 Provincies
De huidige twaalf provincies zijn op basis van art. 123 lid 1 Gw ingesteld. De Provinciewet
(Provw) geeft nadere egels voor de inrichting van provincies, de provinciale organen en hun
algemene regelgevende en bestuurlijke taken. Het bestuur van een provincie bestaat uit
Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en de commissaris van de Koning. Provinciale
Staten vormen het algemeen bestuur (art. 125 lid 1 Gw) en vertegenwoordigen de gehele
bevolking van de provincie (art. 7 Provw).
Provinciale Staten benoemen drie tot zeven
gedeputeerden die samen met de commissaris van
de Koning als Gedeputeerde Staten het dagelijks
bestuur vormen. De commissaris van de Koning is
voorzitter van Provinciale Staten en van
Gedeputeerde Staten (art. 34 lid 2 Provw), maar
maakt daar geen deel van uit. Provinciale Staten
kunnen Statencommissies instellen die hun
besluiten voorbereiden (art. 80 Provw).
Provinciale Staten zijn in beginsel bevoegd tot het vaststellen van provinciale verordeningen
(art. 127 Gw en art. 143 lid 1 Provw). Aan de Statenleden zijn met het oog hierop in art.
143a, 143b en 151 Provw de volgende rechten toegekend: recht van initiatief, recht van
amendement, vragenrecht en recht van interpellatie. Art. 151a Provw geeft Statenleden het
recht om een onderzoek in te stellen naar het door Gedeputeerde Staten en de commissaris
van de Koning gevoerde bestuur.
De commissaris van de Koning bevordert de eenheid van het beleid van Gedeputeerde
Staten (art. 53a Provw). Tevens bewaakt hij de totstandkoming en uitvoering van het
provinciaal beleid en zorgt hij voor een goede samenwerking van de provincie met andere
provincies en overheden (art. 175 Provw). De commissaris van de Koning vertegenwoordigt
de provincie in en buiten rechte.
De Grondwet kent aan Provinciale Staten de bevoegdheid toe om de leden van de Eerste
Kamer te kiezen (art. 55 Gw binnen drie maanden na de verkiezingen). Waterschappen
7.1 Oorsprong en doel van decentralisatie
De wetgever biedt in art. 123, 133 en 134 Gw de
mogelijkheid om regelgevende en bestuurlijke taken en
bevoegdheden verticaal te spreiden over territoriale
openbare lichamen (provincies en gemeenten) en
functionele openbare lichamen (waterschappen en
openbare lichamen voor bedrijf en beroep). Verticale
spreiding van regelgeving en bestuur over openbare
lichamen: decentralisatie. Dient twee doelen: enerzijds wordt voorkomen dat de macht zich
concentreert bij een bepaald overheidsorgaan. Anderzijds zijn de (organen van) decentrale
openbare lichamen beter in staat om in te spelen op de omstandigheden en belangen van
een bepaald gebied.
7.2 Provincies, gemeenten en waterschappen
7.2.1 Provincies
De huidige twaalf provincies zijn op basis van art. 123 lid 1 Gw ingesteld. De Provinciewet
(Provw) geeft nadere egels voor de inrichting van provincies, de provinciale organen en hun
algemene regelgevende en bestuurlijke taken. Het bestuur van een provincie bestaat uit
Provinciale Staten, Gedeputeerde Staten en de commissaris van de Koning. Provinciale
Staten vormen het algemeen bestuur (art. 125 lid 1 Gw) en vertegenwoordigen de gehele
bevolking van de provincie (art. 7 Provw).
Provinciale Staten benoemen drie tot zeven
gedeputeerden die samen met de commissaris van
de Koning als Gedeputeerde Staten het dagelijks
bestuur vormen. De commissaris van de Koning is
voorzitter van Provinciale Staten en van
Gedeputeerde Staten (art. 34 lid 2 Provw), maar
maakt daar geen deel van uit. Provinciale Staten
kunnen Statencommissies instellen die hun
besluiten voorbereiden (art. 80 Provw).
Provinciale Staten zijn in beginsel bevoegd tot het vaststellen van provinciale verordeningen
(art. 127 Gw en art. 143 lid 1 Provw). Aan de Statenleden zijn met het oog hierop in art.
143a, 143b en 151 Provw de volgende rechten toegekend: recht van initiatief, recht van
amendement, vragenrecht en recht van interpellatie. Art. 151a Provw geeft Statenleden het
recht om een onderzoek in te stellen naar het door Gedeputeerde Staten en de commissaris
van de Koning gevoerde bestuur.
De commissaris van de Koning bevordert de eenheid van het beleid van Gedeputeerde
Staten (art. 53a Provw). Tevens bewaakt hij de totstandkoming en uitvoering van het
provinciaal beleid en zorgt hij voor een goede samenwerking van de provincie met andere
provincies en overheden (art. 175 Provw). De commissaris van de Koning vertegenwoordigt
de provincie in en buiten rechte.
De Grondwet kent aan Provinciale Staten de bevoegdheid toe om de leden van de Eerste
Kamer te kiezen (art. 55 Gw binnen drie maanden na de verkiezingen). Waterschappen
