Organisatiekunde
Week 1
Organisatie= een samenwerkingsverband van mensen en middelen om een bepaald doel te bereiken.
Wat is organisatiekunde: bestuderen van organisaties, het gedrag dat zij vertonen en zoekt naar
antwoorden op de vraag hoe prestaties van organisaties beïnvloed kunnen worden.
Organisatiewijs: behandelt de organisatiekunde vanuit het perspectief van juridische professionals
die in praktijk werkzaam zijn of dat in de toekomst gaan zijn
Legal Management: Organisatiekunde specifiek toegepast op het functioneren van juridische
professionals en juridische organisaties. Het richt zich op de vraag hoe juridische processen en
afdelingen optimaal ingericht en gestuurd kunnen worden
diensten
Een dienst is een ontastbaar product, of: eenniet-fysiek goed. Dienstverleners maken geen dingen
(zoals een huis, stoel, weg of computer), maar stellen kennis, vaardigheden en tijd ter beschikking om
daarmee hun afnemers te bedienen.
Dienstverleners: maken geen dingen, maar stellen kennis, vaardigheden en tijd ter beschikking om
daarmee hun afnemers te bedienen
- juridische professionals zijn dienstverleners
Vormen van dienstverlening: je hebt juridische diensten en diensten met belangrijke en/of complexe
juridische aspecten.
⇩
Onderscheid tussen juridische diensten en diensten met belangrijke en/of complexe juridische
aspecten:
- Een juridische dienst kan alleen worden geleverd door iemand met een juridische opleiding
op hbo-niveau of hoger, omdat dit hoogwaardige juridische expertise vereist.
- Voor een dienst met belangrijke/complexe juridische aspecten is ook specifieke kennis en
vaardigheden nodig, maar dit kan ook worden gegeven door niet-juristen, omdat ze geen
juridische expertise vereisen)
⇩
Voorbeelden hierbij:
1. Een huurbaas levert een dienst met juridische aspecten, zo stelt hij huurcontracten op.
2. Een conducteur levert een dienst met juridische aspecten: wanneer een conducteur een
boete geeft voor zwartrijden, levert hij een dienst met een duidelijk juridisch aspect. Hij heeft
zelfs een bevoegdheid die voortvloeit uit bepaalde wet- en regelgeving.
3. Een bedrijfsjurist levert juridische diensten: de uitvoering van dit beroep vereist
hoogwaardige juridische expertise die alleen kan worden geleverd door een (hbo)jurist.
, 4. Een mediator bij scheidingszaken levert ook een juridische dienst: ook hier is sprake van een
dienst die alleen kan worden geleverd door een jurist.
Waarom is het voor een jurist belangrijk om organisatiewijs te zijn? Wanneer een jurist de
organisatie goed kent, kan hij/zij juridische problemen vroegtijdig opsporen en proberen te
voorkomen ( je bent dus beter in staat om je werk te verrichten). Hiervoor is het belangrijk dat de
jurist goed contact heeft met collega’s en de organisatie goed kent. Op die manier kan een juridisch
adviseur bijvoorbeeld de organisatie beter adviseren: hij/zij kan dan kijken naar de wet- en
regelgeving, maar ook de manier waarop iets zo efficiënt mogelijk kan worden geïmplementeerd: de
jurist heeft dus inzicht in organisatieprocessen die kenmerkend zijn voor de organisatie waar hij/zij
werkt.
Een juridisch adviseur is goed wanneer die meedenkt met de organisatie en oog heeft voor alle
aspecten die raken aan zijn advies.
T-shaped en responsieve juridische professionals:
- staander: diepgaande juridisch-inhoudelijke expertise die je als juridische professional bezet
- ligger: basiskennis en vaardigheden uit andere disciplines
Responsiviteit:
- Daarmee wordt bedoeld dat je als professional oog hebt voor alle omstandigheden en daarop
effectief kunt inspelen.
- Dit houdt ook in dat de overheid actief zoekt naar alternatieve oplossingen als een gewenste
oplossing voor een burger volgens regelgeving niet mogelijk is.
- Het houdt dus in dat je altijd naar een totaalplaatje kijkt en daarbinnen naar oplossingen
zoekt.
Belangrijke gemeenschappelijke competenties/capaciteiten voor alle juridische professionals zijn:
- juridisch-analytisch vermogen (inclusief van wet- en regelgeving)
- schriftelijke / mondelinge taalvaardigheid.een voorbeeld van een juridische organisatie
binnen de publieke sector, binnen de non-profitsector en binnen de private sector.
Een voorbeeld van een juridische organisatie binnen de publieke sector, binnen de non-profitsector
en binnen de private sector:
Private sector: Advocatenkantoren, notariskantoren, juridische adviesbureaus.
Publieke sector: Openbaar Ministerie, Rechtbanken.
Non-profitsector: Juridisch Loket, Leidse Rechtswinkel, stichting De Geschillencommissie.
Bij een strafrechtelijk of bestuursrechtelijk geschil is er altijd overheidsrechtspraak aangewezen.
Arbitrage gaat altijd over het beslechten van juridische geschillen, waarvoor hoogwaardige juridische
expertise nodig is. een privaatrechtelijk geschil.
Organisatie, bedrijf en onderneming
,Zodra er sprake is van mensen en middelen die samenwerken om een bepaald doel te bereiken
kunnen we spreken van een organisatie, dus:
- mensen
- middelen
- samenwerken
- doel
Eenmansbedrijven zijn in deze definitie geen organisatie, omdat er geen sprake is van meerdere
mensen die samenwerken.
Organisatiekundig wordt er gesproken van een bedrijf als een organisatie producten en/of diensten
voortbrengt om te voorzien in een maatschappelijke behoefte. Ze hebben altijd een afzetmarkt. Het
leveren van deze producten of diensten kan gebeuren op commerciële of niet-commerciële basis.
Bedrijven die producten of diensten op commerciële basis doen, en dus een winstoogmerk hebben,
worden aangeduid als ondernemingen.
Rechtsvormen van organisaties
rechtspersoon:
Privaatrechtelijk
- Nv
- Bv
- Vereniging
- Stichting
Publiekrechtelijk
- Rijksoverheid (staat)
- Provincie
- Gemeente
- Waterschappen
- Zelfstandige bestuursorgaan met eigen rechtspersoonlijkheid
- Openbare lichamen
Niet-rechtspersoon:
- Eenmanszaak
- Maatschap
- Cv
Keuze voor de rechtsvorm
- Elke rechtsvorm kent vanuit de wet eigen voorwaarden, en heeft voordelen en nadelen
- Elke jurist zal de rechtsvorm moeten kiezen die het doel van de organisaties heb beste dient
rechtspersoonlijkheid: een juridisch fenomeen dat organisaties helpt om effectiever te opereren
rechtspersoon: kunnen contracten sluiten en zaken in eigendom hebben
Soorten organisaties:
, - Private organisaties: Organisaties die eigendom zijn van private (rechts)personen en dus niet
in handen zijn van de overheid. Financiering door de overheid is ook niet privaat.
- Publieke organisaties: Behoren de centrale en decentrale overheid en
semioverheidsorganisaties: niet direct onder overheidsgezag maar waarop de overheid wel
grote invloed uitoefent. Het kan eigendom van de overheid zijn of financiering.
Overheid: Het hoogst bevoegd gezag op een bepaald grondgebied.
Overheidsorganisaties:
Centrale overheid: Wordt gevormd door alle organisaties die op landelijk niveau opereren.
- De Eerste en Tweede Kamer
- Het Kabinet der Koning
- De Raad van State
- Ministeries en ministeriele diensten
- De rechterlijke macht
- Vele zelfstandige bestuursorganen
Decentrale overheid: Organisaties die niet landelijk opereren, maar bevoegdheden en taken hebben
met betrekking tot een bepaald grondgebied.
- Provincies
- Waterschapen
- Gemeenten
Context van overheidsorganisaties
Overheidsorganisaties werken, meer dan de gemiddelde private organisaties, in een sterk juridisch
getinte context en zijn in al hun handelen gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk
bestuur. Zij hebben vrijwel altijd wettelijke taken die juridische expertise vereisen.
Overheidsorganisaties:
Semioverheid: Dit zijn organisaties die een private rechtsvorm hebben (zoals een stichting, besloten
of naamloze vennootschap), maar publieke belangen dienen. Bijvoorbeeld het Juridisch Loket,
rijksmusea en bibliotheken. Ook onderzoeks- en onderwijsinstellingen die met publiek geld worden
gefinancierd kunnen tot de semi overheid worden gerekend
Een andere manier om organisaties in te delen is om te bezien of ze gericht zijn op het maken van
winst (profit) of niet (non-profit). Strikt genomen hebben overheidsorganisaties ook geen
winstoogmerk, maar de term non-profit wordt in de praktijk meestal alleen gebruikt voor organisaties
die en geen winstoogmerk hebben en niet tot de centrale of decentrale overheidbehoren
(semioverheidsorganisaties worden wel tot de non-profitsector gerekend).
Non-profit: niet gericht op winst
- belangrijk type is belangenorganisaties → gericht op het behartigen van belangen van leden,
op praktisch niveau of met betrekking tot ideële doelen
- vb. vakbonden
- hebben geen eigen juristen in dienstuitzondering organisaties die hun leden juridische
ondersteuning of rechtsbijstand bieden bij problemen
Week 1
Organisatie= een samenwerkingsverband van mensen en middelen om een bepaald doel te bereiken.
Wat is organisatiekunde: bestuderen van organisaties, het gedrag dat zij vertonen en zoekt naar
antwoorden op de vraag hoe prestaties van organisaties beïnvloed kunnen worden.
Organisatiewijs: behandelt de organisatiekunde vanuit het perspectief van juridische professionals
die in praktijk werkzaam zijn of dat in de toekomst gaan zijn
Legal Management: Organisatiekunde specifiek toegepast op het functioneren van juridische
professionals en juridische organisaties. Het richt zich op de vraag hoe juridische processen en
afdelingen optimaal ingericht en gestuurd kunnen worden
diensten
Een dienst is een ontastbaar product, of: eenniet-fysiek goed. Dienstverleners maken geen dingen
(zoals een huis, stoel, weg of computer), maar stellen kennis, vaardigheden en tijd ter beschikking om
daarmee hun afnemers te bedienen.
Dienstverleners: maken geen dingen, maar stellen kennis, vaardigheden en tijd ter beschikking om
daarmee hun afnemers te bedienen
- juridische professionals zijn dienstverleners
Vormen van dienstverlening: je hebt juridische diensten en diensten met belangrijke en/of complexe
juridische aspecten.
⇩
Onderscheid tussen juridische diensten en diensten met belangrijke en/of complexe juridische
aspecten:
- Een juridische dienst kan alleen worden geleverd door iemand met een juridische opleiding
op hbo-niveau of hoger, omdat dit hoogwaardige juridische expertise vereist.
- Voor een dienst met belangrijke/complexe juridische aspecten is ook specifieke kennis en
vaardigheden nodig, maar dit kan ook worden gegeven door niet-juristen, omdat ze geen
juridische expertise vereisen)
⇩
Voorbeelden hierbij:
1. Een huurbaas levert een dienst met juridische aspecten, zo stelt hij huurcontracten op.
2. Een conducteur levert een dienst met juridische aspecten: wanneer een conducteur een
boete geeft voor zwartrijden, levert hij een dienst met een duidelijk juridisch aspect. Hij heeft
zelfs een bevoegdheid die voortvloeit uit bepaalde wet- en regelgeving.
3. Een bedrijfsjurist levert juridische diensten: de uitvoering van dit beroep vereist
hoogwaardige juridische expertise die alleen kan worden geleverd door een (hbo)jurist.
, 4. Een mediator bij scheidingszaken levert ook een juridische dienst: ook hier is sprake van een
dienst die alleen kan worden geleverd door een jurist.
Waarom is het voor een jurist belangrijk om organisatiewijs te zijn? Wanneer een jurist de
organisatie goed kent, kan hij/zij juridische problemen vroegtijdig opsporen en proberen te
voorkomen ( je bent dus beter in staat om je werk te verrichten). Hiervoor is het belangrijk dat de
jurist goed contact heeft met collega’s en de organisatie goed kent. Op die manier kan een juridisch
adviseur bijvoorbeeld de organisatie beter adviseren: hij/zij kan dan kijken naar de wet- en
regelgeving, maar ook de manier waarop iets zo efficiënt mogelijk kan worden geïmplementeerd: de
jurist heeft dus inzicht in organisatieprocessen die kenmerkend zijn voor de organisatie waar hij/zij
werkt.
Een juridisch adviseur is goed wanneer die meedenkt met de organisatie en oog heeft voor alle
aspecten die raken aan zijn advies.
T-shaped en responsieve juridische professionals:
- staander: diepgaande juridisch-inhoudelijke expertise die je als juridische professional bezet
- ligger: basiskennis en vaardigheden uit andere disciplines
Responsiviteit:
- Daarmee wordt bedoeld dat je als professional oog hebt voor alle omstandigheden en daarop
effectief kunt inspelen.
- Dit houdt ook in dat de overheid actief zoekt naar alternatieve oplossingen als een gewenste
oplossing voor een burger volgens regelgeving niet mogelijk is.
- Het houdt dus in dat je altijd naar een totaalplaatje kijkt en daarbinnen naar oplossingen
zoekt.
Belangrijke gemeenschappelijke competenties/capaciteiten voor alle juridische professionals zijn:
- juridisch-analytisch vermogen (inclusief van wet- en regelgeving)
- schriftelijke / mondelinge taalvaardigheid.een voorbeeld van een juridische organisatie
binnen de publieke sector, binnen de non-profitsector en binnen de private sector.
Een voorbeeld van een juridische organisatie binnen de publieke sector, binnen de non-profitsector
en binnen de private sector:
Private sector: Advocatenkantoren, notariskantoren, juridische adviesbureaus.
Publieke sector: Openbaar Ministerie, Rechtbanken.
Non-profitsector: Juridisch Loket, Leidse Rechtswinkel, stichting De Geschillencommissie.
Bij een strafrechtelijk of bestuursrechtelijk geschil is er altijd overheidsrechtspraak aangewezen.
Arbitrage gaat altijd over het beslechten van juridische geschillen, waarvoor hoogwaardige juridische
expertise nodig is. een privaatrechtelijk geschil.
Organisatie, bedrijf en onderneming
,Zodra er sprake is van mensen en middelen die samenwerken om een bepaald doel te bereiken
kunnen we spreken van een organisatie, dus:
- mensen
- middelen
- samenwerken
- doel
Eenmansbedrijven zijn in deze definitie geen organisatie, omdat er geen sprake is van meerdere
mensen die samenwerken.
Organisatiekundig wordt er gesproken van een bedrijf als een organisatie producten en/of diensten
voortbrengt om te voorzien in een maatschappelijke behoefte. Ze hebben altijd een afzetmarkt. Het
leveren van deze producten of diensten kan gebeuren op commerciële of niet-commerciële basis.
Bedrijven die producten of diensten op commerciële basis doen, en dus een winstoogmerk hebben,
worden aangeduid als ondernemingen.
Rechtsvormen van organisaties
rechtspersoon:
Privaatrechtelijk
- Nv
- Bv
- Vereniging
- Stichting
Publiekrechtelijk
- Rijksoverheid (staat)
- Provincie
- Gemeente
- Waterschappen
- Zelfstandige bestuursorgaan met eigen rechtspersoonlijkheid
- Openbare lichamen
Niet-rechtspersoon:
- Eenmanszaak
- Maatschap
- Cv
Keuze voor de rechtsvorm
- Elke rechtsvorm kent vanuit de wet eigen voorwaarden, en heeft voordelen en nadelen
- Elke jurist zal de rechtsvorm moeten kiezen die het doel van de organisaties heb beste dient
rechtspersoonlijkheid: een juridisch fenomeen dat organisaties helpt om effectiever te opereren
rechtspersoon: kunnen contracten sluiten en zaken in eigendom hebben
Soorten organisaties:
, - Private organisaties: Organisaties die eigendom zijn van private (rechts)personen en dus niet
in handen zijn van de overheid. Financiering door de overheid is ook niet privaat.
- Publieke organisaties: Behoren de centrale en decentrale overheid en
semioverheidsorganisaties: niet direct onder overheidsgezag maar waarop de overheid wel
grote invloed uitoefent. Het kan eigendom van de overheid zijn of financiering.
Overheid: Het hoogst bevoegd gezag op een bepaald grondgebied.
Overheidsorganisaties:
Centrale overheid: Wordt gevormd door alle organisaties die op landelijk niveau opereren.
- De Eerste en Tweede Kamer
- Het Kabinet der Koning
- De Raad van State
- Ministeries en ministeriele diensten
- De rechterlijke macht
- Vele zelfstandige bestuursorganen
Decentrale overheid: Organisaties die niet landelijk opereren, maar bevoegdheden en taken hebben
met betrekking tot een bepaald grondgebied.
- Provincies
- Waterschapen
- Gemeenten
Context van overheidsorganisaties
Overheidsorganisaties werken, meer dan de gemiddelde private organisaties, in een sterk juridisch
getinte context en zijn in al hun handelen gebonden aan de algemene beginselen van behoorlijk
bestuur. Zij hebben vrijwel altijd wettelijke taken die juridische expertise vereisen.
Overheidsorganisaties:
Semioverheid: Dit zijn organisaties die een private rechtsvorm hebben (zoals een stichting, besloten
of naamloze vennootschap), maar publieke belangen dienen. Bijvoorbeeld het Juridisch Loket,
rijksmusea en bibliotheken. Ook onderzoeks- en onderwijsinstellingen die met publiek geld worden
gefinancierd kunnen tot de semi overheid worden gerekend
Een andere manier om organisaties in te delen is om te bezien of ze gericht zijn op het maken van
winst (profit) of niet (non-profit). Strikt genomen hebben overheidsorganisaties ook geen
winstoogmerk, maar de term non-profit wordt in de praktijk meestal alleen gebruikt voor organisaties
die en geen winstoogmerk hebben en niet tot de centrale of decentrale overheidbehoren
(semioverheidsorganisaties worden wel tot de non-profitsector gerekend).
Non-profit: niet gericht op winst
- belangrijk type is belangenorganisaties → gericht op het behartigen van belangen van leden,
op praktisch niveau of met betrekking tot ideële doelen
- vb. vakbonden
- hebben geen eigen juristen in dienstuitzondering organisaties die hun leden juridische
ondersteuning of rechtsbijstand bieden bij problemen
