Samenvatting systeem aarde
§1.1
- Hutton kwam in de achttiende eeuw met het actualiteitsprincipe, processen die we nu op
aarde zien hebben vroeger op dezelfde manier gewerkt.
- De aarde is ongeveer 4,6 miljoen jaar geleden ontstaan.
- Door samentrekking en zwaartekracht ontstonden er uit heet gas en stof concentraties van
deeltjes. De grootste massa werd het begin van een ster, onze zon. Rondom de zon
begonnen zich planeetachtige lichamen te vormen. Omdat ze door de zwaartekracht
steeds onderling botsten, werden de lichamen groter en groter. Uiteindelijk ontstonden zo
8 grote planeten.
-
- Een belangrijke eigenschap van de aarde is dat er vloeibaar water op het aardoppervlak
te vinden is. Een andere belangrijke eigenschap is de inwendige gelaagdheid van de aarde.
- De chemische samenstelling van de aarde:
+ de kern ⤏ voornamelijk ijzer en nikkel, 3000 - 5000 graden Celsius
+ de aardmantel ⤏ voornamelijk ijzer en magnesium, 1800 - 2800 graden Celsius
+ de aardkorst ⤏ continentale korst ⤏ voornamelijk graniet, 30 - 70 km dik
oceanische korst ⤏ voornamelijk basalt, 1 - 7 km dik
- Lithosfeer = harde, vaste buitenlaag van de aarde (korst en buitenmantel)
- Asthenosfeer = zachtere, stroperige laag onder de lithosfeer
- Binnenmantel = harder deel onder de asthenosfeer
- Buitenkern = vloeibaar deel onder de binnenmantel
- Binnenkern = vast gedeelte onder de buitenkern
, §1.2
- Gesteente = mengsel van vaste mineralen of organische stoffen die in de natuur
voorkomen.
- Organische stoffen zijn ontstaan uit levende organismen.
- Stollingsgesteenten:
+ dieptegesteenten ⤏ langzame stolling, duidelijk grote kristallen, continentaal (graniet)
+ uitvloeiingsgesteenten ⤏ koelt snel af, weinig kristallen, oceanisch (basalt)
+ ganggesteenten ⤏ afkoeling in gangen onder het aardoppervlak, grote en kleine kristallen
(andesiet)
- Sedimentgesteenten:
+ klastische sedimenten ⤏ zand en klei worden in zeeën etc. samengeperst, gelaagdheid
(zandsteen en kleisteen)
+ organische sedimenten ⤏ het neerslaan van kalkdeeltjes in zee (kalksteen)
- Metamorfe gesteenten:
↳ ontstaan onder zeer grote druk en hoge temperatuur, diep onder de aardkorst, kristallen
+ kalksteen ⤏ marmer
+ schalie ⤏ leisteen
- Gesteentekringloop:
§1.1
- Hutton kwam in de achttiende eeuw met het actualiteitsprincipe, processen die we nu op
aarde zien hebben vroeger op dezelfde manier gewerkt.
- De aarde is ongeveer 4,6 miljoen jaar geleden ontstaan.
- Door samentrekking en zwaartekracht ontstonden er uit heet gas en stof concentraties van
deeltjes. De grootste massa werd het begin van een ster, onze zon. Rondom de zon
begonnen zich planeetachtige lichamen te vormen. Omdat ze door de zwaartekracht
steeds onderling botsten, werden de lichamen groter en groter. Uiteindelijk ontstonden zo
8 grote planeten.
-
- Een belangrijke eigenschap van de aarde is dat er vloeibaar water op het aardoppervlak
te vinden is. Een andere belangrijke eigenschap is de inwendige gelaagdheid van de aarde.
- De chemische samenstelling van de aarde:
+ de kern ⤏ voornamelijk ijzer en nikkel, 3000 - 5000 graden Celsius
+ de aardmantel ⤏ voornamelijk ijzer en magnesium, 1800 - 2800 graden Celsius
+ de aardkorst ⤏ continentale korst ⤏ voornamelijk graniet, 30 - 70 km dik
oceanische korst ⤏ voornamelijk basalt, 1 - 7 km dik
- Lithosfeer = harde, vaste buitenlaag van de aarde (korst en buitenmantel)
- Asthenosfeer = zachtere, stroperige laag onder de lithosfeer
- Binnenmantel = harder deel onder de asthenosfeer
- Buitenkern = vloeibaar deel onder de binnenmantel
- Binnenkern = vast gedeelte onder de buitenkern
, §1.2
- Gesteente = mengsel van vaste mineralen of organische stoffen die in de natuur
voorkomen.
- Organische stoffen zijn ontstaan uit levende organismen.
- Stollingsgesteenten:
+ dieptegesteenten ⤏ langzame stolling, duidelijk grote kristallen, continentaal (graniet)
+ uitvloeiingsgesteenten ⤏ koelt snel af, weinig kristallen, oceanisch (basalt)
+ ganggesteenten ⤏ afkoeling in gangen onder het aardoppervlak, grote en kleine kristallen
(andesiet)
- Sedimentgesteenten:
+ klastische sedimenten ⤏ zand en klei worden in zeeën etc. samengeperst, gelaagdheid
(zandsteen en kleisteen)
+ organische sedimenten ⤏ het neerslaan van kalkdeeltjes in zee (kalksteen)
- Metamorfe gesteenten:
↳ ontstaan onder zeer grote druk en hoge temperatuur, diep onder de aardkorst, kristallen
+ kalksteen ⤏ marmer
+ schalie ⤏ leisteen
- Gesteentekringloop:
