Samenvatting sociaal werk als mensenrechtenberoep
Inleiding:
Mensenrechten is een belangrijk fundament van sociaal werk (definitie).
Handelingskader:
- Systeemwereldgericht handelen
- Leefwereldgericht handelen
- Participatief handelen
- Politiserend handelen
- Ontgrenzend handelen
Hfdst. 2 het formele mensenrechtenkader
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) vormt sinds 1948 een
invloedrijk moreel kompas aan de hand waarvan grondwetten zijn vormgegeven (bestrijkt
verschillende domeinen). Belangrijk referentiepunt om mensenrechten te vertalen naar
nationale wetgeving.
Eerste generatie: Internationaal Verdrag inzake Burger- en Politieke rechten (BUPO).
Tweede generatie: individuele gelijkheidsrechten (sociaal, economisch en cultureel vlak).
Derde generatie: collectieve solidariteitsrechten (dus niet op individueel niveau).
Verenigde Naties (VN) heeft verschillende organen die controleren of landen de
mensenrechten naleven.
Europese Unie (EU) heeft ook mensenrechtenbescherming, bijvoorbeeld Raad van Europa
(47 landen).
Mensenrechten t.o.v. sociaal werk: mensenrechten begrenzen het sociaal werk in wat mag
en niet mag. Ze bieden sociaal werk tegelijkertijd mogelijkheden om op te komen voor de
rechten van een ander.
Sociaal werker moet alert worden op allerlei vormen van uitsluiting en
uitsluitingsmechanismen, kennis hebben van mensenrechtenverdragen en weten welke
stappen je kan zetten om schending aan te kaarten.
Vier perspectieven:
- Right as given (natural)
- Right as agreed upon (political)
- Right as fought for (protest)
- Right as talked about (discourse)
Drievoudige mandaat van de sociaal werker:
, - Mandaat van de cliënt
- Mandaat van de organisatie
- Mandaat van het georganiseerde beroep
Hfdst. 3 Systeemwereldgericht handelen
Systeemwereldgericht handelen verwijst naar de rollen, taken, opdrachten en mandaten van
sociaal werkers bij het vormgeven aan en het uitbouwen van maatschappelijke hulpbronnen,
zoals een wijkteam. (Systeemwereldgericht handelen betekent dat sociaal werkers bezig
zijn met hoe de “organisatiekant” werkt. Ze voeren taken en opdrachten uit en nemen rollen
op zich om dingen goed te regelen en op te bouwen, zoals bijvoorbeeld een wijkteam of
andere vormen van hulp en ondersteuning in de samenleving.)
Primaire verantwoordelijkheid om mensenrechten te realiseren (sociaal beleid opzetten dat
de uitbouw van de systeemwereld garandeert) ligt bij de overheid (kerntaak). Wijkteam krijgt
vorm vanuit een regelgevend kader. Binnen de systeemwereld ligt nog veel handelingsruimte
voor de sociaal werkers.
Kerntaak sociaal werker: garanderen van de toegankelijkheid van maatschappelijke
hulpbronnen.
Onderbescherming: situatie waarbij iemand geen gebruikmaakt van het openbare aanbod
van rechten en diensten terwijl de persoon in kwestie daar wel degelijk aanspraak op kan
maken. Het is de niet-verwezenlijking van een openbaar aanbod van rechten en diensten.
Oorzaken:
- Niet op de hoogte van het aanbod
- Denkt niet in aanmerking te komen
- Schaamte
- Moeite met administratieve afhandeling
- Migratieachtergrond
- Beperkte digitale vaardigheden
- Informatieverstrekking naar burgers is gebrekkig
- Regelingen zijn te complex
Mattheuseffect: mechanisme van herverdeling in het sociaal beleid dat blootlegt dat burgers
uit hogere inkomensgroepen relatief meer voordeel halen uit maatschappelijke
dienstverlening dan burgers uit lagere inkomensgroepen.
De zeven B's:
Beschikbaarheid: mate waarin bepaald aanbod van een sociale organisatie aanwezig is en de
vraag of dat aanbod voor de burger toegankelijk is, bijvoorbeeld wachtlijsten jeugdzorg.
Sociaal werker kan signaleren aan de overheid wat de impact is van het moeten uitstellen van
zorg.
Inleiding:
Mensenrechten is een belangrijk fundament van sociaal werk (definitie).
Handelingskader:
- Systeemwereldgericht handelen
- Leefwereldgericht handelen
- Participatief handelen
- Politiserend handelen
- Ontgrenzend handelen
Hfdst. 2 het formele mensenrechtenkader
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) vormt sinds 1948 een
invloedrijk moreel kompas aan de hand waarvan grondwetten zijn vormgegeven (bestrijkt
verschillende domeinen). Belangrijk referentiepunt om mensenrechten te vertalen naar
nationale wetgeving.
Eerste generatie: Internationaal Verdrag inzake Burger- en Politieke rechten (BUPO).
Tweede generatie: individuele gelijkheidsrechten (sociaal, economisch en cultureel vlak).
Derde generatie: collectieve solidariteitsrechten (dus niet op individueel niveau).
Verenigde Naties (VN) heeft verschillende organen die controleren of landen de
mensenrechten naleven.
Europese Unie (EU) heeft ook mensenrechtenbescherming, bijvoorbeeld Raad van Europa
(47 landen).
Mensenrechten t.o.v. sociaal werk: mensenrechten begrenzen het sociaal werk in wat mag
en niet mag. Ze bieden sociaal werk tegelijkertijd mogelijkheden om op te komen voor de
rechten van een ander.
Sociaal werker moet alert worden op allerlei vormen van uitsluiting en
uitsluitingsmechanismen, kennis hebben van mensenrechtenverdragen en weten welke
stappen je kan zetten om schending aan te kaarten.
Vier perspectieven:
- Right as given (natural)
- Right as agreed upon (political)
- Right as fought for (protest)
- Right as talked about (discourse)
Drievoudige mandaat van de sociaal werker:
, - Mandaat van de cliënt
- Mandaat van de organisatie
- Mandaat van het georganiseerde beroep
Hfdst. 3 Systeemwereldgericht handelen
Systeemwereldgericht handelen verwijst naar de rollen, taken, opdrachten en mandaten van
sociaal werkers bij het vormgeven aan en het uitbouwen van maatschappelijke hulpbronnen,
zoals een wijkteam. (Systeemwereldgericht handelen betekent dat sociaal werkers bezig
zijn met hoe de “organisatiekant” werkt. Ze voeren taken en opdrachten uit en nemen rollen
op zich om dingen goed te regelen en op te bouwen, zoals bijvoorbeeld een wijkteam of
andere vormen van hulp en ondersteuning in de samenleving.)
Primaire verantwoordelijkheid om mensenrechten te realiseren (sociaal beleid opzetten dat
de uitbouw van de systeemwereld garandeert) ligt bij de overheid (kerntaak). Wijkteam krijgt
vorm vanuit een regelgevend kader. Binnen de systeemwereld ligt nog veel handelingsruimte
voor de sociaal werkers.
Kerntaak sociaal werker: garanderen van de toegankelijkheid van maatschappelijke
hulpbronnen.
Onderbescherming: situatie waarbij iemand geen gebruikmaakt van het openbare aanbod
van rechten en diensten terwijl de persoon in kwestie daar wel degelijk aanspraak op kan
maken. Het is de niet-verwezenlijking van een openbaar aanbod van rechten en diensten.
Oorzaken:
- Niet op de hoogte van het aanbod
- Denkt niet in aanmerking te komen
- Schaamte
- Moeite met administratieve afhandeling
- Migratieachtergrond
- Beperkte digitale vaardigheden
- Informatieverstrekking naar burgers is gebrekkig
- Regelingen zijn te complex
Mattheuseffect: mechanisme van herverdeling in het sociaal beleid dat blootlegt dat burgers
uit hogere inkomensgroepen relatief meer voordeel halen uit maatschappelijke
dienstverlening dan burgers uit lagere inkomensgroepen.
De zeven B's:
Beschikbaarheid: mate waarin bepaald aanbod van een sociale organisatie aanwezig is en de
vraag of dat aanbod voor de burger toegankelijk is, bijvoorbeeld wachtlijsten jeugdzorg.
Sociaal werker kan signaleren aan de overheid wat de impact is van het moeten uitstellen van
zorg.
