Samenvatting Verpleegkundige kennis 3 (T.56375) | Pathologie voor verpleegkundigen | Anatomie en fysiologie | Saxion | 2025/26

POV
KENNISTOETS
T.56375

VPK11 – Kritische blik op de verpleegkundige praktijk

Verpleegkunde

Semester 2




1

,TRACHEACANULE,
TRACHEOSTOMA, UITZUIGEN,
ZUURSTOF EN ACUTE
DYSPNOE
ANATOMIE EN ADEMHALING

De luchtpijp (trachea) en slokdarm (oesofagus) liggen naast elkaar in de keelholte. Via de
luchtpijp komt zuurstof in de longen terecht. Via de slokdarm komt voedsel in de maag.
Op de splitsing van luchtpijp en slokdarm ligt het strottenhoofd (larynx). Hier bevinden
zich de stembanden en het strottenklepje (epiglottis).

Tijdens het slikken sluit het strottenklepje de luchtpijp af zodat voedsel niet in de longen
terechtkomt.

BOVENSTE LUCHTWEGEN

Bestaan uit: neus, mond, keelholte en strottenhoofd

Functies:

 reinigen van lucht
 verwarmen van lucht
 bevochtigen van lucht

ONDERSTE LUCHTWEGEN

Bestaan uit: luchtpijp, bronchiën en longen

Functie: geleiden van lucht naar de longblaasjes (alveoli)

In de longblaasjes vindt gaswisseling plaats:

 zuurstof gaat het bloed in
 koolstofdioxide (CO₂) wordt uitgeademd

Stembanden en spreken

De stembanden bevinden zich in het strottenhoofd. Tussen de stembanden zit de
stemspleet.

 Tijdens ademhalen staan de stembanden open.
 Tijdens spreken sluiten ze gedeeltelijk.

De uitgeademde lucht laat de stembanden trillen waardoor geluid ontstaat.
2

,TRACHEOTOMIE EN TRACHEOSTOMA

Tracheotomie: kunstmatige opening in de luchtpijp om ademhaling mogelijk te maken.

Indicaties:

 zwelling van de luchtweg
 tumor in mond, keel of strottenhoofd
 langdurige beademing
 trauma of infectie
 slecht functionerende stembanden

Tracheostoma: blijvende opening in de luchtpijp.

Hierbij wordt de luchtpijp vastgehecht aan de hals. De verbinding tussen bovenste en
onderste luchtwegen is verbroken.

Vaak ontstaat dit na een laryngectomie:

 verwijdering van het strottenhoofd
 meestal ook verwijdering van de stembanden

Gevolgen:

 ademhaling niet meer via neus/mond
 lucht wordt minder goed verwarmd en bevochtigd
 spreken is moeilijker

SPREKEN BIJ EEN TRACHEOSTOMA

Stemprothese: een kunststofbuisje tussen luchtpijp en slokdarm. Door het stoma af te
sluiten met een vinger ontstaat geluid.

Slokdarmspraak: lucht wordt in de slokdarm gebracht en weer omhoog gelaten. Hierdoor
ontstaat trilling en geluid.

Elektronische spreekapparatuur: een apparaat zet trillingen om in geluid.

TRACHEACANULE

Een tracheacanule is een buisje dat de luchtweg openhoudt. Er bestaan canules met en
zonder cuff

Cuff: opblaasbaar ballonnetje rondom de canule.

Functies:

 voorkomen van verslikking
 voorkomen dat bloed of vocht in de longen komt
 voorkomen dat lucht langs de canule ontsnapt

Een te hoge cuffdruk kan beschadiging van de luchtpijp veroorzaken.

HME EN KUNSTNEUS


3

, Doordat lucht niet meer via de neus gaat, ontbreekt de normale bevochtiging en
verwarming van lucht.

HME (Heat Moisture Exchanger): kunstneus.

Functies:

 warmte vasthouden
 lucht bevochtigen
 slijmvorming verminderen
 korstvorming voorkomen

VERZORGING VAN EEN TRACHEACANULE

Goede verzorging voorkomt:

 ophoping van slijm
 infecties
 huidirritatie
 benauwdheid

Belangrijke aandachtspunten:

 meerdere keren per dag reinigen
 huid rondom stoma controleren
 canule controleren op slijm
 lucht voldoende bevochtigen
 reserve canule beschikbaar hebben

Bij douchen moet een douchebeschermer gebruikt worden zodat er geen water in de
longen komt.

UITZUIGEN VAN DE TRACHEACANULE

Uitzuigen is nodig wanneer slijm zich ophoopt in de luchtwegen of canule.

Tekenen dat uitzuigen nodig is:

 reutelende ademhaling
 zichtbaar slijm
 benauwdheid
 dalende saturatie
 onrust

Belangrijke aandachtspunten:

 steriel werken
 maximaal 10–15 seconden zuigen
 niet te diep zuigen
 saturatie observeren
 zorgvrager goed uitleg geven

Risico’s van uitzuigen:

4