Grondtrekken van het
Nederlandse strafrecht
Kronenberg en De Wilde
Charlotte Goemans
2025-2026
Dit is dé samenvatting voor het tentamen strafrecht (hbo-rechten, jaar) 1 van de Hogeschool Leiden.
Deze samenvatting bevat de samenvatting van de theorie, de artikelen die er nodig zijn bij dit vak en
de uitspraken die horen bij de theorie. Het beste is om deze artikelen ook gelijk te markeren in je
wettenbundel. Succes met leren!
,Inhoud
Hoofdstuk 1 – Inleiding ........................................................................................................................... 7
§1.1 Eerste kennismaking.................................................................................................................... 7
§1.2 Plaats van het strafrecht ............................................................................................................. 7
§1.3 Doelen van straffen ..................................................................................................................... 7
§1.4 Materieel strafrecht, formeel strafrecht en sanctierecht ........................................................... 7
§1.5 Commuun en bijzonder strafrecht .............................................................................................. 8
§1.6 De opbouw van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering .................... 8
Hoofdstuk 2 – Inleiding materieel strafrecht .......................................................................................... 9
§2.2 De opbouw van het strafbare feit in vier componenten ............................................................. 9
2.2.1 Het vierlagenmodel ................................................................................................................ 9
2.2.2 De menselijke gedraging ........................................................................................................ 9
2.2.3 De wettelijke delictsomschrijving........................................................................................... 9
2.2.4 De wederrechtelijkheid ........................................................................................................ 10
2.2.5 De schuld .............................................................................................................................. 10
§2.3 Legaliteit en interpretatie.......................................................................................................... 10
§2.4 Bestanddelen en elementen ..................................................................................................... 11
§2.5 Wederrechtelijkheid als bestanddeel: een moeilijk geval ........................................................ 11
§2.6 Soorten delicten ........................................................................................................................ 11
2.6.1 Misdrijven en overtredingen ................................................................................................ 11
2.6.2 Formele en materiële delicten ............................................................................................. 11
2.6.3 Commissie- en omissiedelicten ............................................................................................ 12
2.6.4 Gekwalificeerde en geprivilegieerde delicten ...................................................................... 12
Hoofdstuk 3 – Opzet en schuld ............................................................................................................. 13
§3.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 13
§3.2 Opzet ......................................................................................................................................... 13
3.2.1 Inleiding ................................................................................................................................ 13
3.2.2 Graden van opzet ................................................................................................................. 13
3.2.3 De wijze waarop het opzet in de wet is omschreven ........................................................... 13
3.2.4 Opzet en geobjectiveerde delictsbestanddelen ................................................................... 14
3.2.5 Door het gevolg gekwalificeerde delicten ............................................................................ 14
3.2.6 Slotopmerking ...................................................................................................................... 14
§3.3 Culpa .......................................................................................................................................... 14
3.3.1 Nogmaals terminologie ........................................................................................................ 14
1
, 3.3.2 Inhoud van de culpa ............................................................................................................. 14
3.3.3 Bewuste en onbewuste culpa .............................................................................................. 15
§3.4 De grens tussen bewuste culpa en voorwaardelijk opzet ......................................................... 15
Hoofdstuk 4 – Strafuitsluitingsgronden ................................................................................................ 16
§4.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 16
§4.2 Wettelijke strafuitsluitingsgronden........................................................................................... 17
4.2.1 Noodweer ............................................................................................................................. 17
4.2.2 Noodweerexces .................................................................................................................... 17
4.2.3 Psychische overmacht .......................................................................................................... 18
4.2.4 Overmacht als noodtoestand ............................................................................................... 18
4.2.5 Bevoegd en onbevoegd gegeven ambtelijk bevel ................................................................ 18
4.2.6 Wettelijk voorschrift............................................................................................................. 19
4.2.7 Ontoerekeningsvatbaarheid ................................................................................................. 19
§4.3 Ongeschreven strafuitsluitingsgronden .................................................................................... 19
4.3.1 Inleiding ................................................................................................................................ 19
4.3.2 Afwezigheid van alle schuld ................................................................................................. 19
4.3.3 Ontbreken van de materiële wederrechtelijkheid ............................................................... 19
Hoofdstuk 5 – Poging en voorbereiding ................................................................................................ 20
§5.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 20
§5.2 Poging ........................................................................................................................................ 20
5.2.1 Wettelijke omschrijving ........................................................................................................ 20
5.2.2 Verschillende theorieën over begin van uitvoering ............................................................. 20
5.2.3 Het Cito-criterium................................................................................................................. 20
5.2.4 Zichtbaarheid........................................................................................................................ 21
5.2.5 De ondeugdelijke poging ...................................................................................................... 21
5.2.6 Overige opmerkingen ........................................................................................................... 21
§5.3 Voorbereiding ............................................................................................................................ 21
§5.4 Het onderscheid tussen poging en voorbereiding .................................................................... 22
§5.5 Vrijwillige terugtred ................................................................................................................... 22
Hoofdstuk 6 – Deelneming .................................................................................................................... 23
§6.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 23
§6.2 Wettelijke regeling .................................................................................................................... 23
§6.3 Medeplegen............................................................................................................................... 23
6.3.1 Inleiding ................................................................................................................................ 23
2
, 6.3.2 Nauwe samenwerking .......................................................................................................... 23
6.3.3 Opzet van de medepleger .................................................................................................... 24
6.3.4 Vormen van medeplegen ..................................................................................................... 24
§6.4 Uitlokking................................................................................................................................... 24
6.4.1 Inleiding ................................................................................................................................ 24
6.4.2 Opzet van de uitlokker ......................................................................................................... 25
6.4.3 Uitlokkingsmiddelen ............................................................................................................. 25
6.4.4 Opzet en gedraging van de uitgelokte.................................................................................. 25
§6.5 Doen plegen .............................................................................................................................. 26
§6.6. Medeplichtigheid...................................................................................................................... 26
§6.7 Poging tot uitlokking.................................................................................................................. 26
Hoofdstuk 7 – Inleiding strafprocesrecht .............................................................................................. 28
§7.1 Algemeen................................................................................................................................... 28
§7.2 Een eenvoudige zaak ................................................................................................................. 28
§7.3 Procesdeelnemers ..................................................................................................................... 28
7.3.1 Algemeen.............................................................................................................................. 28
7.3.2 De verdachte ........................................................................................................................ 29
7.3.3 Rechten van de verdachte .................................................................................................... 29
7.3.4 De getuige............................................................................................................................. 31
7.3.5 De deskundige ...................................................................................................................... 31
§7.4 Procesfasen ............................................................................................................................... 31
7.4.2 Vervolging ............................................................................................................................. 32
§7.5 Proceshandelingen .................................................................................................................... 33
7.5.1 Legaliteitsbeginsel ................................................................................................................ 33
7.5.3 Beginselen van een behoorlijke procesorde ........................................................................ 33
Hoofdstuk 8 – Het voorbereidend onderzoek....................................................................................... 34
§8.1 Inleiding ..................................................................................................................................... 34
§8.2 Opsporingsonderzoek ............................................................................................................... 34
8.2.1 Inleiding ................................................................................................................................ 34
8.2.2 Opsporing en controle .......................................................................................................... 35
8.2.3 De aanvang van het opsporingsonderzoek .......................................................................... 35
8.2.4 Opsporingsambtenaren ........................................................................................................ 36
8.2.5 Het OM als leider van het opsporingsonderzoek ................................................................. 36
§8.3 Opsporingsbevoegdheden ........................................................................................................ 36
3