Literatuur samenvatting Psychotherapeutische stromingen – Van
Deth
H1 – Wat is ‘echte’ psychotherapie?
Definitie en verwarring
- Effectieve behandelmethode voor psychische stoornissen en
problemen
o Kort- of langdurig
o Medicatie toedienen valt hier niet onder
- Gesprekken tussen cliënt en hulpverlener staan centraal
Definitie Van Dale:
- Behandeling van ziekten van de geest
- Genezingsmethode die werkt met psychische middelen
Psycho = verwijst de term psychisch naar het doel of middel van de
therapie.
Genezingsmethode die werkt met psychische middelen.
Psychotherapie behoort in ieder geval tot de mensschappen.
Definitie Van Deth:
Psychotherapie is de behandeling van psychologische problemen of
stoornissen met behulp van psychologische methoden door daartoe
opgeleide deskundigen.
- Doel is in eerste instantie ruimer; meer persoonsgericht
Verschil vriendschapsrelatie en therapeutische relatie
- Asymmetrische relatie; therapeut er voor de cliënt en niet andersom
- De relatie tussen therapeut en cliënt is een middel, geen doel
- De therapie is in principe tijdelijk van aard
- Er moet een functionele relatie ontwikkelen
Alle psychotherapievormen hebben vier samenstellende factoren
gemeen; de 4 R’s:
- Relatie: intens en emotioneel geladen, vertrouwelijk en
vertrouwenwekkend
, - Raamwerk (context of setting): moet therapeutisch zijn
(onderscheidbaar van gewone leven
- Rationale (verklaring): verklaring voor de klachten of problemen,
uitleg of theorie die past bij levensbeeld cliënt/ wereldbeeld
- Ritueel (procedure): methode of techniek die uit verklaring
voortvloeit
Omdat het aantal methoden onoverzichtelijk is, worden de verschillende
vormen van psychotherapie meestal ingedeeld volgens twee
hoofdkenmerken:
- Cliëntsysteem: met wie gaat de deskundige een
psychotherapeutische relatie aan?
o Individuele therapie, gezinstherapie, relatietherapie
- Werkwijze van de therapeut:
o Psychodynamisch
o Cliëntgericht
o Gedragstherapeutisch (=leertheorie)
o Cognitief
o Systeemtherapie
Al deze bovengenoemde werkwijzen hebben onderlinge beïnvloeding en
zijn soms ook ontstaan als reactie op elkaar
Historische en sociaal-culturele achtergronden
De vorm van psychotherapie zoals wij dit kennen kwam pas zo’n 100 jaar
geleden tot ontwikkeling, maar daarvoor bestonden ‘problemen’ natuurlijk
ook al. Zo werden er skeletten gevonden met gaten in de schedels het
bevrijden van de boze geesten.
Kind van de tijd
In het begin was psychotherapie meer iets voor de hogere sociale lagen
(rond jaren 70) en was heel lang een privilege van de psychiaters. Rond
2000 kwamen twee begrippen:
- Evidence-based practice
- Managed care
- Laat zien dat de kwaliteit van de gezondheidszorg wordt
beoordeeld a.d.h.v. effectiviteit
- In de laatste eeuw heeft psychotherapie cultuurgoed in westerse
samenleving verworven: naast oog op herstel stoornis, ook
zoektocht naar geluk
Wetmatig patroon van therapievorming:
,- Levensduur van ‘het nieuwe’ wordt steeds korter komt door
massaproductie van nieuwigheden (‘wees modern, blijf bij’)
, Geestelijke gezondheidszorg
Al jaren geldt de biopsychosociale benadering als ideaal, maar in de
praktijk wordt dit (multidimensionale model) zelden evenwichtig
toegepast.
Twee uitersten:
- Enerzijds de psychiaters die het medische model consequent willen
toepassen
o Biologische psychiatrie
o Zij houden vast aan de rationele pool en bedienen zich bij
voorkeur van biologische behandelmethoden (vooral
psychofarma)
- Anderzijds psychiaters die het medische model al even consequent
willen verwerpen
o Psychodynamische therapeuten
o Volgens hen is er geen sprake van psychiatrische stoornissen
of ziekten, maar zijn er alleen psychosociale problemen
- Er zit natuurlijk ook veel tussenin (je hoeft niet bij een van deze
extremen te horen)
Van diagnose tot therapie
Psychotherapie hoort tegenwoordig thuis in de gezondheidszorg. Drie
grote stappen worden onderscheiden in de werkwijze: diagnose,
verklaring, behandeling.
De hulpverlening in de GGZ wordt onderscheiden in verschillende stappen
of fasen:
- Probleemverkenning: hulpverlener zorgt zo goed mogelijk voor een
positief gespreksklimaat en een verheldering van de klacht voor
voorlopig hulpverleningsplan
o Is cliënt aan juiste adres?
Aanvullend onderzoek?
- Probleemontleding: verkregen
informatie wordt systemische
uitgewerkt en vervolledigd,
oorzaken worden onderzocht
o Lichamelijk stoornis?
Ontwikkelingsgeschiedenis?
Specifieke factoren
Deth
H1 – Wat is ‘echte’ psychotherapie?
Definitie en verwarring
- Effectieve behandelmethode voor psychische stoornissen en
problemen
o Kort- of langdurig
o Medicatie toedienen valt hier niet onder
- Gesprekken tussen cliënt en hulpverlener staan centraal
Definitie Van Dale:
- Behandeling van ziekten van de geest
- Genezingsmethode die werkt met psychische middelen
Psycho = verwijst de term psychisch naar het doel of middel van de
therapie.
Genezingsmethode die werkt met psychische middelen.
Psychotherapie behoort in ieder geval tot de mensschappen.
Definitie Van Deth:
Psychotherapie is de behandeling van psychologische problemen of
stoornissen met behulp van psychologische methoden door daartoe
opgeleide deskundigen.
- Doel is in eerste instantie ruimer; meer persoonsgericht
Verschil vriendschapsrelatie en therapeutische relatie
- Asymmetrische relatie; therapeut er voor de cliënt en niet andersom
- De relatie tussen therapeut en cliënt is een middel, geen doel
- De therapie is in principe tijdelijk van aard
- Er moet een functionele relatie ontwikkelen
Alle psychotherapievormen hebben vier samenstellende factoren
gemeen; de 4 R’s:
- Relatie: intens en emotioneel geladen, vertrouwelijk en
vertrouwenwekkend
, - Raamwerk (context of setting): moet therapeutisch zijn
(onderscheidbaar van gewone leven
- Rationale (verklaring): verklaring voor de klachten of problemen,
uitleg of theorie die past bij levensbeeld cliënt/ wereldbeeld
- Ritueel (procedure): methode of techniek die uit verklaring
voortvloeit
Omdat het aantal methoden onoverzichtelijk is, worden de verschillende
vormen van psychotherapie meestal ingedeeld volgens twee
hoofdkenmerken:
- Cliëntsysteem: met wie gaat de deskundige een
psychotherapeutische relatie aan?
o Individuele therapie, gezinstherapie, relatietherapie
- Werkwijze van de therapeut:
o Psychodynamisch
o Cliëntgericht
o Gedragstherapeutisch (=leertheorie)
o Cognitief
o Systeemtherapie
Al deze bovengenoemde werkwijzen hebben onderlinge beïnvloeding en
zijn soms ook ontstaan als reactie op elkaar
Historische en sociaal-culturele achtergronden
De vorm van psychotherapie zoals wij dit kennen kwam pas zo’n 100 jaar
geleden tot ontwikkeling, maar daarvoor bestonden ‘problemen’ natuurlijk
ook al. Zo werden er skeletten gevonden met gaten in de schedels het
bevrijden van de boze geesten.
Kind van de tijd
In het begin was psychotherapie meer iets voor de hogere sociale lagen
(rond jaren 70) en was heel lang een privilege van de psychiaters. Rond
2000 kwamen twee begrippen:
- Evidence-based practice
- Managed care
- Laat zien dat de kwaliteit van de gezondheidszorg wordt
beoordeeld a.d.h.v. effectiviteit
- In de laatste eeuw heeft psychotherapie cultuurgoed in westerse
samenleving verworven: naast oog op herstel stoornis, ook
zoektocht naar geluk
Wetmatig patroon van therapievorming:
,- Levensduur van ‘het nieuwe’ wordt steeds korter komt door
massaproductie van nieuwigheden (‘wees modern, blijf bij’)
, Geestelijke gezondheidszorg
Al jaren geldt de biopsychosociale benadering als ideaal, maar in de
praktijk wordt dit (multidimensionale model) zelden evenwichtig
toegepast.
Twee uitersten:
- Enerzijds de psychiaters die het medische model consequent willen
toepassen
o Biologische psychiatrie
o Zij houden vast aan de rationele pool en bedienen zich bij
voorkeur van biologische behandelmethoden (vooral
psychofarma)
- Anderzijds psychiaters die het medische model al even consequent
willen verwerpen
o Psychodynamische therapeuten
o Volgens hen is er geen sprake van psychiatrische stoornissen
of ziekten, maar zijn er alleen psychosociale problemen
- Er zit natuurlijk ook veel tussenin (je hoeft niet bij een van deze
extremen te horen)
Van diagnose tot therapie
Psychotherapie hoort tegenwoordig thuis in de gezondheidszorg. Drie
grote stappen worden onderscheiden in de werkwijze: diagnose,
verklaring, behandeling.
De hulpverlening in de GGZ wordt onderscheiden in verschillende stappen
of fasen:
- Probleemverkenning: hulpverlener zorgt zo goed mogelijk voor een
positief gespreksklimaat en een verheldering van de klacht voor
voorlopig hulpverleningsplan
o Is cliënt aan juiste adres?
Aanvullend onderzoek?
- Probleemontleding: verkregen
informatie wordt systemische
uitgewerkt en vervolledigd,
oorzaken worden onderzocht
o Lichamelijk stoornis?
Ontwikkelingsgeschiedenis?
Specifieke factoren
