Materieel strafrecht werkgroep opdrachten
Studievragen week 1
Vraag 1: wat is causaliteit en waarom speelt causaliteit een rol in het strafrecht? Of er sprake is
van een causaal verband wordt beantwoord aan de hand van de vraag of de gedraging van de
verdachte het gevolg heeft bewerkstelligd. Causaliteit is erg belangrijk bij strafrecht omdat er
gekeken moet worden of het gevolg wel door de gedraging van de verdachte is gekomen. Anders
kan een verdachte bijv. niet strafbaar zijn.
Vraag 2: welke vier klassieke causaliteitsleren kunnen worden onderscheiden, wat houden zij in,
en wat zijn van die leren de voor- en nadelen?
- Csqn-verband: de gedraging moet een onmisbare schakel zijn geweest in een keten van
gebeurtenissen. Als het gevolg ook zou zijn ingetreden zonder de gedraging van de
verdachte, zou er geen causaal verband zijn. Een voordeel is dat het een duidelijk
criterium is. Een nadeel is dat je onnodig lang kan doorredeneren, zelfs helemaal terug
naar de oerknal.
- Causa-proxima leer: de laatste gebeurtenis vóór het gevolg, wordt aangemerkt als de
schade dragende gedraging. Een voordeel is dat het makkelijk vast te stellen is. Een
nadeel is dat een gedraging kan worden aangemerkt als schade dragend, terwijl een
andere gedraging eigenlijk het gevolg zou bewerkstelligen. Dit zorgt soms voor
onrechtvaardige uitkomsten.
- Relevantietheorie: de voorwaarden die de wetgever als onmisbaar heeft gesteld bij een
bepaalde delictsomschrijving, worden gezien als de gedragingen met een causaal
verband. Een voordeel is dat zo de wet goed wordt nageleefd. Maar een nadeel is dat het
niet altijd duidelijk is wat de wetgever wilde met een wet.
- Voorzienbaarheidstheorie: als het gevolg voorzienbaar was met de gedraging, wordt deze
aangemerkt als een causaal verband. Een voordeel is dat …. Een nadeel is dat het niet
altijd duidelijk is wat als voorzienbaar moet worden aangemerkt.
Vraag 3: wat is de huidige causaliteitsleer en wat houdt zij in? De huidige causaliteitsleer is de
leer van de redelijke toerekening. Deze leer werd als eerst gebruikt in HR Letale longembolie. De
leer houdt in dat, voor het vaststellen van causaliteit, een gevolg redelijk toerekenbaar moet zijn
aan de verdachte.
Vraag 4: hoe verhoudt de huidige causaliteitsleer zich tot de klassieke causaliteitsleren?
Ondanks dat er een nieuwe causaliteitsleer is ingevoerd, is het csqn-verband nog steeds
toepasbaar. Het csqn-verband wordt ook wel de ondergrens van causaliteit genoemd.
Vraag 5: hoe wordt binnen de huidige causaliteitsleer omgegaan met gebeurtenissen die zich
chronologisch tussen de gedraging van de verdachte en het intreden van het strafrechtelijk
relevante gevolg bevinden? Sommige gedragingen bevinden zich tussen de gedraging en het
gevolg. Denk bijv. aan een medische fout waaraan het slachtoffer overlijdt. Dit was het geval in
HR Aortaperforatie. Een man werd in zijn hart gestoken door een andere man. Een arts ontdekte
kleine perforaties niet, waardoor het slachtoffer overleed. Toch doorbreekt deze medische fout
causaliteit niet. Het gevolg was redelijk toerekenbaar aan de verdachte. Ook het feit dat een
,slachtoffer afziet van verdere behandeling, doorbreekt causaliteit niet (HR niet behandelde
longinfectie).
Vraag 6: hoe wordt binnen de huidige causaliteitsleer omgegaan met onduidelijkheid of de
gedraging van de verdachte een onmisbare voorwaarde is geweest voor het intreden van het
strafrechtelijk relevante gevolg? HR Injecteren hiv-besmet bloed??
Casus 1a: Michaël stopt met zijn auto voor een spoorwegovergang waarvan zojuist de
alarmlichten zijn aangegaan. Pilar, die met 90 kilometer per uur (in plaats van de maximaal
toegestane 50 kilometer per uur) komt aanrijden, botst zodanig tegen zijn auto aan dat hij de
spoorwegovergang wordt opgeduwd. Uit schrik voor de naderende trein probeert Michaël – wat
onhandig – zo snel mogelijk zijn auto te verlaten. Daarbij verliest hij nog wat tijd doordat hij zijn
telefoon nog loskoppelt van de oplader. Michaël is net te laat om uit de gevarenzone te komen
en verliest door de botsing tussen zijn auto en de trein zijn rechterbeen. Pilar wordt vervolgd voor
het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel door schuld in het verkeer (art. 175 lid 1 aanhef en
sub b jo. 6 WVW). Zet gemotiveerd uiteen of het letsel van Michaël in strafrechtelijke zin is
veroorzaakt door Pilar.
De vraag die hier centraal staat is of er een causaal verband bestaat tussen de gedraging van
Pilar en het gevolg. Welke vormen van de klassieke causaliteitscriteria zouden hier passen?
- Csqn-verband: de gedraging moet een onmisbare schakel zijn in een reeks met
gebeurtenissen. Als het gevolg ook zou intreden zonder de gedraging, is er geen causaal
verband. De gedraging van Pilar is een onmisbare schakel. Pilar reed 40 km/uur te hard
waardoor zij tegen de auto van Michaël botst en waardoor er een ongeluk met de trein en
Michaël heeft plaatsgevonden. Deze leer zou in casu goed passen.
- Causa-proxima leer: de laatste gebeurtenis wordt aangemerkt als de schade dragende
gebeurtenis. De laatste gebeurtenis is dat Michaël zijn telefoon loskoppelt van de lader.
Dit zou in deze zaak niet rechtvaardig zijn omdat Pilar dan ‘wegkomt’ met deze gedraging.
- Relevantietheorie: de gebeurtenis(sen) die de wetgever relevant acht voor de
bewezenverklaring worden aangemerkt als schade dragende gebeurtenissen. In casu
wordt Pilar zwaar lichamelijk letsel door schuld in het verkeer ten laste gelegd (art. 175
lid 1 aanhef en sub b jo. art. 6 WVW). Bij art. 6 WVW gaat het om het veroorzaken van een
verkeersongeval waardoor een ander zwaar lichamelijk letsel oploopt. Het gevaar dat
een bestuurder door een dergelijke ernstige verkeersovertreding een ander in een
levensbedreigende situatie brengt en daardoor zwaar lichamelijk letsel veroorzaakt,
behoort juist tot het risico waartegen art. 6 WVW bescherming beoogt te bieden. Deze
leer zou je hier dus ook goed kunnen toepassen.
- Voorzienbaarheidsleer: volgens deze leer bestaat een causaal verband indien het gevolg
als voorzienbaar gevolg van de gedraging kan worden aangemerkt. Pilar reed 40 km/uur
te hard. Hierdoor creëerde zij een gevaarlijke situatie waarin het voorzienbaar was dat er
een ongeluk kon gebeuren
In het Nederlandse strafrecht gebruiken we tegenwoordig de leer van de redelijke toerekening.
Deze leer werd als eerst gebruikt in HR letale longembolie. In dit arrest zijn 4 factoren ontwikkeld
voor de invulling van de leer van de redelijke toerekening:
, - Is de aard van de gedraging geschikt om het gevolg in het leven te roepen? Ja, door 40
km/uur te hard te rijden kunnen verkeersongelukken met zwaar lichamelijk letsel ten
gevolge gebeuren.
- Is er opzet bij de dader? Bij Pilar is voorwaardelijk opzet. Zij heeft willens en wetens de
aanmerkelijke kans aanvaard dat een bepaald gevolg zou intreden. Het is naar algemene
ervaringsregels vast te stellen dat als je 40 km/uur te hard rijdt, er serieuze ongelukken
kunnen gebeuren. Pilar heeft deze kans bewust aanvaard, door ook daadwerkelijk zo
hard te rijden.
- Ratio/strekking van de delictsomschrijving: de delictsomschrijving wil ongelukken in het
verkeer met zwaar lichamelijk letsel ten gevolge voorkomen.
- Afweging complexe causale ketens: Michaël ziet de trein aankomen en wil snel
uitstappen, maar haalt zijn telefoon nog snel uit de oplader. Hij is net te laat waardoor er
een botsing plaatsvindt en hij zijn been verliest. Het gedrag van een slachtoffer
doorbreekt causaliteit niet.
De gedraging van Pilar is redelijk toerekenbaar. Er is een causaal verband tussen de gedraging
van Pilar en het zwaar lichamelijk letsel van Michaël.
Casus 1b: stel dat Michaël voor zijn letsel in het ziekenhuis moet worden behandeld. Enkele
uren na zijn aankomst daar komt hij te overlijden. Achteraf blijkt dat de behandelend arts een
inwendige bloeding bij Michaël over het hoofd heeft gezien. Die bloeding heeft Michaël
opgelopen door de aanrijding en is hem fataal geworden. Pilar wordt vervolgd voor dood door
schuld in het verkeer (art. 175 lid 1 aanhef en sub a jo. 6 WVW). Zet gemotiveerd uiteen of het
overlijden van Michaël in strafrechtelijke zin is veroorzaakt door Pilar.
Hier is sprake van een complexe causale keten nu er een medische fout tussen de schakels is
gekomen. Een behandelend arts heeft een inwendige bloeding over het hoofd gezien. Die
bloeding heeft Michaël opgelopen door de aanrijding. Een medische fout doorbreekt causaliteit
niet (HR Aortaperforatie). Het gevolg is nog steeds redelijk toerekenbaar aan Pilar. Als zij er niet
voor had gezorgd dat er een ongeluk zou plaatsvinden, zou Michaël geen bloeding hebben gehad
en zou hij hieraan ook niet zijn overleden.
Meerkeuzevragen
1. Bij welke delicten speelt causaliteit een minder grote rol? B: bij formeel omschreven
delicten want de gedragingen worden strafbaar gesteld en bij causaliteit wordt er
juist gekeken naar de gevolgen. Voorbeeld van formeel omschreven delicten: de
gedraging/handelingen zijn strafbaar. Bij materiele delicten gaat het om gevolgen,
dus hier speelt causaliteit wel een grote rol.
2. B
Reflectievraag
Er is veel kritiek geuit op de leer van de redelijke toerekening. Hoe kan in de praktijk worden
gewaarborgd wat duidelijk is waarom toerekening in een zaak al dan niet redelijk is? De rechter
moet dit motiveren.
Casus 1c: stel dat Michaël ter plekke overlijdt, dus nog op de spoorwegovergang. Uit autopsie
blijkt dat er twee mogelijke oorzaken zijn voor het overlijden. Uit bloedonderzoek wordt namelijk
, duidelijk dat Michaël rondom het moment van de aanrijding een hartinfarct had. Niet kan
worden vastgesteld of dat hartinfarct of de inwendige bloedingen naar aanleiding van de
aanrijding tot zijn overlijden hebben geleid. Ook is niet met zekerheid te zeggen of het hartinfarct
is opgewekt of versterkt door de stressvolle situatie waarin Michaël zich op dat moment bevond.
Pilar wordt vervolgd voor dood door schuld in het verkeer (art. 175 lid 1 aanhef en sub a jo. 6
WVW). Zet gemotiveerd uiteen of het overlijden van Michaël in strafrechtelijke zin is veroorzaakt
door Pilar.
Uit HR injecteren hiv-besmet bloed blijkt dat een gedraging een onmisbare schakel moet zijn
geweest bij de oorzaak en dat het aannemelijk moet zijn dat het gevolg met een aanzienlijke
mate van waarschijnlijkheid door de gedraging is veroorzaakt. Hiervan kan je kijken naar twee
punten:
1. De gedraging van de verdachte moet geschikt zijn voor het intreden van het gevolg: Ja,
door 40 km/uur te hard te rijden kan er een ernstig ongeluk zoals in casu gebeuren.
2. De onwaarschijnlijkheid van een andere oorzaak: als het hoogst onwaarschijnlijk is dat
een andere oorzaak het gevolg heeft bewerkstelligd, is er een causaal verband vast te
stellen voor de gedraging van Pilar. Maar in casu is het niet duidelijk waaraan Michaël is
overleden: een hartinfarct of een inwendige bloeding naar aanleiding van de aanrijding.
Het is dus niet onwaarschijnlijk dat een hartinfarct de dood van Michaël heeft
veroorzaakt.
Het causaal verband tussen de aanrijding en het overlijden kan niet met voldoende mate van
zekerheid worden vastgesteld.
Extra casus: Annika en Belinda krijgen tijdens een avondje stappen ruzie met elkaar. De
gemoederen lopen hoog op en op enig moment slaat Annika haar glazen flesje drinken kapot
tegen de bar, waarna ze Belinda met de kapotte fles in haar buik probeert te steken. De fles
dringt niet diep door, maar voldoende om een bloedende wond te veroorzaken. Annika schrikt
ontzettend van het bloed, brengt Belinda direct naar huis en helpt daar het bloeden te stelpen.
De volgende dag heeft Belinda pijn aan haar buik. Na doorverwijzing door de huisarts blijkt in het
ziekenhuis dat er een glasscherf van de fles in haar buikwand zit. Deze glasscherf heeft geen
ernstige schade toegebracht, maar moet vanwege de pijnklachten wel worden verwijderd.
Tijdens de operatie blijft er echter een gaasje achter in de wond, die een heftige ontsteking
veroorzaakt. Hieraan komt Belinda een dag later te overlijden. Annika wordt vervolgd voor
mishandeling met de dood ten gevolge (art. 300 lid 3 Sr). Zet gemotiveerd uiteen of het overlijden
van Belinda in strafrechtelijke zin is veroorzaakt door Annika.
Voor redelijke toerekening zijn er vier factoren vastgesteld in HR letale longembolie:
1. De aard van de gedraging is geschikt om het gevolg in het leven te roepen: Annika steekt
Belinda in haar buik met een glasscherf. De scherf dringt niet diep door, maar voldoende
om een bloedende wond te veroorzaken. De aard van de gedraging is niet per se geschikt
om de dood te veroorzaken nu een wond vaak niet zorgt voor de dood.
2. Opzet van de dader: Annika heeft voorwaardelijk opzet op mishandeling nu zij willens en
wetens de aanmerkelijke kans aanvaard dat zij letsel toe bracht aan Belinda door haar te
steken in haar buik met een glasscherf. Annika had alleen geen opzet op de dood.
Studievragen week 1
Vraag 1: wat is causaliteit en waarom speelt causaliteit een rol in het strafrecht? Of er sprake is
van een causaal verband wordt beantwoord aan de hand van de vraag of de gedraging van de
verdachte het gevolg heeft bewerkstelligd. Causaliteit is erg belangrijk bij strafrecht omdat er
gekeken moet worden of het gevolg wel door de gedraging van de verdachte is gekomen. Anders
kan een verdachte bijv. niet strafbaar zijn.
Vraag 2: welke vier klassieke causaliteitsleren kunnen worden onderscheiden, wat houden zij in,
en wat zijn van die leren de voor- en nadelen?
- Csqn-verband: de gedraging moet een onmisbare schakel zijn geweest in een keten van
gebeurtenissen. Als het gevolg ook zou zijn ingetreden zonder de gedraging van de
verdachte, zou er geen causaal verband zijn. Een voordeel is dat het een duidelijk
criterium is. Een nadeel is dat je onnodig lang kan doorredeneren, zelfs helemaal terug
naar de oerknal.
- Causa-proxima leer: de laatste gebeurtenis vóór het gevolg, wordt aangemerkt als de
schade dragende gedraging. Een voordeel is dat het makkelijk vast te stellen is. Een
nadeel is dat een gedraging kan worden aangemerkt als schade dragend, terwijl een
andere gedraging eigenlijk het gevolg zou bewerkstelligen. Dit zorgt soms voor
onrechtvaardige uitkomsten.
- Relevantietheorie: de voorwaarden die de wetgever als onmisbaar heeft gesteld bij een
bepaalde delictsomschrijving, worden gezien als de gedragingen met een causaal
verband. Een voordeel is dat zo de wet goed wordt nageleefd. Maar een nadeel is dat het
niet altijd duidelijk is wat de wetgever wilde met een wet.
- Voorzienbaarheidstheorie: als het gevolg voorzienbaar was met de gedraging, wordt deze
aangemerkt als een causaal verband. Een voordeel is dat …. Een nadeel is dat het niet
altijd duidelijk is wat als voorzienbaar moet worden aangemerkt.
Vraag 3: wat is de huidige causaliteitsleer en wat houdt zij in? De huidige causaliteitsleer is de
leer van de redelijke toerekening. Deze leer werd als eerst gebruikt in HR Letale longembolie. De
leer houdt in dat, voor het vaststellen van causaliteit, een gevolg redelijk toerekenbaar moet zijn
aan de verdachte.
Vraag 4: hoe verhoudt de huidige causaliteitsleer zich tot de klassieke causaliteitsleren?
Ondanks dat er een nieuwe causaliteitsleer is ingevoerd, is het csqn-verband nog steeds
toepasbaar. Het csqn-verband wordt ook wel de ondergrens van causaliteit genoemd.
Vraag 5: hoe wordt binnen de huidige causaliteitsleer omgegaan met gebeurtenissen die zich
chronologisch tussen de gedraging van de verdachte en het intreden van het strafrechtelijk
relevante gevolg bevinden? Sommige gedragingen bevinden zich tussen de gedraging en het
gevolg. Denk bijv. aan een medische fout waaraan het slachtoffer overlijdt. Dit was het geval in
HR Aortaperforatie. Een man werd in zijn hart gestoken door een andere man. Een arts ontdekte
kleine perforaties niet, waardoor het slachtoffer overleed. Toch doorbreekt deze medische fout
causaliteit niet. Het gevolg was redelijk toerekenbaar aan de verdachte. Ook het feit dat een
,slachtoffer afziet van verdere behandeling, doorbreekt causaliteit niet (HR niet behandelde
longinfectie).
Vraag 6: hoe wordt binnen de huidige causaliteitsleer omgegaan met onduidelijkheid of de
gedraging van de verdachte een onmisbare voorwaarde is geweest voor het intreden van het
strafrechtelijk relevante gevolg? HR Injecteren hiv-besmet bloed??
Casus 1a: Michaël stopt met zijn auto voor een spoorwegovergang waarvan zojuist de
alarmlichten zijn aangegaan. Pilar, die met 90 kilometer per uur (in plaats van de maximaal
toegestane 50 kilometer per uur) komt aanrijden, botst zodanig tegen zijn auto aan dat hij de
spoorwegovergang wordt opgeduwd. Uit schrik voor de naderende trein probeert Michaël – wat
onhandig – zo snel mogelijk zijn auto te verlaten. Daarbij verliest hij nog wat tijd doordat hij zijn
telefoon nog loskoppelt van de oplader. Michaël is net te laat om uit de gevarenzone te komen
en verliest door de botsing tussen zijn auto en de trein zijn rechterbeen. Pilar wordt vervolgd voor
het toebrengen van zwaar lichamelijk letsel door schuld in het verkeer (art. 175 lid 1 aanhef en
sub b jo. 6 WVW). Zet gemotiveerd uiteen of het letsel van Michaël in strafrechtelijke zin is
veroorzaakt door Pilar.
De vraag die hier centraal staat is of er een causaal verband bestaat tussen de gedraging van
Pilar en het gevolg. Welke vormen van de klassieke causaliteitscriteria zouden hier passen?
- Csqn-verband: de gedraging moet een onmisbare schakel zijn in een reeks met
gebeurtenissen. Als het gevolg ook zou intreden zonder de gedraging, is er geen causaal
verband. De gedraging van Pilar is een onmisbare schakel. Pilar reed 40 km/uur te hard
waardoor zij tegen de auto van Michaël botst en waardoor er een ongeluk met de trein en
Michaël heeft plaatsgevonden. Deze leer zou in casu goed passen.
- Causa-proxima leer: de laatste gebeurtenis wordt aangemerkt als de schade dragende
gebeurtenis. De laatste gebeurtenis is dat Michaël zijn telefoon loskoppelt van de lader.
Dit zou in deze zaak niet rechtvaardig zijn omdat Pilar dan ‘wegkomt’ met deze gedraging.
- Relevantietheorie: de gebeurtenis(sen) die de wetgever relevant acht voor de
bewezenverklaring worden aangemerkt als schade dragende gebeurtenissen. In casu
wordt Pilar zwaar lichamelijk letsel door schuld in het verkeer ten laste gelegd (art. 175
lid 1 aanhef en sub b jo. art. 6 WVW). Bij art. 6 WVW gaat het om het veroorzaken van een
verkeersongeval waardoor een ander zwaar lichamelijk letsel oploopt. Het gevaar dat
een bestuurder door een dergelijke ernstige verkeersovertreding een ander in een
levensbedreigende situatie brengt en daardoor zwaar lichamelijk letsel veroorzaakt,
behoort juist tot het risico waartegen art. 6 WVW bescherming beoogt te bieden. Deze
leer zou je hier dus ook goed kunnen toepassen.
- Voorzienbaarheidsleer: volgens deze leer bestaat een causaal verband indien het gevolg
als voorzienbaar gevolg van de gedraging kan worden aangemerkt. Pilar reed 40 km/uur
te hard. Hierdoor creëerde zij een gevaarlijke situatie waarin het voorzienbaar was dat er
een ongeluk kon gebeuren
In het Nederlandse strafrecht gebruiken we tegenwoordig de leer van de redelijke toerekening.
Deze leer werd als eerst gebruikt in HR letale longembolie. In dit arrest zijn 4 factoren ontwikkeld
voor de invulling van de leer van de redelijke toerekening:
, - Is de aard van de gedraging geschikt om het gevolg in het leven te roepen? Ja, door 40
km/uur te hard te rijden kunnen verkeersongelukken met zwaar lichamelijk letsel ten
gevolge gebeuren.
- Is er opzet bij de dader? Bij Pilar is voorwaardelijk opzet. Zij heeft willens en wetens de
aanmerkelijke kans aanvaard dat een bepaald gevolg zou intreden. Het is naar algemene
ervaringsregels vast te stellen dat als je 40 km/uur te hard rijdt, er serieuze ongelukken
kunnen gebeuren. Pilar heeft deze kans bewust aanvaard, door ook daadwerkelijk zo
hard te rijden.
- Ratio/strekking van de delictsomschrijving: de delictsomschrijving wil ongelukken in het
verkeer met zwaar lichamelijk letsel ten gevolge voorkomen.
- Afweging complexe causale ketens: Michaël ziet de trein aankomen en wil snel
uitstappen, maar haalt zijn telefoon nog snel uit de oplader. Hij is net te laat waardoor er
een botsing plaatsvindt en hij zijn been verliest. Het gedrag van een slachtoffer
doorbreekt causaliteit niet.
De gedraging van Pilar is redelijk toerekenbaar. Er is een causaal verband tussen de gedraging
van Pilar en het zwaar lichamelijk letsel van Michaël.
Casus 1b: stel dat Michaël voor zijn letsel in het ziekenhuis moet worden behandeld. Enkele
uren na zijn aankomst daar komt hij te overlijden. Achteraf blijkt dat de behandelend arts een
inwendige bloeding bij Michaël over het hoofd heeft gezien. Die bloeding heeft Michaël
opgelopen door de aanrijding en is hem fataal geworden. Pilar wordt vervolgd voor dood door
schuld in het verkeer (art. 175 lid 1 aanhef en sub a jo. 6 WVW). Zet gemotiveerd uiteen of het
overlijden van Michaël in strafrechtelijke zin is veroorzaakt door Pilar.
Hier is sprake van een complexe causale keten nu er een medische fout tussen de schakels is
gekomen. Een behandelend arts heeft een inwendige bloeding over het hoofd gezien. Die
bloeding heeft Michaël opgelopen door de aanrijding. Een medische fout doorbreekt causaliteit
niet (HR Aortaperforatie). Het gevolg is nog steeds redelijk toerekenbaar aan Pilar. Als zij er niet
voor had gezorgd dat er een ongeluk zou plaatsvinden, zou Michaël geen bloeding hebben gehad
en zou hij hieraan ook niet zijn overleden.
Meerkeuzevragen
1. Bij welke delicten speelt causaliteit een minder grote rol? B: bij formeel omschreven
delicten want de gedragingen worden strafbaar gesteld en bij causaliteit wordt er
juist gekeken naar de gevolgen. Voorbeeld van formeel omschreven delicten: de
gedraging/handelingen zijn strafbaar. Bij materiele delicten gaat het om gevolgen,
dus hier speelt causaliteit wel een grote rol.
2. B
Reflectievraag
Er is veel kritiek geuit op de leer van de redelijke toerekening. Hoe kan in de praktijk worden
gewaarborgd wat duidelijk is waarom toerekening in een zaak al dan niet redelijk is? De rechter
moet dit motiveren.
Casus 1c: stel dat Michaël ter plekke overlijdt, dus nog op de spoorwegovergang. Uit autopsie
blijkt dat er twee mogelijke oorzaken zijn voor het overlijden. Uit bloedonderzoek wordt namelijk
, duidelijk dat Michaël rondom het moment van de aanrijding een hartinfarct had. Niet kan
worden vastgesteld of dat hartinfarct of de inwendige bloedingen naar aanleiding van de
aanrijding tot zijn overlijden hebben geleid. Ook is niet met zekerheid te zeggen of het hartinfarct
is opgewekt of versterkt door de stressvolle situatie waarin Michaël zich op dat moment bevond.
Pilar wordt vervolgd voor dood door schuld in het verkeer (art. 175 lid 1 aanhef en sub a jo. 6
WVW). Zet gemotiveerd uiteen of het overlijden van Michaël in strafrechtelijke zin is veroorzaakt
door Pilar.
Uit HR injecteren hiv-besmet bloed blijkt dat een gedraging een onmisbare schakel moet zijn
geweest bij de oorzaak en dat het aannemelijk moet zijn dat het gevolg met een aanzienlijke
mate van waarschijnlijkheid door de gedraging is veroorzaakt. Hiervan kan je kijken naar twee
punten:
1. De gedraging van de verdachte moet geschikt zijn voor het intreden van het gevolg: Ja,
door 40 km/uur te hard te rijden kan er een ernstig ongeluk zoals in casu gebeuren.
2. De onwaarschijnlijkheid van een andere oorzaak: als het hoogst onwaarschijnlijk is dat
een andere oorzaak het gevolg heeft bewerkstelligd, is er een causaal verband vast te
stellen voor de gedraging van Pilar. Maar in casu is het niet duidelijk waaraan Michaël is
overleden: een hartinfarct of een inwendige bloeding naar aanleiding van de aanrijding.
Het is dus niet onwaarschijnlijk dat een hartinfarct de dood van Michaël heeft
veroorzaakt.
Het causaal verband tussen de aanrijding en het overlijden kan niet met voldoende mate van
zekerheid worden vastgesteld.
Extra casus: Annika en Belinda krijgen tijdens een avondje stappen ruzie met elkaar. De
gemoederen lopen hoog op en op enig moment slaat Annika haar glazen flesje drinken kapot
tegen de bar, waarna ze Belinda met de kapotte fles in haar buik probeert te steken. De fles
dringt niet diep door, maar voldoende om een bloedende wond te veroorzaken. Annika schrikt
ontzettend van het bloed, brengt Belinda direct naar huis en helpt daar het bloeden te stelpen.
De volgende dag heeft Belinda pijn aan haar buik. Na doorverwijzing door de huisarts blijkt in het
ziekenhuis dat er een glasscherf van de fles in haar buikwand zit. Deze glasscherf heeft geen
ernstige schade toegebracht, maar moet vanwege de pijnklachten wel worden verwijderd.
Tijdens de operatie blijft er echter een gaasje achter in de wond, die een heftige ontsteking
veroorzaakt. Hieraan komt Belinda een dag later te overlijden. Annika wordt vervolgd voor
mishandeling met de dood ten gevolge (art. 300 lid 3 Sr). Zet gemotiveerd uiteen of het overlijden
van Belinda in strafrechtelijke zin is veroorzaakt door Annika.
Voor redelijke toerekening zijn er vier factoren vastgesteld in HR letale longembolie:
1. De aard van de gedraging is geschikt om het gevolg in het leven te roepen: Annika steekt
Belinda in haar buik met een glasscherf. De scherf dringt niet diep door, maar voldoende
om een bloedende wond te veroorzaken. De aard van de gedraging is niet per se geschikt
om de dood te veroorzaken nu een wond vaak niet zorgt voor de dood.
2. Opzet van de dader: Annika heeft voorwaardelijk opzet op mishandeling nu zij willens en
wetens de aanmerkelijke kans aanvaard dat zij letsel toe bracht aan Belinda door haar te
steken in haar buik met een glasscherf. Annika had alleen geen opzet op de dood.
