Hoofdstuk 9
Kernvraag 1: Wat motiveert ons?
Kernconcept 9.1: Motieven zijn innerlijke drijfveren om op een bepaalde manier te handelen. Ze
worden door allerlei factoren beïnvloed, zowel interne als externe.
Motivatie= alle processen met betrekking tot (a) het voelen van een behoefte of verlangen; (b)
het activeren, selecteren, sturen en volhouden van mentale en fysieke activiteit die gericht is op
bevrediging van de behoefte of het verlangen; en (c) het minder sterk voelen van de behoefte.
Extrinsieke motivatie= het verlangen om een activiteit uit te voeren omwille van een externe
consequentie, zoals een beloning.
Beloningstheorie= het idee dat mensen werken omdat ze worden gemotiveerd door extrinsieke
beloningen à Dit is een te simpele verklaring waarom mensen streven een bepaalde taak
succesvol uit te voeren.
Verwachtingstheorie= het idee dat mensen gemotiveerd worden om aan taken te werken als ze
verwachten daarin succesvol te zijn en als ze de resultaten van de uitvoering (de producten zelf
en de beloningen daarvoor) waarderen.
Intrinsieke motivatie= het verlangen om een activiteit te voeren omwille van de activiteit zelf, de
motieven ontstaan vanuit de persoon. Het uitvoeren van de activiteit is een beloning op zichzelf.
Prestatiedrang= het verlangen om een moeilijk maar verlangd doel te bereiken.
Prestatiemotivatie:
- Prestatiemotief= = een meestal stabiel stukje van iemands persoonlijkheid dat ervoor
zorgt dat je in bepaalde situaties goed presteert.
- Positieve en negatieve faalangst= deze hebben beide invloed op hoef productief je bent
en hoe je naar je werk kijkt.
Individualisme= het standpunt dat individuele prestaties en jezelf onderscheiden erg belangrijk
is. Deze visie wordt vooral in de westerse wereld aangehangen.
Collectivisme= het standpunt dat groepsloyaliteit en het aanzien van de groep belangrijker zijn
dan de individuele prestaties. Deze visie is gangbaar in Azië, Afrika en Zuid-Amerika.
Overrechtvaardiging= Proces waarbij een extrinsieke beloning een interne motivatie overneemt.
3 belangrijke gevolgen voor motivatie:
- Beloningen kunnen een eWectieve manier zijn om mensen te motiveren dingen te doen
die ze anders niet zouden doen.
- Beloningen kunnen de motivatie vergroten, mits ze worden gegeven voor een goede
prestatie.
- Beloningen kunnen intrinsieke motivatie nadelig beïnvloeden, als ze worden gegeven
zonder rekening te houden met de kwaliteit van het werk.
,Flow= Intense concentratie op een bepaalde activiteit. Gaat gepaard met bijna extatische
gevoelens. Flow heeft te maken met intrinsieke motivatie.
Kernvraag 9.2: Hoe worden onze motivatieprioriteiten gesteld?
Kernconcept 9.2: Een theorie die Maslows hiërarchie combineert met evolutionaire psychologie
stelt dat functionele, proximale en ontwikkelingsfactoren bepalen welke motieven prioriteit
krijgen.
è Verschillende motieven hebben verschillen prioriteiten, op basis van de
behoeftehiërarchie.
Instincttheorie= verouderd idee dat bepaalde gedragspatronen worden bepaald door
aangeboren factoren. De instincttheorie hield geen rekening met de eWecten van leren en
gebruikte instincten vooral als labels, in plaats van als verklaringen voor gedrag.
Gefixeerde actiepatronen= niet-aangeleerde gedragingen die bij de gehele soort voortkomen en
die ontstaan door duidelijke prikkels.
Biologische drijfveer= het gevoel van energie of spanning die een organisme beweegt om een
biologische behoefte te vervullen.
Behoefte= een lichamelijk tekort dat, als het niet wordt aangevuld, de overleving kan bedreigen.
Deze biologische behoeften vormen de basis voor drijfveren die ons aanzetten om het evenwicht
in het lichaam te herstellen.
Drijfveertheorie= Ontwikkeld als alternatief voor de instincttheorie. Volgens deze theorie zorgt
een lichamelijke behoefte voor een drijfveer, en die drijfveer stuurt je gedrag zodat de behoefte
wordt vervuld.
Drive reduction= het proces dat het dier door de drijfveer wordt gemotiveerd tot handelen om de
door de drijfveer veroorzaakte spanning te verminderen.
Homeostase= biologisch evenwicht en het vermogen van het lichaam dit te handhaven.
Id= motivatie die afkomstig was uit het troebele diepten van de onbewuste geest.
- Eros= het erotische (liefdevolle) of constructieve (opbouwende) verlangen.
- Thanatos= de agressieve of destructieve (afbrekende) prikkel.
Behoeftehiërarchie= een opsomming van zes klassen van behoeften die zijn geordend in
volgorde van belangrijkheid.
, Biologische behoeften= bijv. honger en dorst. Ze moeten eerst vervuld worden voordat hogere
behoeften kunnen ontstaan. Als deze basisbehoeften dringend zijn, verdwijnen andere
behoeften, zoals sociale contacten of zelfrespect, even naar de achtergrond.
Veiligheid= deze behoefte motiveert ons om gevaar te vermijden, maar dat gebeurt pas als onze
basisbehoeften grotendeels vervuld zijn.
Hechting en verbondenheid= de behoefte dat wij ons geliefd willen voelen, hierdoor willen we
relaties. Pas wanneer de basisbehoeften vervuld zijn, hebben we ruimte en energie om ons op
deze behoefte te richten.
Waardering= deze behoefte gaat over jezelf goed vinden, het gevoel dat je ergens goed in bent en
dingen doen die respect van jezelf en andere opleveren.
Zelfactualisatie (zelfrealisatie)= de motivatie om jezelf zo goed mogelijk te ontwikkelen. Mensen
die dit bereikt hebben, zijn zelfbewust, tevreden met wie ze zijn, sociaal open, spontaan en breid
om nieuwe ervaringen en veranderingen te accepteren.
Zelftranscendentie= de behoefte om een doel te bereiken dat groter is dan jezelf, zoals
vrijwilligerswerk, religie, kunst. In tegenstelling tot zelfactualisatie draait het hierbij niet om
jezelf, maar om iets buiten jezelf.
De behoeftehiërarchie wordt voortdurend veranderd door invloeden op drie niveaus:
- Functionele analyseniveau= Onderzoekt de adaptieve functie, dus hoe een motief helpt
om te overleven en nakomelingen te krijgen.
- Proximaal analyseniveau= onderzoekt stimuli die de motivatieprioriteiten kunnen
veranderen: prikkels uit de directe omgeving en (bij mensen) gedachten van het
organisme.
- Ontwikkelingsanalyseniveau= onderzoekt hoe veranderingen in het lichaam of de
ontwikkeling van een persoon de motivatie kunnen veranderen, bijv. de seksuele
interesse toeneemt tijdens de puberteit door hormonen.
Kernvraag 1: Wat motiveert ons?
Kernconcept 9.1: Motieven zijn innerlijke drijfveren om op een bepaalde manier te handelen. Ze
worden door allerlei factoren beïnvloed, zowel interne als externe.
Motivatie= alle processen met betrekking tot (a) het voelen van een behoefte of verlangen; (b)
het activeren, selecteren, sturen en volhouden van mentale en fysieke activiteit die gericht is op
bevrediging van de behoefte of het verlangen; en (c) het minder sterk voelen van de behoefte.
Extrinsieke motivatie= het verlangen om een activiteit uit te voeren omwille van een externe
consequentie, zoals een beloning.
Beloningstheorie= het idee dat mensen werken omdat ze worden gemotiveerd door extrinsieke
beloningen à Dit is een te simpele verklaring waarom mensen streven een bepaalde taak
succesvol uit te voeren.
Verwachtingstheorie= het idee dat mensen gemotiveerd worden om aan taken te werken als ze
verwachten daarin succesvol te zijn en als ze de resultaten van de uitvoering (de producten zelf
en de beloningen daarvoor) waarderen.
Intrinsieke motivatie= het verlangen om een activiteit te voeren omwille van de activiteit zelf, de
motieven ontstaan vanuit de persoon. Het uitvoeren van de activiteit is een beloning op zichzelf.
Prestatiedrang= het verlangen om een moeilijk maar verlangd doel te bereiken.
Prestatiemotivatie:
- Prestatiemotief= = een meestal stabiel stukje van iemands persoonlijkheid dat ervoor
zorgt dat je in bepaalde situaties goed presteert.
- Positieve en negatieve faalangst= deze hebben beide invloed op hoef productief je bent
en hoe je naar je werk kijkt.
Individualisme= het standpunt dat individuele prestaties en jezelf onderscheiden erg belangrijk
is. Deze visie wordt vooral in de westerse wereld aangehangen.
Collectivisme= het standpunt dat groepsloyaliteit en het aanzien van de groep belangrijker zijn
dan de individuele prestaties. Deze visie is gangbaar in Azië, Afrika en Zuid-Amerika.
Overrechtvaardiging= Proces waarbij een extrinsieke beloning een interne motivatie overneemt.
3 belangrijke gevolgen voor motivatie:
- Beloningen kunnen een eWectieve manier zijn om mensen te motiveren dingen te doen
die ze anders niet zouden doen.
- Beloningen kunnen de motivatie vergroten, mits ze worden gegeven voor een goede
prestatie.
- Beloningen kunnen intrinsieke motivatie nadelig beïnvloeden, als ze worden gegeven
zonder rekening te houden met de kwaliteit van het werk.
,Flow= Intense concentratie op een bepaalde activiteit. Gaat gepaard met bijna extatische
gevoelens. Flow heeft te maken met intrinsieke motivatie.
Kernvraag 9.2: Hoe worden onze motivatieprioriteiten gesteld?
Kernconcept 9.2: Een theorie die Maslows hiërarchie combineert met evolutionaire psychologie
stelt dat functionele, proximale en ontwikkelingsfactoren bepalen welke motieven prioriteit
krijgen.
è Verschillende motieven hebben verschillen prioriteiten, op basis van de
behoeftehiërarchie.
Instincttheorie= verouderd idee dat bepaalde gedragspatronen worden bepaald door
aangeboren factoren. De instincttheorie hield geen rekening met de eWecten van leren en
gebruikte instincten vooral als labels, in plaats van als verklaringen voor gedrag.
Gefixeerde actiepatronen= niet-aangeleerde gedragingen die bij de gehele soort voortkomen en
die ontstaan door duidelijke prikkels.
Biologische drijfveer= het gevoel van energie of spanning die een organisme beweegt om een
biologische behoefte te vervullen.
Behoefte= een lichamelijk tekort dat, als het niet wordt aangevuld, de overleving kan bedreigen.
Deze biologische behoeften vormen de basis voor drijfveren die ons aanzetten om het evenwicht
in het lichaam te herstellen.
Drijfveertheorie= Ontwikkeld als alternatief voor de instincttheorie. Volgens deze theorie zorgt
een lichamelijke behoefte voor een drijfveer, en die drijfveer stuurt je gedrag zodat de behoefte
wordt vervuld.
Drive reduction= het proces dat het dier door de drijfveer wordt gemotiveerd tot handelen om de
door de drijfveer veroorzaakte spanning te verminderen.
Homeostase= biologisch evenwicht en het vermogen van het lichaam dit te handhaven.
Id= motivatie die afkomstig was uit het troebele diepten van de onbewuste geest.
- Eros= het erotische (liefdevolle) of constructieve (opbouwende) verlangen.
- Thanatos= de agressieve of destructieve (afbrekende) prikkel.
Behoeftehiërarchie= een opsomming van zes klassen van behoeften die zijn geordend in
volgorde van belangrijkheid.
, Biologische behoeften= bijv. honger en dorst. Ze moeten eerst vervuld worden voordat hogere
behoeften kunnen ontstaan. Als deze basisbehoeften dringend zijn, verdwijnen andere
behoeften, zoals sociale contacten of zelfrespect, even naar de achtergrond.
Veiligheid= deze behoefte motiveert ons om gevaar te vermijden, maar dat gebeurt pas als onze
basisbehoeften grotendeels vervuld zijn.
Hechting en verbondenheid= de behoefte dat wij ons geliefd willen voelen, hierdoor willen we
relaties. Pas wanneer de basisbehoeften vervuld zijn, hebben we ruimte en energie om ons op
deze behoefte te richten.
Waardering= deze behoefte gaat over jezelf goed vinden, het gevoel dat je ergens goed in bent en
dingen doen die respect van jezelf en andere opleveren.
Zelfactualisatie (zelfrealisatie)= de motivatie om jezelf zo goed mogelijk te ontwikkelen. Mensen
die dit bereikt hebben, zijn zelfbewust, tevreden met wie ze zijn, sociaal open, spontaan en breid
om nieuwe ervaringen en veranderingen te accepteren.
Zelftranscendentie= de behoefte om een doel te bereiken dat groter is dan jezelf, zoals
vrijwilligerswerk, religie, kunst. In tegenstelling tot zelfactualisatie draait het hierbij niet om
jezelf, maar om iets buiten jezelf.
De behoeftehiërarchie wordt voortdurend veranderd door invloeden op drie niveaus:
- Functionele analyseniveau= Onderzoekt de adaptieve functie, dus hoe een motief helpt
om te overleven en nakomelingen te krijgen.
- Proximaal analyseniveau= onderzoekt stimuli die de motivatieprioriteiten kunnen
veranderen: prikkels uit de directe omgeving en (bij mensen) gedachten van het
organisme.
- Ontwikkelingsanalyseniveau= onderzoekt hoe veranderingen in het lichaam of de
ontwikkeling van een persoon de motivatie kunnen veranderen, bijv. de seksuele
interesse toeneemt tijdens de puberteit door hormonen.
