Het spijsverteringsstelsel
Organen van het spijsverteringsstelsel
De maag (gaster)
Functies van de maag:
• Tijdelijke opslag van voedsel
• De mechanische afbraak van voedsel (kleiner maken van voedsel door bewegingen)
• De afbraak van chemische bindingen in voedsel door de werking van zuren en enzymen
• De productie van intrinsieke factor, een verbinding die noodzakelijk is voor de opname van
vitamine B12.
Zorgt voor de vertering van:
• Eiwitten worden hier verteerd.
• De afbraak van koolhydraten wordt in de maag verminderd doordat amylase niet in een zure
omgeving optimaal werkt.
Enzymen:
• Pepsinogeen is een inactieve vorm. Als dit in aanmerking komt met zoutzuur, dan wordt het
pepsine.
• Pepsine is een actieve vorm en helpt bij het verteren van eiwitten.
Hormonen:
• Gastrine
Voedsel blijft 3-4 uur in de maag.
De maag produceert 2-3 liter maagsap.
Het heeft een pH van 1,5-2
,Dunne darm (intestinum tenue)
Functies van de dunne darm:
• De dunne darm zorgt ervoor dat voedsel verteerd wordt en dat belangrijke voedingsstoffen
worden opgenomen in het lichaam. De dunne darm is ongeveer vijf meter lang
Onderdelen:
• Duodenum: 12-vingerige darm
De twaalfvingerige darm is 25 centimeter lang. Hier wordt het eten gemengd met
spijsverteringsenzymen die aangemaakt zijn door de lever en alvleesklier.
• Jejunum: de nuchtere darm
Het tweede gedeelte van de dunne darm, de nuchtere darm, is twee meter lang. Hier wordt
een groot deel van de voedingsstoffen opgenomen uit onze voeding.
• Ileum: de kronkeldarm
Het laatste deel, de kronkeldarm, is drie meter lang. Hier wordt onder andere vitamine B12
opgenomen in het lichaam. Daarnaast kan de kronkeldarm de functie van de nuchtere darm
overnemen als deze ziek is of minder goed functioneert. Hierdoor gaan er geen belangrijke
voedingsstoffen verloren.
Dikke darm (intestinum crassum)
Functies van de dikke darm:
• Terugresorptie van water en comprimeren van de feces
• Opname van vitaminen die gevormd zijn door bacteriën
• Opslag van fecaal materiaal voorafgaand aan defecatie
Onderdelen:
• Blindedarm (cecum)
• Colon (karteldarm)
• Endeldarm (rectum)
Alvleesklier (pancreas)
Functies van de pancreas:
• Produceren van verteringssappen
• Constant houden van de glucosespiegel in het bloed
Accessoire organen
• Gebitselementen
• Tong
• Speekselklieren
• Galblaas
• Lever
• Pancreas
Spijsverteringsprocessen
• Ingestie: vindt plaats wanneer voedsel via de mond het spijsverteringskanaal binnenkomt.
• Mechanische verwerking: is de fysieke bewerking van vast voedsel, eerst door de tong en de
gebitselementen en daarna door de knedende en mengende bewegingen van het
spijsverteringskanaal. Dankzij mechanische verwerking kan het voedsel gemakkelijker door
het spijsverteringskanaal worden voortbewogen en wordt de oppervlakte van het voedsel
vergroot. Daardoor kan het voedsel gemakkelijker door enzymen worden afgebroken.
• Vertering: de chemische afbraak van voedsel verstaan. Hierbij wordt het voedsel afgebroken
tot kleine organische bouwstoffen die door het dekweefsel van het spijsverteringskanaal
kunnen worden opgenomen.
, • Secretie: is de afgifte van water, zuren, enzymen en buffers door het epitheel van het
spijsverteringskanaal en door de accessoire organen.
• Opname: is de verplaatsing van kleine organische moleculen, elektrolyten, vitaminen en
water door het dekweefsel van het verteringskanaal naar de interstitiële vloeistof rond het
spijsverteringskanaal.
• Uitscheiding: is de verwijdering van afvalstoffen uit de lichaamsvloeistoffen. Binnen het
spijsverteringskanaal worden deze afvalstoffen ingedikt en in de vorm van ontlasting (feces)
via de defecatie uit het lichaam verwijderd.
• Peristaltiek: golven van spiercontracties die zich door het gehele spijsverteringskanaal
verplaatsen. Tijdens een peristaltistische beweging contraheren de kringspieren eerst achter
de inhoud van het verteringskanaal. Daarna trekken de lengtespieren zich samen, waardoor
aangrenzende segmenten van het verteringskanaal worden verkort.
• Segmentatiebewegingen: bewegingen waardoor de voedselbrok gekneed en verkleind
wordt. Als gevolg van deze bewegingen wordt de darminhoud na enige tijd grondig met de
darmsappen gemengd. Doordat de segmentatiebewegingen geen vast patroon volgen,
verplaatsen ze de darminhoud niet in een bepaalde richting.
• Slikken/deglutitie: is een ingewikkeld proces dat bewust kan worden geïnitieerd, maar dat
automatisch doorgaat als het eenmaal is begonnen.
Hormonen en enzymen bij de spijsvertering
• Carbohydrasen: verbreken de bindingen tussen suikers.
• Lipasen: splitsen vetten tot vetzuren en glyceriden.
• Proteasen: splitsen de bindingen tussen aminozuren
, Opname en vertering van
voedingsmiddelen
Enterohepatische kringloop
Sommige stoffen worden door de lever uitgescheiden in het gal. Het gal komt uiteindelijk in de
dunne darm terecht en in de darm kunnen stoffen weer opgenomen worden. Alles wat via de darm
opgenomen wordt komt eerst langs de lever, alvorens het in de rest van het lichaam terecht kan
komen. Zo is de kringloop compleet.
Het verwijst naar de circulatie van galzuren, bilirubine, medicijnen of andere stoffen van de lever
naar achtereenvolgens de gal, de dunne darm, de enterocyten, en terug naar de lever. De
enterohepatische circulatie is een belangrijk concept op het gebied van toxicologie, aangezien veel
lipogiele xenobiotica dit proces ondergaan en daarbij leverschade veroorzaken.
De cyclus bestaat uit twee componenten.
• Voedingscontaminanten in de lever worden gedetoxificieerd door een polaire conjugatie.
Deze stoffen worden dan via de gal afgevoerd, en zijn niet meer opneembaar via de
darmwand.
• Door toedoen van darmbacteriën in de karteldarm een omgekeerd proces plaatsvinden: de
polaire groep wordt enzymmaal afgesplitst zodat de toxische component terug kan worden
opgenomen in de bloedbaan. Hierdoor wordt 95% van de uitgescheiden gal geresorbeerd en
via de poortader naar de lever gebracht, zodat het hergebruikt kan worden. Deze cyclus
herhaalt zich 6 tot 8 keer per dag.
De leverpoortader
Vervoert zuurstofarm, voedingsstofrijk bloed van de darmen, maag en milt naar de lever. Bloed in de
leverpoortaders heeft een heel andere samenstelling dan bloed in andere venen van de grote
bloedsomloop; dit bloed bevat namelijk stoffen die vanuit het spijsverteringskanaal zijn opgenomen,
waaronder grote hoeveelheden glucose en aminozuren, verschillende afvalstoffen en soms
gifstoffen. Doordat een poortadersysteem bloed vervoert van het ene capillairnet naar het andere,
mengt het bloed in het poortadersysteem zich niet direct met bloed in de algemene bloedsomloop.
In plaats daarvan voert het leverpoortadersysteem het bloed met deze stoffen naar de lever, waar
ze worden opgenomen door levercellen voor opslag, omzetting en uitscheiding. Bij dit proces
reguleert de lever de concentraties van voedingsstoffen in het bloed in de bloedsomloop.
Vertering en opname van koolhydraten
Monosachariden
Bestaan uit 1 ringvormig molecuul. De 3 meest voorkomende zijn: glucose, fructose en galactose.
Monosachariden zijn kleine moleculen die via de poriën in de celmembraan gemakkelijk de cel in
diffunderen.
Disachariden
Zijn koolhydraten die uit twee monosachariden zijn opgebouwd. Drie meest voorkomende zijn:
maltose, lactose en sacharose. Disachariden worden in het spijsverteringskanaal gesplitst in de
monosachariden waaruit ze bestaan. Belangrijkste zijn: zetmeel, glycogeen en cellulose. In het
spijsverteringskanaal worden glycogeen en zetmeel omgezet in glucose. Cellulose is een
plantaardige stof en kan door de mens niet worden verteerd. Het vormt de ‘vezels’ in ons voedsel,
deze zijn belangrijk omdat ze de darmperistaltiek en de afscheiding van darmsappen stimuleren.
Organen van het spijsverteringsstelsel
De maag (gaster)
Functies van de maag:
• Tijdelijke opslag van voedsel
• De mechanische afbraak van voedsel (kleiner maken van voedsel door bewegingen)
• De afbraak van chemische bindingen in voedsel door de werking van zuren en enzymen
• De productie van intrinsieke factor, een verbinding die noodzakelijk is voor de opname van
vitamine B12.
Zorgt voor de vertering van:
• Eiwitten worden hier verteerd.
• De afbraak van koolhydraten wordt in de maag verminderd doordat amylase niet in een zure
omgeving optimaal werkt.
Enzymen:
• Pepsinogeen is een inactieve vorm. Als dit in aanmerking komt met zoutzuur, dan wordt het
pepsine.
• Pepsine is een actieve vorm en helpt bij het verteren van eiwitten.
Hormonen:
• Gastrine
Voedsel blijft 3-4 uur in de maag.
De maag produceert 2-3 liter maagsap.
Het heeft een pH van 1,5-2
,Dunne darm (intestinum tenue)
Functies van de dunne darm:
• De dunne darm zorgt ervoor dat voedsel verteerd wordt en dat belangrijke voedingsstoffen
worden opgenomen in het lichaam. De dunne darm is ongeveer vijf meter lang
Onderdelen:
• Duodenum: 12-vingerige darm
De twaalfvingerige darm is 25 centimeter lang. Hier wordt het eten gemengd met
spijsverteringsenzymen die aangemaakt zijn door de lever en alvleesklier.
• Jejunum: de nuchtere darm
Het tweede gedeelte van de dunne darm, de nuchtere darm, is twee meter lang. Hier wordt
een groot deel van de voedingsstoffen opgenomen uit onze voeding.
• Ileum: de kronkeldarm
Het laatste deel, de kronkeldarm, is drie meter lang. Hier wordt onder andere vitamine B12
opgenomen in het lichaam. Daarnaast kan de kronkeldarm de functie van de nuchtere darm
overnemen als deze ziek is of minder goed functioneert. Hierdoor gaan er geen belangrijke
voedingsstoffen verloren.
Dikke darm (intestinum crassum)
Functies van de dikke darm:
• Terugresorptie van water en comprimeren van de feces
• Opname van vitaminen die gevormd zijn door bacteriën
• Opslag van fecaal materiaal voorafgaand aan defecatie
Onderdelen:
• Blindedarm (cecum)
• Colon (karteldarm)
• Endeldarm (rectum)
Alvleesklier (pancreas)
Functies van de pancreas:
• Produceren van verteringssappen
• Constant houden van de glucosespiegel in het bloed
Accessoire organen
• Gebitselementen
• Tong
• Speekselklieren
• Galblaas
• Lever
• Pancreas
Spijsverteringsprocessen
• Ingestie: vindt plaats wanneer voedsel via de mond het spijsverteringskanaal binnenkomt.
• Mechanische verwerking: is de fysieke bewerking van vast voedsel, eerst door de tong en de
gebitselementen en daarna door de knedende en mengende bewegingen van het
spijsverteringskanaal. Dankzij mechanische verwerking kan het voedsel gemakkelijker door
het spijsverteringskanaal worden voortbewogen en wordt de oppervlakte van het voedsel
vergroot. Daardoor kan het voedsel gemakkelijker door enzymen worden afgebroken.
• Vertering: de chemische afbraak van voedsel verstaan. Hierbij wordt het voedsel afgebroken
tot kleine organische bouwstoffen die door het dekweefsel van het spijsverteringskanaal
kunnen worden opgenomen.
, • Secretie: is de afgifte van water, zuren, enzymen en buffers door het epitheel van het
spijsverteringskanaal en door de accessoire organen.
• Opname: is de verplaatsing van kleine organische moleculen, elektrolyten, vitaminen en
water door het dekweefsel van het verteringskanaal naar de interstitiële vloeistof rond het
spijsverteringskanaal.
• Uitscheiding: is de verwijdering van afvalstoffen uit de lichaamsvloeistoffen. Binnen het
spijsverteringskanaal worden deze afvalstoffen ingedikt en in de vorm van ontlasting (feces)
via de defecatie uit het lichaam verwijderd.
• Peristaltiek: golven van spiercontracties die zich door het gehele spijsverteringskanaal
verplaatsen. Tijdens een peristaltistische beweging contraheren de kringspieren eerst achter
de inhoud van het verteringskanaal. Daarna trekken de lengtespieren zich samen, waardoor
aangrenzende segmenten van het verteringskanaal worden verkort.
• Segmentatiebewegingen: bewegingen waardoor de voedselbrok gekneed en verkleind
wordt. Als gevolg van deze bewegingen wordt de darminhoud na enige tijd grondig met de
darmsappen gemengd. Doordat de segmentatiebewegingen geen vast patroon volgen,
verplaatsen ze de darminhoud niet in een bepaalde richting.
• Slikken/deglutitie: is een ingewikkeld proces dat bewust kan worden geïnitieerd, maar dat
automatisch doorgaat als het eenmaal is begonnen.
Hormonen en enzymen bij de spijsvertering
• Carbohydrasen: verbreken de bindingen tussen suikers.
• Lipasen: splitsen vetten tot vetzuren en glyceriden.
• Proteasen: splitsen de bindingen tussen aminozuren
, Opname en vertering van
voedingsmiddelen
Enterohepatische kringloop
Sommige stoffen worden door de lever uitgescheiden in het gal. Het gal komt uiteindelijk in de
dunne darm terecht en in de darm kunnen stoffen weer opgenomen worden. Alles wat via de darm
opgenomen wordt komt eerst langs de lever, alvorens het in de rest van het lichaam terecht kan
komen. Zo is de kringloop compleet.
Het verwijst naar de circulatie van galzuren, bilirubine, medicijnen of andere stoffen van de lever
naar achtereenvolgens de gal, de dunne darm, de enterocyten, en terug naar de lever. De
enterohepatische circulatie is een belangrijk concept op het gebied van toxicologie, aangezien veel
lipogiele xenobiotica dit proces ondergaan en daarbij leverschade veroorzaken.
De cyclus bestaat uit twee componenten.
• Voedingscontaminanten in de lever worden gedetoxificieerd door een polaire conjugatie.
Deze stoffen worden dan via de gal afgevoerd, en zijn niet meer opneembaar via de
darmwand.
• Door toedoen van darmbacteriën in de karteldarm een omgekeerd proces plaatsvinden: de
polaire groep wordt enzymmaal afgesplitst zodat de toxische component terug kan worden
opgenomen in de bloedbaan. Hierdoor wordt 95% van de uitgescheiden gal geresorbeerd en
via de poortader naar de lever gebracht, zodat het hergebruikt kan worden. Deze cyclus
herhaalt zich 6 tot 8 keer per dag.
De leverpoortader
Vervoert zuurstofarm, voedingsstofrijk bloed van de darmen, maag en milt naar de lever. Bloed in de
leverpoortaders heeft een heel andere samenstelling dan bloed in andere venen van de grote
bloedsomloop; dit bloed bevat namelijk stoffen die vanuit het spijsverteringskanaal zijn opgenomen,
waaronder grote hoeveelheden glucose en aminozuren, verschillende afvalstoffen en soms
gifstoffen. Doordat een poortadersysteem bloed vervoert van het ene capillairnet naar het andere,
mengt het bloed in het poortadersysteem zich niet direct met bloed in de algemene bloedsomloop.
In plaats daarvan voert het leverpoortadersysteem het bloed met deze stoffen naar de lever, waar
ze worden opgenomen door levercellen voor opslag, omzetting en uitscheiding. Bij dit proces
reguleert de lever de concentraties van voedingsstoffen in het bloed in de bloedsomloop.
Vertering en opname van koolhydraten
Monosachariden
Bestaan uit 1 ringvormig molecuul. De 3 meest voorkomende zijn: glucose, fructose en galactose.
Monosachariden zijn kleine moleculen die via de poriën in de celmembraan gemakkelijk de cel in
diffunderen.
Disachariden
Zijn koolhydraten die uit twee monosachariden zijn opgebouwd. Drie meest voorkomende zijn:
maltose, lactose en sacharose. Disachariden worden in het spijsverteringskanaal gesplitst in de
monosachariden waaruit ze bestaan. Belangrijkste zijn: zetmeel, glycogeen en cellulose. In het
spijsverteringskanaal worden glycogeen en zetmeel omgezet in glucose. Cellulose is een
plantaardige stof en kan door de mens niet worden verteerd. Het vormt de ‘vezels’ in ons voedsel,
deze zijn belangrijk omdat ze de darmperistaltiek en de afscheiding van darmsappen stimuleren.
