Psychiatrisch onderzoek
Psychiatrisch onderzoek: diagnostiek verzamelen over het algemeen psychisch functioneren.
(ervaring en observaties). Psychische functies worden in verschillende hoofdgroepen ingedeeld:
Eerste indrukken
• Uiterlijk
• Contact en houding
• Klachtenpresentatie
• Gevoelens en reacties
Cognitieve functies (Functies die te maken hebben met het verwerken van informatie)
• Bewustzijn, aandacht, oriëntatie en geheugen
• Kortetermijngeheugen en langetermijngeheugen
• Intellectuele functies
• Oordeelsvorming, ziekte-inzicht, abstractievormen, executieve functies, intelligentie en taal
• Voorstelling, waarneming en zelfwaarneming
• Denken, vorm en inhoud
Affectieve functies (Omvatten de stemming, het affect, suïcidaliteit en de lichaamsbeleving)
• Stemming en affect (patroon van waarneembaar gedrag waarmee een subjectief gevoel of
emotie tot uitdrukking wordt gebracht).
• Somatische klachten en verschijnselen
Conatieve functies
• Psychomotoriek (tremors, tics, katatonie/niet bewegen)
• Algemeen, mimiek en spraak
• Motivatie en gedrag
• Executieve functies (hogere controlefunctie van de hersenen)
Persoonlijkheid en karakter (Persoonlijkheid big five)
• Emotionele instabiliteit versus emotionele stabiliteit
• Introversie versus extraversie
• Eigen belang versus altruïsme
• Onzorgvuldigheid versus zorgvuldigheid
• Openheid versus geslotenheid
Ijsberg van McClelland: het IJsbergmodel van de
Amerikaanse psycholoog David McClelland kijkt naar het
zichtbare gedrag, kennis en vaardigheden van mensen en
naar de onderliggende, onbewuste diepere lagen. Net zoals
bij een ijsberg, bevindt het grootste deel zich onder water.
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders): een classificatiesysteem waarin
internationale afspraken zijn gemaakt over welke criteria van toepassing zijn op een bepaalde
psychische stoornis op basis van (nieuwe) wetenschappelijke inzichten. Het is nadrukkelijk géén
diagnose-handboek. Het stellen van een diagnose gebeurt door uitgebreid en nauwkeurig
psychiatrisch onderzoek volgens de daarvoor geldende richtlijnen.
Classificeren: er wordt geclassificeerd volgens de DSM-5. Er wordt gebruik gemaakt van
structuurdiagnoses, dit is een diagnose die de aard, ernst en het verloop van de psychiatrische
symptomatologie en op welke wijze het syndroom is ontstaan. Belangrijk om naar te kijken:
1. Is er ziekte-inzicht en motivatie?
2. Is er sprake van co-morbiditeit en suïcidaliteit?
3. Hoe hoog is de lijdensdruk, te scoren op een schaal 0-3?
, Diagnostiek Classificatie
Diagnostiek bestaat uit een uniek, gedetailleerd Classificatie is dan slechts het onder brengen in
en compleet klinisch beeld te krijgen, om zo de een categorie om overeenkomsten met
problematiek te kunnen begrijpen met als doel beelden van andere patiënten te vinden om zo
indicatiestelling en behandeling. iets te kunnen zeggen over prognose of meest
effectieve behandeling.
Psychiatrisch onderzoek volgens Hengelveld: In een psychiatrisch onderzoek wordt op een
samenhangende, systematische en consequente wijze de oorzaken, symptomen, het beloop en de
gevolgen van mogelijke psychiatrische stoornis onderzocht. Als basis voor een diagnose, een
behandelplan en de beantwoording van eventuele vragen van de patiënt en/ of de verwijzer worden
hier geëvalueerd. Psychiatrisch onderzoek bestaat uit een (hetero) anamnese en een psychologische
test met gebruik van psychiatrische meetinstrumenten.
De hoofdgroepen voor psychiatrisch onderzoek:
• Eerste/algemene indrukken
• Cognitieve functies
• Affectieve functies (stemming, het affect, suïcidaliteit en de lichaamsbeleving)
• Persoonlijkheid
• Conatieve functies (wilskracht en de uiting daarvan in het gedrag van een persoon)
De doelen van psychiatrisch onderzoek zijn:
• Het vaststellen van psychiatrische symptomen en hun beloop (status mentalis)
• Opsporen van oorzaken, zoals lichamelijke oorzaken, erfelijke belasting, sociale factoren en
kwetsbaarheid, die ertoe hebben bijgedragen dat een psychiatrisch ziektebeeld ontstond, of
die ertoe bijdragen dat het bestaat.
• De ernst van de gevolgen van de psychiatrische symptomen vaststellen (de beperkingen en
handicaps voor de patiënt)
De ontwikkelingspsychologie: ziet ontwikkeling als een regelmatige opeenvolging van stadia. De
nadruk ligt meer op het resultaat dan op het ontwikkelingsproces. Het is vooral een beschrijvende
wetenschap. Daarbij wordt uitgegaan van biologische opvattingen over groei en ontwikkeling.
Hierbij spelen drie factoren een rol:
• De chronologische leeftijd: op een bepaalde (kalender)leeftijd mag je bepaald gedrag
verwachten van een kind.
• De biologische leeftijd: de ontwikkeling wordt mede bepaald door fysieke factoren.
• De sociale context: omgevingsfactoren hebben invloed op de ontwikkeling.
Stress-kwetsbaarheidsmodel: een overkoepelend model dat aangeeft welke factoren een rol spelen
bij het uitbreken van een bepaalde psychische stoornis.
Persoonlijke kwetsbaarheid:
• Lage intelligentie
• Vertraging in de ontwikkeling
Omgeving:
• Opvoeding waarbij het kind onderdanig gedrag is aangeleerd -> afhankelijk gedrag
• De dynamiek binnen het gezin
• Iemand die gescheiden is of alleen woont
• De locatie waar iemand woont lijkt niet van invloed te zijn
Levensgebeurtenissen:
• Geweld, veel ruzie tussen de ouders, lichamelijk misbruik, intense emotionele stress, incest
en veroordeling voor crimineel gedrag van familieleden.
• Andere vervelende levensgebeurtenissen, zoals het verlies van een dierbare
,Demografie:
• Een laag opleidingsniveau
• Een laag inkomen
• Het is nog onduidelijk of de leeftijd een rol speelt.
• Meer vrouwen dan mannen hebben last van deze stoornis.
Het bio psychosociaal model: Een uitbreiding van een medisch model over het menselijk
functioneren waarin niet alleen aandacht is voor biomedische aspecten, maar ook voor
psychologische en sociale factoren die mede bepalend zijn voor ziekte en het genezingsproces.
• Biologisch perspectief: Erfelijkheid,
verstoring van chemische
huishouding.
• Psychologisch perspectief: Hoe
iemand denkt en de persoonlijkheid:
onbewuste conflicten en motieven.
• Sociocultureel perspectief: Sociale
invloed en het gedrag dat daarbij
hoort, culturele verschillen, status
(werkloos/ongehuwd).
• Bio psychosociaal perspectief: Gaat
over alle drie de bovenstaande
perspectieven, deze hebben invloed
op elkaar en hangen samen.
Draagkracht: houdt in hoeveel jij kunt hebben en hoe jij met stress om kunt gaan. Maar ook dingen
die ervoor zorgen dat jij je gelukkiger en sterker voelt.
Draaglast: als het gaat om draaglast, dan gaat het om factoren van buitenaf die invloed hebben op
jou en mogelijk spanning kunnen veroorzaken.
, Behandelvormen en farmacotherapie,
eetstoornissen, kind- en jeugdpsychiatrie
Behandelvorm Voor wie? Wat?
Cognitieve Mensen met 5 G-schema’s. Het is een vorm van gedrags- en
gedragstherapie psychiatrische gesprekstherapie. Ombuigen van je gedachtes,
(CGT) aandoeningen fantasieën, herinneringen en opvattingen over
gebeurtenissen. Negatieve gedachtes anders
interpreteren.
Psychotherapie Psychische stoornissen en Gesprekken tussen cliënt en hulpverlener
problemen staan centraal. Deze vorm van behandeling
heeft als doel dat er beter met klachten, zoals
Eerste keus bij angst-, bij extreme angstgevoelens, extreem gedrag,
stemmings- en of depressie kan worden omgegaan. Of dat
persoonlijkheidsstoornis deze verminderen. Hulp na het gesprek
(ondersteuning, voorlichting, begeleiding)
omdat het een intensieve vorm van therapie is
die veel kan los maken.
Psychodynamisch model, Cognitief
gedragstherapeutisch, Cliëntgericht
Je gaat van vroeger uit kijken hoe de situatie is
ontstaan.
Schematherapie Mensen met ernstige De oorsprong van gedragspatronen
psychische stoornissen doorgronden en veranderen. De invloeden
zoals vanuit ervaringen uit de jeugd op de patronen
persoonlijkheidsstoornis en dagelijks leven worden onderzocht hoe ze
en terugkomende zijn ontstaan. Je leert emotionele behoeften
depressies. herkennen, accepteren en eraan tegemoet te
komen.
Leertheorie
zelfhulp
Systeemtherapie Voor cliënten en naasten Het helpt om onderlinge relaties te versterken
het helpt iemand en zijn naasten om de
onderlinge relaties te versterken en om zo te
voorkomen dat een gezin uit elkaar valt. Ook
kan het helpen voorkomen dat iemand die
vroeger mishandelt is niet nu zijn eigen
kinderen zal mishandelen.
EMDR Angststoornis, Helpt iemand om van zijn trauma of
meervoudige trauma, schokkende herinnering af te komen, door het
chronische pijn en opnieuw beleven van de gebeurtenis en er
negatief zelfbeeld. andere gedachte en gevoelens aan te
koppelen.
Narratieve therapie Mensen met verhalen die Gesprekstherapie. Het gaat ervan uit dat de
kunnen worden manier waarop mensen bepaalde dingen
bijgesteld. vertellen, bepalen hoe ze in het leven staan.
Door verhalen te analyseren en bij te stellen
ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten.
Psychiatrisch onderzoek: diagnostiek verzamelen over het algemeen psychisch functioneren.
(ervaring en observaties). Psychische functies worden in verschillende hoofdgroepen ingedeeld:
Eerste indrukken
• Uiterlijk
• Contact en houding
• Klachtenpresentatie
• Gevoelens en reacties
Cognitieve functies (Functies die te maken hebben met het verwerken van informatie)
• Bewustzijn, aandacht, oriëntatie en geheugen
• Kortetermijngeheugen en langetermijngeheugen
• Intellectuele functies
• Oordeelsvorming, ziekte-inzicht, abstractievormen, executieve functies, intelligentie en taal
• Voorstelling, waarneming en zelfwaarneming
• Denken, vorm en inhoud
Affectieve functies (Omvatten de stemming, het affect, suïcidaliteit en de lichaamsbeleving)
• Stemming en affect (patroon van waarneembaar gedrag waarmee een subjectief gevoel of
emotie tot uitdrukking wordt gebracht).
• Somatische klachten en verschijnselen
Conatieve functies
• Psychomotoriek (tremors, tics, katatonie/niet bewegen)
• Algemeen, mimiek en spraak
• Motivatie en gedrag
• Executieve functies (hogere controlefunctie van de hersenen)
Persoonlijkheid en karakter (Persoonlijkheid big five)
• Emotionele instabiliteit versus emotionele stabiliteit
• Introversie versus extraversie
• Eigen belang versus altruïsme
• Onzorgvuldigheid versus zorgvuldigheid
• Openheid versus geslotenheid
Ijsberg van McClelland: het IJsbergmodel van de
Amerikaanse psycholoog David McClelland kijkt naar het
zichtbare gedrag, kennis en vaardigheden van mensen en
naar de onderliggende, onbewuste diepere lagen. Net zoals
bij een ijsberg, bevindt het grootste deel zich onder water.
DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders): een classificatiesysteem waarin
internationale afspraken zijn gemaakt over welke criteria van toepassing zijn op een bepaalde
psychische stoornis op basis van (nieuwe) wetenschappelijke inzichten. Het is nadrukkelijk géén
diagnose-handboek. Het stellen van een diagnose gebeurt door uitgebreid en nauwkeurig
psychiatrisch onderzoek volgens de daarvoor geldende richtlijnen.
Classificeren: er wordt geclassificeerd volgens de DSM-5. Er wordt gebruik gemaakt van
structuurdiagnoses, dit is een diagnose die de aard, ernst en het verloop van de psychiatrische
symptomatologie en op welke wijze het syndroom is ontstaan. Belangrijk om naar te kijken:
1. Is er ziekte-inzicht en motivatie?
2. Is er sprake van co-morbiditeit en suïcidaliteit?
3. Hoe hoog is de lijdensdruk, te scoren op een schaal 0-3?
, Diagnostiek Classificatie
Diagnostiek bestaat uit een uniek, gedetailleerd Classificatie is dan slechts het onder brengen in
en compleet klinisch beeld te krijgen, om zo de een categorie om overeenkomsten met
problematiek te kunnen begrijpen met als doel beelden van andere patiënten te vinden om zo
indicatiestelling en behandeling. iets te kunnen zeggen over prognose of meest
effectieve behandeling.
Psychiatrisch onderzoek volgens Hengelveld: In een psychiatrisch onderzoek wordt op een
samenhangende, systematische en consequente wijze de oorzaken, symptomen, het beloop en de
gevolgen van mogelijke psychiatrische stoornis onderzocht. Als basis voor een diagnose, een
behandelplan en de beantwoording van eventuele vragen van de patiënt en/ of de verwijzer worden
hier geëvalueerd. Psychiatrisch onderzoek bestaat uit een (hetero) anamnese en een psychologische
test met gebruik van psychiatrische meetinstrumenten.
De hoofdgroepen voor psychiatrisch onderzoek:
• Eerste/algemene indrukken
• Cognitieve functies
• Affectieve functies (stemming, het affect, suïcidaliteit en de lichaamsbeleving)
• Persoonlijkheid
• Conatieve functies (wilskracht en de uiting daarvan in het gedrag van een persoon)
De doelen van psychiatrisch onderzoek zijn:
• Het vaststellen van psychiatrische symptomen en hun beloop (status mentalis)
• Opsporen van oorzaken, zoals lichamelijke oorzaken, erfelijke belasting, sociale factoren en
kwetsbaarheid, die ertoe hebben bijgedragen dat een psychiatrisch ziektebeeld ontstond, of
die ertoe bijdragen dat het bestaat.
• De ernst van de gevolgen van de psychiatrische symptomen vaststellen (de beperkingen en
handicaps voor de patiënt)
De ontwikkelingspsychologie: ziet ontwikkeling als een regelmatige opeenvolging van stadia. De
nadruk ligt meer op het resultaat dan op het ontwikkelingsproces. Het is vooral een beschrijvende
wetenschap. Daarbij wordt uitgegaan van biologische opvattingen over groei en ontwikkeling.
Hierbij spelen drie factoren een rol:
• De chronologische leeftijd: op een bepaalde (kalender)leeftijd mag je bepaald gedrag
verwachten van een kind.
• De biologische leeftijd: de ontwikkeling wordt mede bepaald door fysieke factoren.
• De sociale context: omgevingsfactoren hebben invloed op de ontwikkeling.
Stress-kwetsbaarheidsmodel: een overkoepelend model dat aangeeft welke factoren een rol spelen
bij het uitbreken van een bepaalde psychische stoornis.
Persoonlijke kwetsbaarheid:
• Lage intelligentie
• Vertraging in de ontwikkeling
Omgeving:
• Opvoeding waarbij het kind onderdanig gedrag is aangeleerd -> afhankelijk gedrag
• De dynamiek binnen het gezin
• Iemand die gescheiden is of alleen woont
• De locatie waar iemand woont lijkt niet van invloed te zijn
Levensgebeurtenissen:
• Geweld, veel ruzie tussen de ouders, lichamelijk misbruik, intense emotionele stress, incest
en veroordeling voor crimineel gedrag van familieleden.
• Andere vervelende levensgebeurtenissen, zoals het verlies van een dierbare
,Demografie:
• Een laag opleidingsniveau
• Een laag inkomen
• Het is nog onduidelijk of de leeftijd een rol speelt.
• Meer vrouwen dan mannen hebben last van deze stoornis.
Het bio psychosociaal model: Een uitbreiding van een medisch model over het menselijk
functioneren waarin niet alleen aandacht is voor biomedische aspecten, maar ook voor
psychologische en sociale factoren die mede bepalend zijn voor ziekte en het genezingsproces.
• Biologisch perspectief: Erfelijkheid,
verstoring van chemische
huishouding.
• Psychologisch perspectief: Hoe
iemand denkt en de persoonlijkheid:
onbewuste conflicten en motieven.
• Sociocultureel perspectief: Sociale
invloed en het gedrag dat daarbij
hoort, culturele verschillen, status
(werkloos/ongehuwd).
• Bio psychosociaal perspectief: Gaat
over alle drie de bovenstaande
perspectieven, deze hebben invloed
op elkaar en hangen samen.
Draagkracht: houdt in hoeveel jij kunt hebben en hoe jij met stress om kunt gaan. Maar ook dingen
die ervoor zorgen dat jij je gelukkiger en sterker voelt.
Draaglast: als het gaat om draaglast, dan gaat het om factoren van buitenaf die invloed hebben op
jou en mogelijk spanning kunnen veroorzaken.
, Behandelvormen en farmacotherapie,
eetstoornissen, kind- en jeugdpsychiatrie
Behandelvorm Voor wie? Wat?
Cognitieve Mensen met 5 G-schema’s. Het is een vorm van gedrags- en
gedragstherapie psychiatrische gesprekstherapie. Ombuigen van je gedachtes,
(CGT) aandoeningen fantasieën, herinneringen en opvattingen over
gebeurtenissen. Negatieve gedachtes anders
interpreteren.
Psychotherapie Psychische stoornissen en Gesprekken tussen cliënt en hulpverlener
problemen staan centraal. Deze vorm van behandeling
heeft als doel dat er beter met klachten, zoals
Eerste keus bij angst-, bij extreme angstgevoelens, extreem gedrag,
stemmings- en of depressie kan worden omgegaan. Of dat
persoonlijkheidsstoornis deze verminderen. Hulp na het gesprek
(ondersteuning, voorlichting, begeleiding)
omdat het een intensieve vorm van therapie is
die veel kan los maken.
Psychodynamisch model, Cognitief
gedragstherapeutisch, Cliëntgericht
Je gaat van vroeger uit kijken hoe de situatie is
ontstaan.
Schematherapie Mensen met ernstige De oorsprong van gedragspatronen
psychische stoornissen doorgronden en veranderen. De invloeden
zoals vanuit ervaringen uit de jeugd op de patronen
persoonlijkheidsstoornis en dagelijks leven worden onderzocht hoe ze
en terugkomende zijn ontstaan. Je leert emotionele behoeften
depressies. herkennen, accepteren en eraan tegemoet te
komen.
Leertheorie
zelfhulp
Systeemtherapie Voor cliënten en naasten Het helpt om onderlinge relaties te versterken
het helpt iemand en zijn naasten om de
onderlinge relaties te versterken en om zo te
voorkomen dat een gezin uit elkaar valt. Ook
kan het helpen voorkomen dat iemand die
vroeger mishandelt is niet nu zijn eigen
kinderen zal mishandelen.
EMDR Angststoornis, Helpt iemand om van zijn trauma of
meervoudige trauma, schokkende herinnering af te komen, door het
chronische pijn en opnieuw beleven van de gebeurtenis en er
negatief zelfbeeld. andere gedachte en gevoelens aan te
koppelen.
Narratieve therapie Mensen met verhalen die Gesprekstherapie. Het gaat ervan uit dat de
kunnen worden manier waarop mensen bepaalde dingen
bijgesteld. vertellen, bepalen hoe ze in het leven staan.
Door verhalen te analyseren en bij te stellen
ontstaat ruimte voor nieuwe inzichten.
