1. Inleiding Rookgedrag bij een patient met geheugenstoornis
Context: Naomi den Reijer, 1053556, Opleiding verpleegkundige.
De heer Haak (fictieve naam). 4. Resultaten
Voorgeschiedenis: syndroom van korsakov, dementie, alcoholabusus. Dhr. Haak:
Positieve ervaringen.
Rookgedrag op een chirurgie afdeling Rotterdam-Zuid. Verpleegkundigen vriendelijk zijn en maken een praatje. 5. Discussie
Rookgedrag verwijst naar het door de persoon vastgestelde gebruik van Er tijd voor hem wordt genomen tijdens zorg momenten.
Verschillen met literatuur Kritische blik op interventies Methodische reflectie
tabaks- en nicotineproducten, waarbij de frequentie, hoeveelheid, manier Hij zich gezien en rustig voelt door persoonlijk contact.
Overeenkomsten met literatuur
In de praktijk blijkt verveling en een gebrek aan Alleen begrenzen (zoals “nee zeggen” en Semigestructureerde interviews geven
van gebruik en recentheid worden meegenomen en dit kan variëren van Minder positieve ervaringen. Rookgedrag wordt in de literatuur sociale interactie een belangrijke trigger voor terugsturen naar de kamer) is onvoldoende diepgaand inzicht in ervaringen, maar blijven
incidenteel tot dagelijks gebruik (RIVM, z.d.; Baker et al., 2023). Hij mag geen sigaret roken.
gekoppeld aan onrust en rookgedrag, terwijl de literatuur vooral
Hij vaak “nee” te horen krijgt zonder uitleg.
effectief zonder alternatieve interventies zoals subjectief vanuit patiënt- en verpleegkundig
prikkelbaarheid, wat ook in de casus nicotineontwenning als oorzaak benadrukt afleiding (Van Dorst et al., 2024; Lee & Yu, perspectief.
Naar zijn kamer worden gestuurd en zich alleen voelt.
Probleemstelling: (Torrecillas et al., 2014).
Hij zich niet serieus genomen voelt in zijn behoeften. zichtbaar is (Torrecillas et al., 2014). 2025). Het toevoegen van andere disciplines (bijv. een
De casus is geanalyseerd aan de hand van de gezondheidspatronen van De rol van zinvolle dagbesteding en sociale interactie
Afleiding en het aanbieden van Het inzetten van beveiliging wordt wisselend psycholoog) had de betrouwbaarheid kunnen
Gordon (Enurse, z.d.). Vier verpleegkundigen: komt in de praktijk sterker naar voren dan in de
Alle verpleegkundigen benoemen dat: dagstructuur sluiten aan bij beschreven literatuur (Van Dorst et al., 2024). ervaren en biedt geen structurele oplossing vergroten (Braun & Clarke, 2006).
Syndroom van Korsakov veroorzaakt geheugenproblemen, verminderd Roken dhr. zijn grootste focus is. voor rookgedrag.
ziekte-inzicht en moeite met afspraken en therapietrouw (Van Dam et al., aanbevelingen voor het
Hij meerdere keren per uur vraagt om een sigaret. Motiverende gespreksvoering wordt als effectief
2019; Wijnen et al., 2025). “Nee zeggen” alleen niet werkt. ondersteunen van patiënten met
beschreven (Lee & Yu, 2025; Zhang et al., 2025),
Structuur, voorspelbaarheid en duidelijke begeleiding verminderen onrust cognitieve problematiek (Van Dorst maar lijkt in deze casus minder effectief door
Gevolgen:
bij cognitieve beperkingen (Van Dorst et al., 2024). Frustratie bij patiënt.
et al., 2024). beperkt geheugen (Oudman et al., 2015).
Nicotineonttrekking kan leiden tot onrust, prikkelbaarheid en spanning Tijdsinvestering voor personeel.
Verstoring van werk op de afdeling.
tijdens opname (Torrecillas et al., 2014).
Gedragsinterventies en motiverende gespreksvoering verbeteren Iedere verpleegkundige benoemt hetzelfde werkzame principe:
therapietrouw en helpen escalaties voorkomen (Lee & Yu, 2025; Zhang et Wat werkt goed:
Small talk.
al., 2025). Overkoepelende thema’s dhr. Haak:
Humor.
Relevantie onderzoek:
Activiteiten doen (schoonmaken, was opvouwen of lezen).
Aandacht tijdens zorgmomenten.
Rookbehoefte dhr. Haak. 7. Aanbevelingen
Behoeften aan contact en aandacht.
Verpleegkundig team ervaart handelingsverlegenheid;. Afwijzing verpleegkundigen.
Ontwikkel een eenduidig beleid rondom rookgedrag
Knelpunten:
Situatie leidt tot escalaties en onrust op de afdeling. Gebrek aan sociale aansluiting.
Geen vaste afspraken over roken. en creëer hiermee structuur en voorspelbaarheid in
Syndroom van Korsakov zal naar verwachting de komende jaren Verschillende aanpak per collega:
Inconsistent handelen binnen zorgteam.
Soms naar beneden met begeleiding van de dag voor verpleegkundigen en dhr. Haak.
toenemen. In Nederland wordt het aantal mensen met Korsakov geschat
verpleegkundigen; Overkoepelende thema’s verpleegkundigen: Zet actief in op afleiding en zinvolle dagbesteding.
op 8.000 tot 10.000 (Kenniscentrum Korsakov, 2026). Soms naar beneden met begeleiding van beveiliging;
Sociale interventie/benadering. Stimuleer scholing over cognitieve beperkingen aan
Soms enkel “nee” zeggen;
Activiteiten interventie.
Soms afleiding.
Cognitieve problematiek. verpleegkundigen.
Gevolg: Teamafspreken en inconsistent beleid.
Verwarring bij patiënt; Hoge werkdruk.
Zorgen over veiligheid buiten de afdeling;
Onzekerheid wie verantwoordelijk is bij incidenten.
3. Methode 6. Conclusie
Setting:
2. Vraag- & Doelstelling Chirurgische afdeling in Rotterdam-Zuid.
Verpleegkundig team bestaat uit 15 verpleegkundigen. Zowel dhr. Haak als de verpleegkundigen geven aan dat
gesprekken, humor, activiteiten en persoonlijk contact
Het doel van dit onderzoek is inzicht verkrijgen in wat verpleegkundigen Onderzoeksdesign:
Kwalitatief casusonderzoek (case study). bijdragen aan het omgaan met rookgedrag.
op een chirurgische afdeling kunnen doen om dhr. Haak te ondersteunen Één op één semigestructureerde interviews.
Een gezamenlijke en consistente aanpak is van belang. Dit
bij zijn rookgedrag. Topiclijsten opgesteld voor dhr. Haak en de verpleegkundigen.
sluit aan bij de literatuur, waaruit blijkt dat bij patiënten met
Interview dhr. Haak:
Hoofdvraag: Dhr. Haak is geïnterviewd om inzicht te krijgen in zijn persoonlijke ervaringen, behoeften en beleving van het rookgedrag.
cognitieve beperkingen een gestructureerde en
Wat kunnen verpleegkundigen op een chirurgische afdeling doen om dhr. Topic thema’s dhr. Haak⟶ ervaring van de zorgverlening, beleving van het rookgedrag, communicatie met verpleegkundigen en ondersteuning en behoeften. voorspelbare benadering noodzakelijk is om onrust te
Haak te ondersteunen in het omgaan met zijn rookgedrag? De informatie bij dhr. Haak is verzameld tijdens zorg momenten.
Meerdere informele contactmomenten met dezelfde onderwerpen (Goyes & Sandberg, 2024; Horsfall et al., 2021).
verminderen en het functioneren te ondersteunen (Van
Herhaalde interviews kunnen leiden tot een toename in gerapporteerde informatie, waarbij tot 21% van de gegevens bestaat uit nieuwe, eerder niet benoemde details. (Odinot et al., 2013). Dorst et al., 2024).
Deelvraag 1: Door zijn cognitieve beperkingen zijn vragen op verschillende momenten en op meerdere manieren herhaald om de betrouwbaarheid te vergroten (Odinot et al., 2013; Rensen et al., 2017).
Je zin kan iets vloeiender en compacter worden
Hoe ervaart dhr. Haak de zorgverlening van het verpleegkundig team en
Interviews met vier verpleegkundigen: geformuleerd:
wat zijn zijn behoeften in situaties waarin hij niet kan roken? Geselecteerd omdat zij dagelijks betrokken zijn bij de zorg voor dhr. Haak en daardoor inzicht hebben in het rookgedrag en de ingezette verpleegkundige interventies.
Door meerdere verpleegkundigen te interviewen wordt de betrouwbaarheid vergroot, omdat het verzamelen van data uit meerdere participanten binnen dezelfde context leidt tot een Op basis van deze bevindingen kan worden geconcludeerd
allesomvattend, onderbouwde en meer consistente thema’s (Wutich et al., 2024).
Deelvraag 2: dat verpleegkundigen op een chirurgische afdeling dhr. Haak
Topic thema’s verpleegkundigen ⟶ ervaring van de zorgverlening, beleving van het rookgedrag, communicatie met dhr. Haak, ondersteuning/interventies.
Hoe ervaren de verpleegkundigen de zorgverlening aan dhr. Haak en het het beste kunnen ondersteunen door duidelijke en
omgaan met zijn gedrag in situaties waarin hij niet kan roken? Data-analyse:
Interviews zijn opgenomen (anoniem) waarna getranscribeerd en gecodeerd (open en axiaal) met overkoepelende thema’s (Brain & Clarke, 2006).
consistente begeleiding te bieden met daarnaast passende
afleiding, zoals gesprekken, humor, activiteiten en
Deelvraag 3: Ethiek:
Welke interventies kunnen verpleegkundigen toepassen om dhr. Haak te Vrijwillige deelname. persoonlijk contact, in plaats van zich uitsluitend te richten
ondersteunen bij rookgedrag? Alle deelnemers voorafgaand geïnformeerd en toestemming gevraagd. op zijn rookgedrag.
Informed consistent formulier ondertekent.
Anonimisering: naam, geslacht, leeftijd en werkervaring.
Raadpleeg voor de gebruikte literatuur de literatuurlijst in de samenvatting.
Context: Naomi den Reijer, 1053556, Opleiding verpleegkundige.
De heer Haak (fictieve naam). 4. Resultaten
Voorgeschiedenis: syndroom van korsakov, dementie, alcoholabusus. Dhr. Haak:
Positieve ervaringen.
Rookgedrag op een chirurgie afdeling Rotterdam-Zuid. Verpleegkundigen vriendelijk zijn en maken een praatje. 5. Discussie
Rookgedrag verwijst naar het door de persoon vastgestelde gebruik van Er tijd voor hem wordt genomen tijdens zorg momenten.
Verschillen met literatuur Kritische blik op interventies Methodische reflectie
tabaks- en nicotineproducten, waarbij de frequentie, hoeveelheid, manier Hij zich gezien en rustig voelt door persoonlijk contact.
Overeenkomsten met literatuur
In de praktijk blijkt verveling en een gebrek aan Alleen begrenzen (zoals “nee zeggen” en Semigestructureerde interviews geven
van gebruik en recentheid worden meegenomen en dit kan variëren van Minder positieve ervaringen. Rookgedrag wordt in de literatuur sociale interactie een belangrijke trigger voor terugsturen naar de kamer) is onvoldoende diepgaand inzicht in ervaringen, maar blijven
incidenteel tot dagelijks gebruik (RIVM, z.d.; Baker et al., 2023). Hij mag geen sigaret roken.
gekoppeld aan onrust en rookgedrag, terwijl de literatuur vooral
Hij vaak “nee” te horen krijgt zonder uitleg.
effectief zonder alternatieve interventies zoals subjectief vanuit patiënt- en verpleegkundig
prikkelbaarheid, wat ook in de casus nicotineontwenning als oorzaak benadrukt afleiding (Van Dorst et al., 2024; Lee & Yu, perspectief.
Naar zijn kamer worden gestuurd en zich alleen voelt.
Probleemstelling: (Torrecillas et al., 2014).
Hij zich niet serieus genomen voelt in zijn behoeften. zichtbaar is (Torrecillas et al., 2014). 2025). Het toevoegen van andere disciplines (bijv. een
De casus is geanalyseerd aan de hand van de gezondheidspatronen van De rol van zinvolle dagbesteding en sociale interactie
Afleiding en het aanbieden van Het inzetten van beveiliging wordt wisselend psycholoog) had de betrouwbaarheid kunnen
Gordon (Enurse, z.d.). Vier verpleegkundigen: komt in de praktijk sterker naar voren dan in de
Alle verpleegkundigen benoemen dat: dagstructuur sluiten aan bij beschreven literatuur (Van Dorst et al., 2024). ervaren en biedt geen structurele oplossing vergroten (Braun & Clarke, 2006).
Syndroom van Korsakov veroorzaakt geheugenproblemen, verminderd Roken dhr. zijn grootste focus is. voor rookgedrag.
ziekte-inzicht en moeite met afspraken en therapietrouw (Van Dam et al., aanbevelingen voor het
Hij meerdere keren per uur vraagt om een sigaret. Motiverende gespreksvoering wordt als effectief
2019; Wijnen et al., 2025). “Nee zeggen” alleen niet werkt. ondersteunen van patiënten met
beschreven (Lee & Yu, 2025; Zhang et al., 2025),
Structuur, voorspelbaarheid en duidelijke begeleiding verminderen onrust cognitieve problematiek (Van Dorst maar lijkt in deze casus minder effectief door
Gevolgen:
bij cognitieve beperkingen (Van Dorst et al., 2024). Frustratie bij patiënt.
et al., 2024). beperkt geheugen (Oudman et al., 2015).
Nicotineonttrekking kan leiden tot onrust, prikkelbaarheid en spanning Tijdsinvestering voor personeel.
Verstoring van werk op de afdeling.
tijdens opname (Torrecillas et al., 2014).
Gedragsinterventies en motiverende gespreksvoering verbeteren Iedere verpleegkundige benoemt hetzelfde werkzame principe:
therapietrouw en helpen escalaties voorkomen (Lee & Yu, 2025; Zhang et Wat werkt goed:
Small talk.
al., 2025). Overkoepelende thema’s dhr. Haak:
Humor.
Relevantie onderzoek:
Activiteiten doen (schoonmaken, was opvouwen of lezen).
Aandacht tijdens zorgmomenten.
Rookbehoefte dhr. Haak. 7. Aanbevelingen
Behoeften aan contact en aandacht.
Verpleegkundig team ervaart handelingsverlegenheid;. Afwijzing verpleegkundigen.
Ontwikkel een eenduidig beleid rondom rookgedrag
Knelpunten:
Situatie leidt tot escalaties en onrust op de afdeling. Gebrek aan sociale aansluiting.
Geen vaste afspraken over roken. en creëer hiermee structuur en voorspelbaarheid in
Syndroom van Korsakov zal naar verwachting de komende jaren Verschillende aanpak per collega:
Inconsistent handelen binnen zorgteam.
Soms naar beneden met begeleiding van de dag voor verpleegkundigen en dhr. Haak.
toenemen. In Nederland wordt het aantal mensen met Korsakov geschat
verpleegkundigen; Overkoepelende thema’s verpleegkundigen: Zet actief in op afleiding en zinvolle dagbesteding.
op 8.000 tot 10.000 (Kenniscentrum Korsakov, 2026). Soms naar beneden met begeleiding van beveiliging;
Sociale interventie/benadering. Stimuleer scholing over cognitieve beperkingen aan
Soms enkel “nee” zeggen;
Activiteiten interventie.
Soms afleiding.
Cognitieve problematiek. verpleegkundigen.
Gevolg: Teamafspreken en inconsistent beleid.
Verwarring bij patiënt; Hoge werkdruk.
Zorgen over veiligheid buiten de afdeling;
Onzekerheid wie verantwoordelijk is bij incidenten.
3. Methode 6. Conclusie
Setting:
2. Vraag- & Doelstelling Chirurgische afdeling in Rotterdam-Zuid.
Verpleegkundig team bestaat uit 15 verpleegkundigen. Zowel dhr. Haak als de verpleegkundigen geven aan dat
gesprekken, humor, activiteiten en persoonlijk contact
Het doel van dit onderzoek is inzicht verkrijgen in wat verpleegkundigen Onderzoeksdesign:
Kwalitatief casusonderzoek (case study). bijdragen aan het omgaan met rookgedrag.
op een chirurgische afdeling kunnen doen om dhr. Haak te ondersteunen Één op één semigestructureerde interviews.
Een gezamenlijke en consistente aanpak is van belang. Dit
bij zijn rookgedrag. Topiclijsten opgesteld voor dhr. Haak en de verpleegkundigen.
sluit aan bij de literatuur, waaruit blijkt dat bij patiënten met
Interview dhr. Haak:
Hoofdvraag: Dhr. Haak is geïnterviewd om inzicht te krijgen in zijn persoonlijke ervaringen, behoeften en beleving van het rookgedrag.
cognitieve beperkingen een gestructureerde en
Wat kunnen verpleegkundigen op een chirurgische afdeling doen om dhr. Topic thema’s dhr. Haak⟶ ervaring van de zorgverlening, beleving van het rookgedrag, communicatie met verpleegkundigen en ondersteuning en behoeften. voorspelbare benadering noodzakelijk is om onrust te
Haak te ondersteunen in het omgaan met zijn rookgedrag? De informatie bij dhr. Haak is verzameld tijdens zorg momenten.
Meerdere informele contactmomenten met dezelfde onderwerpen (Goyes & Sandberg, 2024; Horsfall et al., 2021).
verminderen en het functioneren te ondersteunen (Van
Herhaalde interviews kunnen leiden tot een toename in gerapporteerde informatie, waarbij tot 21% van de gegevens bestaat uit nieuwe, eerder niet benoemde details. (Odinot et al., 2013). Dorst et al., 2024).
Deelvraag 1: Door zijn cognitieve beperkingen zijn vragen op verschillende momenten en op meerdere manieren herhaald om de betrouwbaarheid te vergroten (Odinot et al., 2013; Rensen et al., 2017).
Je zin kan iets vloeiender en compacter worden
Hoe ervaart dhr. Haak de zorgverlening van het verpleegkundig team en
Interviews met vier verpleegkundigen: geformuleerd:
wat zijn zijn behoeften in situaties waarin hij niet kan roken? Geselecteerd omdat zij dagelijks betrokken zijn bij de zorg voor dhr. Haak en daardoor inzicht hebben in het rookgedrag en de ingezette verpleegkundige interventies.
Door meerdere verpleegkundigen te interviewen wordt de betrouwbaarheid vergroot, omdat het verzamelen van data uit meerdere participanten binnen dezelfde context leidt tot een Op basis van deze bevindingen kan worden geconcludeerd
allesomvattend, onderbouwde en meer consistente thema’s (Wutich et al., 2024).
Deelvraag 2: dat verpleegkundigen op een chirurgische afdeling dhr. Haak
Topic thema’s verpleegkundigen ⟶ ervaring van de zorgverlening, beleving van het rookgedrag, communicatie met dhr. Haak, ondersteuning/interventies.
Hoe ervaren de verpleegkundigen de zorgverlening aan dhr. Haak en het het beste kunnen ondersteunen door duidelijke en
omgaan met zijn gedrag in situaties waarin hij niet kan roken? Data-analyse:
Interviews zijn opgenomen (anoniem) waarna getranscribeerd en gecodeerd (open en axiaal) met overkoepelende thema’s (Brain & Clarke, 2006).
consistente begeleiding te bieden met daarnaast passende
afleiding, zoals gesprekken, humor, activiteiten en
Deelvraag 3: Ethiek:
Welke interventies kunnen verpleegkundigen toepassen om dhr. Haak te Vrijwillige deelname. persoonlijk contact, in plaats van zich uitsluitend te richten
ondersteunen bij rookgedrag? Alle deelnemers voorafgaand geïnformeerd en toestemming gevraagd. op zijn rookgedrag.
Informed consistent formulier ondertekent.
Anonimisering: naam, geslacht, leeftijd en werkervaring.
Raadpleeg voor de gebruikte literatuur de literatuurlijst in de samenvatting.
