Samenvatting les basisprincipes algehele anesthesie x
Lesdoelen:
De student kan benoemen wat het (werkings)principe is van algehele
anesthesie (incl. basale farmacologie)
De student kan benoemen welke stadia anesthesie kent qua
anesthesiediepte
De student kan benoemen welke handelingen er uitgevoerd worden bij
algehele anesthesie van aankomst op de OK tot recovery
De student kan benoemen hoe een OK gereed gemaakt moet worden
voor ontvangen van een patiënt
Literatuur:
Hennis P.J., Dongen, van. H.P.A., Klei, van. W.A. (2018) Leerboek
Anesthesiologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum via mijnBSL: H14 x
Van Loo B. et al. (2023) De anesthesiemedewerker, zelfstandig
professional in anesthesie en critical care.Houten: Bohn Stafleu van
Loghum: H7 x
Leerboek anesthesiologie
H14.1 Inleiding
2e helft 19e eeuw ether en chloroform dmv druppelsysteem aan ingeademde
lucht toegevoegd. 1930 thiopental; sneller minder onaangename inleiding,
daarna door op damp.
14.2 Werking
CZS dempen zodat bewustzijnsverlies optreedt en reacties van pt dempen op
prikkel. Dosisafhankelijk; leeftijd, conditie pt, gebruikte middelen en aard prikkel.
Anesthesie = 2 basis elementen: bewustzijnsverlies en demping reactie op
schadelijke prikkels.
Intraveneuze hypnotica + damp anesthetica bewustzijnsverlies en in hoge
dosis ook pijnprikkels dempen.
Opioïden dempen pijnprikkel.
Verhouding tussen middelen wordt bepaald door duur ingreep, werkingsduur
middel en voorkeur anesthesioloog.
Spierverslapper niet nuchtere pt, ademhaling niet gewenst, tube.
Stadia van anesthesie Guedel
1. Sedatie; pt in slaap, reflexen in tact
2. Excitatie; ademhaling sneller, oppervlakkiger, onwillekeurige bewegingen.
Ogen draaien naar boven en buiten. Pupillen verwijd. Prikkels kunnen
apneu, laryngospasme, braken, hypertensie en tachycardie veroorzaken.
3. Chirurgisch; ademhaling rustiger, pupillen nauwer, ogen middenstand. Nu
chirurgisch handelen zonder dat pt gevaarlijke reacties krijgt. Licht,
gemiddeld, diep.
4. Toxisch; ademhaling en circulatie sterk onderdrukt, zonder correctie pt
dood.
Bij eindigen anesthesie in omgedraaide volgorde terug naar bewustzijn.
Anesthesiediepte meten door kijken reactie pt op toediening anesthetica en
chirurgische prikkel. Onvoldoende diep; pijn, beweegt, ademt dieper sneller,
,hogere pols, hogere RR, traant, transpireert = sympatisch zs.
Te diep; ademhaling, HF, RR onderdrukt.
Metingen minder betrouwbaar bij betablokker, shock. BIS kan dan aanvullende
info geven. Bij gebruik spierverslappers kijk naar HF, RR en huidvochtigheid.
14.4 Inleiding
Preop oz naar conditie pt. Nuchter: 6u voor ingreep vast voedsel. 4u voor ingreep
borstvoeding. 2uur voor ingreep helder vloeistof.
Benodigdheden klaar leggen op ok. Time out.
Inhalatie anesthesie bij kinderen en volwassenen moeilijk te prikken/ al tube in
situ. Sevofluraan, combi lachgas.
Intraveneuze anesthesie bij infuus. Preoxygeneren. Functionele resicuale
capaciteit FRC ook gevuld met 100% O2. Opioïd om stress reactie bij intubatie te
onderdrukken, inleidingsmiddel. Wimperreflex verdwijnt. Spierverslapper bij tube.
Maskerbeademing.
Maskerbeademing; guedel/ mayo.
Larynxmasker LMA; punt in oesofagus, rest ligt over glottis en bovenrand
bovenop epiglottis. Afsluiting orofarynx door opblaasbare rand. Pt minder diep en
minder prikkeling bij ontwaken. Nadeel; luchtwegen niet beschermt tegen
aspiratie en geen hoge beademingsdrukken.
Tube; enige dat luchtweg zekert. Laryngoscoop. Opblaasbare cuff. Beide
thoraxhelften op en neer, beslaat tube en CO2 in uitademingslucht. Cuffdruk
controleren.
Ogen beschermen tegen uitdroging met zalf, pleister.
Rapid sequence induction RSI; niet nuchtere pt. bewustzijnsverlies en intubatie
tijd zo kort mogelijk maken. preoxygeneren. Tube met voerder, zuig aan. Geen
opioiden minder kans op misselijkheid. Slaapmiddel, spierverslapping. Met
duim en wijsvinger op cricoïd duwen om oesofagus dicht te drukken tegen
wervelkolom. Niet beademen. Tube plaatsen daarna cricoïd los. Maagsonde leeg
zuigen maag.
Voordeel maagsonde vooraf; maaginhoud verkleinen. Nadeel; nf pt, geen
garantie lege maag.
Opioid voor inductie voordeel; verminderd stress respons op intubatie. Nadeel;
verhoogd kans braken, dreigende shok hypotensie.
Cricoid druk voordeel; minder kans op regurgatie. Nadeel; lastig uitvoeren, intub
bemoeilijken.
Niet beademen voor intub voordeel; geen maag insufflatie. Nadeel; meer kans
desaturatie.
Voorkomen zenuwschade, overrekking gewrichten, belemmering bloedsomloop.
Pt koelt af door; geen kleding, luchtbehandeling ok, desinfectie huid, droge en
koude anesthesiegassen, koude infusievloeistof, belangrijkste; anesthesie zelf.
Anesthesie verlaagt temp waarbij lichaam warmte vast wil houden, vasodilatatie
in koudere lichaamsdelen geeft meer warmte af aan omgeving.
Koude temp verminderde bloedstolling, verhoogde kans wondinfectie,
vertraagde eliminatie geneesmiddelen, rillen, verhoogd zuurstofbehoefte na ok.
Voorkomen door pt toedekken, ok temp hoog, warme infusievloeistof,
beademingsgassen verwarmen en bevochtigen.
,14.7 Onderhoud
Dampconcentratie aanpassen aan behoefte. Concentratie continu gemeten in
uitademing dus kan hij aangepast worden. Intraveneus kan je niet meten in bloed
dus infusie schema’s werken. BIS. Onderdrukking op pijnprikkel; opioïd, letten op
HF, RR, CO2, perifere vasoconstrictie, transpireren en tranen. Rekening houden
met duur ok.
Spierverslapping; Train of Four; TOF, 4 elektrische pulsen aan zenuw geven en
hoe de spier daarop reageert.
Ventilatie kan spontaan/ geassisteerd/ gecontroleerd zijn. drukgecontroleerd en
volumegestuurd. PEEP= positieve einexpiratoire druk zodat bij uitademing
longblaasjes niet ineen vallen. Ventilatie bewaken door O2 concentratie
beademingsgassen, teugen, beademingsdrukken, CO2 productie en saturatie.
Hemodynamiek bewaken; HF, RR, O2 sat, CO2 productie en urineproductie, soms
met cardiac outputmeting.
Negatieve hemodynamische effecten; preop vochttekort, anesthesiemiddelen,
positievedrukbeademing, bloed en vochtverlies wordt tijdens ok gecorrigeerd met
elektrolyten of colloïden. Groot bloedverlies dan bloedproducten. Vaatverwijding
dan fenylefrine, efedrine of noradrenaline.
14.8 Postok misselijkheid
Tijdens ok pijnstillers voor nadien. Multimodale pijnbestrijding; clonidine,
esketamine, pregabaline, dexamethason en lidocaine. Aanvullend kan
locoregionaal.
Kans op misselijkheid; vrouwen, niet rokers, wagenziekte, eerder misselijk, oor en
evenwichtsorgaan ingrepen, buik ok, spoed, cosmetisch, opioïd gebruik post ok.
Anti emetische middelen geven 5HT antagonisten; ondansetron, granisetron,
droperidol, dexamethason, propofol.
Eind ok; CO2 stijgt en ademprikkel ontstaat. Afbouwen anesthetica. Detubatie
pas als excitatiefase voorbij is. Bij voldoende ademhaling detuberen. Met LMA
naar recovery.
Leerboek De anesthesiemedewerker H7
Inlezen van pt. Beademingstoestel test; lek en systeem test. Zuigsysteem.
Werkende pendel, drukzak, positioneringsmateriaal, infuus pomp,
warmtemanagement, medicatie, intubatie.
Continue medicatie wordt in ml/ uur of in gamma dosering. Gewicht leeftijd pt.
Intubatie bespreken anesthesioloog; Plan A laryngoscoop, Plan B
videolaryngoscoop, Plan C wakkere fiberoptische intubatie. Closed loop
communicatie.
Holding overdracht. Time out ok. Preoxygeneren; end tidal O2 boven 80 dan
inspuiten anesthesiemed. Bij intuberen Cormack Lehaine score 1-4.
A. Tube plaats
B. Beademing, modus toestel, saturatie
C. RR, ECG, HF, CAD
D. Medicatie
E. Temp, drukpunten
Am is ogen en spreekbuis voor pt, ogen en spreekbuis voor anesthesioloog,
contact persoon tussen anesthesioloog en chirurg.
, Hoge luchtwegobstructie; inademing hoorbaar.
Lage luchtwegobstructie; uitademing hoorbaar.
Lesdoelen:
De student kan benoemen wat het (werkings)principe is van algehele
anesthesie (incl. basale farmacologie)
De student kan benoemen welke stadia anesthesie kent qua
anesthesiediepte
De student kan benoemen welke handelingen er uitgevoerd worden bij
algehele anesthesie van aankomst op de OK tot recovery
De student kan benoemen hoe een OK gereed gemaakt moet worden
voor ontvangen van een patiënt
Literatuur:
Hennis P.J., Dongen, van. H.P.A., Klei, van. W.A. (2018) Leerboek
Anesthesiologie. Houten: Bohn Stafleu van Loghum via mijnBSL: H14 x
Van Loo B. et al. (2023) De anesthesiemedewerker, zelfstandig
professional in anesthesie en critical care.Houten: Bohn Stafleu van
Loghum: H7 x
Leerboek anesthesiologie
H14.1 Inleiding
2e helft 19e eeuw ether en chloroform dmv druppelsysteem aan ingeademde
lucht toegevoegd. 1930 thiopental; sneller minder onaangename inleiding,
daarna door op damp.
14.2 Werking
CZS dempen zodat bewustzijnsverlies optreedt en reacties van pt dempen op
prikkel. Dosisafhankelijk; leeftijd, conditie pt, gebruikte middelen en aard prikkel.
Anesthesie = 2 basis elementen: bewustzijnsverlies en demping reactie op
schadelijke prikkels.
Intraveneuze hypnotica + damp anesthetica bewustzijnsverlies en in hoge
dosis ook pijnprikkels dempen.
Opioïden dempen pijnprikkel.
Verhouding tussen middelen wordt bepaald door duur ingreep, werkingsduur
middel en voorkeur anesthesioloog.
Spierverslapper niet nuchtere pt, ademhaling niet gewenst, tube.
Stadia van anesthesie Guedel
1. Sedatie; pt in slaap, reflexen in tact
2. Excitatie; ademhaling sneller, oppervlakkiger, onwillekeurige bewegingen.
Ogen draaien naar boven en buiten. Pupillen verwijd. Prikkels kunnen
apneu, laryngospasme, braken, hypertensie en tachycardie veroorzaken.
3. Chirurgisch; ademhaling rustiger, pupillen nauwer, ogen middenstand. Nu
chirurgisch handelen zonder dat pt gevaarlijke reacties krijgt. Licht,
gemiddeld, diep.
4. Toxisch; ademhaling en circulatie sterk onderdrukt, zonder correctie pt
dood.
Bij eindigen anesthesie in omgedraaide volgorde terug naar bewustzijn.
Anesthesiediepte meten door kijken reactie pt op toediening anesthetica en
chirurgische prikkel. Onvoldoende diep; pijn, beweegt, ademt dieper sneller,
,hogere pols, hogere RR, traant, transpireert = sympatisch zs.
Te diep; ademhaling, HF, RR onderdrukt.
Metingen minder betrouwbaar bij betablokker, shock. BIS kan dan aanvullende
info geven. Bij gebruik spierverslappers kijk naar HF, RR en huidvochtigheid.
14.4 Inleiding
Preop oz naar conditie pt. Nuchter: 6u voor ingreep vast voedsel. 4u voor ingreep
borstvoeding. 2uur voor ingreep helder vloeistof.
Benodigdheden klaar leggen op ok. Time out.
Inhalatie anesthesie bij kinderen en volwassenen moeilijk te prikken/ al tube in
situ. Sevofluraan, combi lachgas.
Intraveneuze anesthesie bij infuus. Preoxygeneren. Functionele resicuale
capaciteit FRC ook gevuld met 100% O2. Opioïd om stress reactie bij intubatie te
onderdrukken, inleidingsmiddel. Wimperreflex verdwijnt. Spierverslapper bij tube.
Maskerbeademing.
Maskerbeademing; guedel/ mayo.
Larynxmasker LMA; punt in oesofagus, rest ligt over glottis en bovenrand
bovenop epiglottis. Afsluiting orofarynx door opblaasbare rand. Pt minder diep en
minder prikkeling bij ontwaken. Nadeel; luchtwegen niet beschermt tegen
aspiratie en geen hoge beademingsdrukken.
Tube; enige dat luchtweg zekert. Laryngoscoop. Opblaasbare cuff. Beide
thoraxhelften op en neer, beslaat tube en CO2 in uitademingslucht. Cuffdruk
controleren.
Ogen beschermen tegen uitdroging met zalf, pleister.
Rapid sequence induction RSI; niet nuchtere pt. bewustzijnsverlies en intubatie
tijd zo kort mogelijk maken. preoxygeneren. Tube met voerder, zuig aan. Geen
opioiden minder kans op misselijkheid. Slaapmiddel, spierverslapping. Met
duim en wijsvinger op cricoïd duwen om oesofagus dicht te drukken tegen
wervelkolom. Niet beademen. Tube plaatsen daarna cricoïd los. Maagsonde leeg
zuigen maag.
Voordeel maagsonde vooraf; maaginhoud verkleinen. Nadeel; nf pt, geen
garantie lege maag.
Opioid voor inductie voordeel; verminderd stress respons op intubatie. Nadeel;
verhoogd kans braken, dreigende shok hypotensie.
Cricoid druk voordeel; minder kans op regurgatie. Nadeel; lastig uitvoeren, intub
bemoeilijken.
Niet beademen voor intub voordeel; geen maag insufflatie. Nadeel; meer kans
desaturatie.
Voorkomen zenuwschade, overrekking gewrichten, belemmering bloedsomloop.
Pt koelt af door; geen kleding, luchtbehandeling ok, desinfectie huid, droge en
koude anesthesiegassen, koude infusievloeistof, belangrijkste; anesthesie zelf.
Anesthesie verlaagt temp waarbij lichaam warmte vast wil houden, vasodilatatie
in koudere lichaamsdelen geeft meer warmte af aan omgeving.
Koude temp verminderde bloedstolling, verhoogde kans wondinfectie,
vertraagde eliminatie geneesmiddelen, rillen, verhoogd zuurstofbehoefte na ok.
Voorkomen door pt toedekken, ok temp hoog, warme infusievloeistof,
beademingsgassen verwarmen en bevochtigen.
,14.7 Onderhoud
Dampconcentratie aanpassen aan behoefte. Concentratie continu gemeten in
uitademing dus kan hij aangepast worden. Intraveneus kan je niet meten in bloed
dus infusie schema’s werken. BIS. Onderdrukking op pijnprikkel; opioïd, letten op
HF, RR, CO2, perifere vasoconstrictie, transpireren en tranen. Rekening houden
met duur ok.
Spierverslapping; Train of Four; TOF, 4 elektrische pulsen aan zenuw geven en
hoe de spier daarop reageert.
Ventilatie kan spontaan/ geassisteerd/ gecontroleerd zijn. drukgecontroleerd en
volumegestuurd. PEEP= positieve einexpiratoire druk zodat bij uitademing
longblaasjes niet ineen vallen. Ventilatie bewaken door O2 concentratie
beademingsgassen, teugen, beademingsdrukken, CO2 productie en saturatie.
Hemodynamiek bewaken; HF, RR, O2 sat, CO2 productie en urineproductie, soms
met cardiac outputmeting.
Negatieve hemodynamische effecten; preop vochttekort, anesthesiemiddelen,
positievedrukbeademing, bloed en vochtverlies wordt tijdens ok gecorrigeerd met
elektrolyten of colloïden. Groot bloedverlies dan bloedproducten. Vaatverwijding
dan fenylefrine, efedrine of noradrenaline.
14.8 Postok misselijkheid
Tijdens ok pijnstillers voor nadien. Multimodale pijnbestrijding; clonidine,
esketamine, pregabaline, dexamethason en lidocaine. Aanvullend kan
locoregionaal.
Kans op misselijkheid; vrouwen, niet rokers, wagenziekte, eerder misselijk, oor en
evenwichtsorgaan ingrepen, buik ok, spoed, cosmetisch, opioïd gebruik post ok.
Anti emetische middelen geven 5HT antagonisten; ondansetron, granisetron,
droperidol, dexamethason, propofol.
Eind ok; CO2 stijgt en ademprikkel ontstaat. Afbouwen anesthetica. Detubatie
pas als excitatiefase voorbij is. Bij voldoende ademhaling detuberen. Met LMA
naar recovery.
Leerboek De anesthesiemedewerker H7
Inlezen van pt. Beademingstoestel test; lek en systeem test. Zuigsysteem.
Werkende pendel, drukzak, positioneringsmateriaal, infuus pomp,
warmtemanagement, medicatie, intubatie.
Continue medicatie wordt in ml/ uur of in gamma dosering. Gewicht leeftijd pt.
Intubatie bespreken anesthesioloog; Plan A laryngoscoop, Plan B
videolaryngoscoop, Plan C wakkere fiberoptische intubatie. Closed loop
communicatie.
Holding overdracht. Time out ok. Preoxygeneren; end tidal O2 boven 80 dan
inspuiten anesthesiemed. Bij intuberen Cormack Lehaine score 1-4.
A. Tube plaats
B. Beademing, modus toestel, saturatie
C. RR, ECG, HF, CAD
D. Medicatie
E. Temp, drukpunten
Am is ogen en spreekbuis voor pt, ogen en spreekbuis voor anesthesioloog,
contact persoon tussen anesthesioloog en chirurg.
, Hoge luchtwegobstructie; inademing hoorbaar.
Lage luchtwegobstructie; uitademing hoorbaar.
