Materiële hulpverlening
KENNISCLIP 1
Het vak materiële hulpverlening en recht draait om 2 dingen:
- Schulden
- Uitkeringen ofwel sociale verzekeringen
Waarom deze twee dingen aan elkaar gekoppeld?
→ Mensen in de hulpverlening hebben veelal te maken met schuld. Schulden ontstaan op het moment dat
mensen een tekort aan geld (primaire levensbehoefte) hebben. Mensen met een uitkering lopen het hoogste
risico op schulden.
Wat is geld precies?
→ het is een betaalmiddel. In het verleden moet je denken aan ruilhandel. Hierin werd er geruild tussen partijen
met geld en goederen. Geld staat voor een bepaald vermogen of bezit wat je zou kunnen gaan verkrijgen.
Wat is schuld precies?
→ schuld is andermans bezit. Voorbeelden van schulden:
- Koop op afbetaling
- Lening
- Boete
- Onterechte verstrekking/onverschuldigde betaling (per ongeluk overgemaakt geld naar iemand die er
geen recht op had. Als deze persoon het niet terugbetaald, is het een onterechte verstrekking) vraag: is
een onterechte verstrekking hetzelfde als een onverschuldigde betaling?
Er zijn verschillende soorten schuld(situaties)
Risicovolle schuld(situatie) = iemand staat op de rand om in de problemen te komen:
- Er zijn meer dan drie achterstallige betalingen vanwege gebrek aan geld
- Er zijn meerdere achterstallige rekeningen in de vaste lasten
- De totale omvang bedraagt meer dan 500 euro
- De leden van een huishouden staan minstens één keer per maand >500 euro rood
- Er is een creditcardschuld van >500 euro
Al deze elementen bij elkaar moeten ervoor zorgen dat een hulpverlener op scherp gaat staan. Een persoon zou
een risicovolle schuld(situatie) nog wel zelf kunnen oplossen.
Problematische schuld(situatie) = zo diep in de schulden dat je het niet meer zelfstandig kan oplossen:
- Het ontstaat als men weinig overhoudt en doordat de schuld een bepaald problematisch gevolg heeft
- Het bedrag dat je moet afbetalen is hoger dan het bedrag dat je zou moeten betalen binnen een
schuld(hulp)regeling. Meestal betekend dit dat men dan minder dan 90% van de bijstandsnorm
overhoudt.
Wat is het VERSCHIL tussen een risicovolle schuld en een problematische schuld?
→ beide schulden komen in aanmerking voor schuldhulp, maar enkel de problematische schuld kan voor
schuld(hulp)regelingen MET KWIJTSCHELDING in aanmerking komen.
Kwijtschelding: totaal van de schulden / 36 maanden. Dan kijkt men hoeveel inkomen men heeft en hoeveel men
maandelijks kan afbetalen. Kan men de hele schuld afbetalen? Dan wordt dat in 36 maanden afbetaald. Echter
is het vaak zo dat er een restbedrag overblijft. Dit bedrag komt dan voor kwijtschelding in aanmerking.
Van belang: als je bij mensen thuiskomt met schulden, ga je eerst na of het een risicovolle of een problematische
schuldsituatie is. Als dit zo is, dan schakel je schuldhulpverlening in. Je brengt in kaart wat de risicovolle of
problematische elementen zijn, je schakelt schuldhulpverlening in en je belt eventueel al met schuldeisers (als
de schuldhulpverlening nog geen tijd heeft oid) om een betalingsregeling te treffen.
,Soorten schulden:
- Overlevingsschulden → iemand duikt van de ene in de andere schuld. (het ene gat met het andere gat
dichten)
- Compensatieschulden → iemand doet een uitgave om iets anders te compenseren (een emotie,
vervelende situatie)
- Aanpassingsschulden → men heeft een teruggang gehad in inkomen en men moet dan ook de uitgaven
aanpassen. De tering naar de nering zetten. men geeft meer uit dan dat er binnenkomt.
- Overbestedingsschulden → men geeft meer uit dan dat er binnenkomt. Men koopt dingen die hij niet
kan betalen.
- Bureaucratische schulden → overheidsschulden (schulden op zorgverzekeringen waar ook nog eens
boetes opgestapeld komen).
Schulden kunnen ook gepaard gaan met elkaar.
Schulden en een uitkering
- Problematiek is het grootste bij mensen met een uitkering
- Schulden vormen een belemmering om te werken: om werk te vinden heb je wat kwaliteiten nodig.
plannen, organiseren, brief schrijven. Schulden nemen een grote aandacht over
- Schulden vergroten de kans op een boete of maatregel: door schulden gaat men bijvoorbeeld sneller
zwart reizen met de trein
Twee grootste uitkeringen die noodzakelijk worden verstrekt: werkeloosheidsuitkering WW of bijstandsuitkering
Schulden en levensgebieden (gevolgen)
- Werk
- Relaties (relaties onderhouden kost ook geld zoals uiteten of andere activiteiten)
- Gezondheid (sporten en gezond eten kost geld. Schulden veroorzaken stress en dat is ook slecht voor
de gezondheid)
, Kennisclip 2 – invloed van schulden op gedrag en omgeving
Dit onderwerp heeft met sociale zekerheid te maken omdat mensen met een uitkering vaak in de schulden
belanden.
Het gedrag. Wat is financieel competent gedrag? COMPETENTIES
- Je moet in kaart brengen hoe je financiën eruit zien (correspondentie op orde, vaste lasten overzicht)
- Verantwoord besteden (niet meer besteden dan er binnen komt)
- Vooruit kijken (rekening houden met onvoorziene omstandigheden)
- Bewust kiezen voor financiële producten (hypotheekvormen etc)
- Kennis bijhouden
Onze houding verandert door schulden
“als we eenmaal schulden hebben zijn we geneigd het minder erg te vinden”
Consistentie = je doet hetgeen dat je belangrijk vindt
Cognitieve dissonantie = je praat het goed voor jezelf, terwijl je eigenlijk iets doet dat niet zo goed is (ik stop heus
ooit wel met roken)
Ons gedrag verandert ook…
De vraag is: zijn mensen nou echt zo onverstandig of kunnen ze het gewoon echt niet?
2 verklaringen
- Iemand is niet in staat om op een gezonde wijze met geld om te gaan
- Iemand functioneert tijdelijk niet goed, door de grote stress die schulden met zich meebrengen, en
handelt als gevolg daarvan ondoordacht
Hierin spelen de executieve functies een rol. Je moet je eerst afvragen “welke vaardigheden heb ik nodig om om
de competenties van het financiële competente gedrag vast te houden, en dus schulden voorkomen?”.
Executieve functies
→ welke vaardigheden heb je nodig om met geld om te gaan (en schulden te voorkomen)?
Een executieve functie ontwikkelt men in zijn jeugd of tienerjaren. De ene persoon ontwikkelt zijn executieve
functies beter dan de andere.
Welke executieve functies zijn er?
- Aandacht kunnen richten, vasthouden, verdelen, loslaten
- Emoties reguleren
- Flexibel zijn als zaken veranderen
- Onderdrukken van ongewenst gedrag
- Activiteit opstarten
- Zaken organiseren
- Plannen
- Zaken bijhouden etc
Al deze executieve functies heb je nodig om een financieel huishouden te kunnen voeren (maar de functies zijn
ook bijvoorbeeld van belang tijdens studeren, reis plannen etc).
5 competenties waarbij de executieve functies van belang zijn:
- In kaart brengen
- Verantwoord besteden
- Vooruit kijken
- Bewust kiezen
- Kennis bijhouden
Goed ontwikkelde executieve functies zijn een randvoorwaarde om tot deze competenties te kunnen komen.
Hoe kan het dat sommige mensen minder goed ontwikkelde executieve functies hebben?
KENNISCLIP 1
Het vak materiële hulpverlening en recht draait om 2 dingen:
- Schulden
- Uitkeringen ofwel sociale verzekeringen
Waarom deze twee dingen aan elkaar gekoppeld?
→ Mensen in de hulpverlening hebben veelal te maken met schuld. Schulden ontstaan op het moment dat
mensen een tekort aan geld (primaire levensbehoefte) hebben. Mensen met een uitkering lopen het hoogste
risico op schulden.
Wat is geld precies?
→ het is een betaalmiddel. In het verleden moet je denken aan ruilhandel. Hierin werd er geruild tussen partijen
met geld en goederen. Geld staat voor een bepaald vermogen of bezit wat je zou kunnen gaan verkrijgen.
Wat is schuld precies?
→ schuld is andermans bezit. Voorbeelden van schulden:
- Koop op afbetaling
- Lening
- Boete
- Onterechte verstrekking/onverschuldigde betaling (per ongeluk overgemaakt geld naar iemand die er
geen recht op had. Als deze persoon het niet terugbetaald, is het een onterechte verstrekking) vraag: is
een onterechte verstrekking hetzelfde als een onverschuldigde betaling?
Er zijn verschillende soorten schuld(situaties)
Risicovolle schuld(situatie) = iemand staat op de rand om in de problemen te komen:
- Er zijn meer dan drie achterstallige betalingen vanwege gebrek aan geld
- Er zijn meerdere achterstallige rekeningen in de vaste lasten
- De totale omvang bedraagt meer dan 500 euro
- De leden van een huishouden staan minstens één keer per maand >500 euro rood
- Er is een creditcardschuld van >500 euro
Al deze elementen bij elkaar moeten ervoor zorgen dat een hulpverlener op scherp gaat staan. Een persoon zou
een risicovolle schuld(situatie) nog wel zelf kunnen oplossen.
Problematische schuld(situatie) = zo diep in de schulden dat je het niet meer zelfstandig kan oplossen:
- Het ontstaat als men weinig overhoudt en doordat de schuld een bepaald problematisch gevolg heeft
- Het bedrag dat je moet afbetalen is hoger dan het bedrag dat je zou moeten betalen binnen een
schuld(hulp)regeling. Meestal betekend dit dat men dan minder dan 90% van de bijstandsnorm
overhoudt.
Wat is het VERSCHIL tussen een risicovolle schuld en een problematische schuld?
→ beide schulden komen in aanmerking voor schuldhulp, maar enkel de problematische schuld kan voor
schuld(hulp)regelingen MET KWIJTSCHELDING in aanmerking komen.
Kwijtschelding: totaal van de schulden / 36 maanden. Dan kijkt men hoeveel inkomen men heeft en hoeveel men
maandelijks kan afbetalen. Kan men de hele schuld afbetalen? Dan wordt dat in 36 maanden afbetaald. Echter
is het vaak zo dat er een restbedrag overblijft. Dit bedrag komt dan voor kwijtschelding in aanmerking.
Van belang: als je bij mensen thuiskomt met schulden, ga je eerst na of het een risicovolle of een problematische
schuldsituatie is. Als dit zo is, dan schakel je schuldhulpverlening in. Je brengt in kaart wat de risicovolle of
problematische elementen zijn, je schakelt schuldhulpverlening in en je belt eventueel al met schuldeisers (als
de schuldhulpverlening nog geen tijd heeft oid) om een betalingsregeling te treffen.
,Soorten schulden:
- Overlevingsschulden → iemand duikt van de ene in de andere schuld. (het ene gat met het andere gat
dichten)
- Compensatieschulden → iemand doet een uitgave om iets anders te compenseren (een emotie,
vervelende situatie)
- Aanpassingsschulden → men heeft een teruggang gehad in inkomen en men moet dan ook de uitgaven
aanpassen. De tering naar de nering zetten. men geeft meer uit dan dat er binnenkomt.
- Overbestedingsschulden → men geeft meer uit dan dat er binnenkomt. Men koopt dingen die hij niet
kan betalen.
- Bureaucratische schulden → overheidsschulden (schulden op zorgverzekeringen waar ook nog eens
boetes opgestapeld komen).
Schulden kunnen ook gepaard gaan met elkaar.
Schulden en een uitkering
- Problematiek is het grootste bij mensen met een uitkering
- Schulden vormen een belemmering om te werken: om werk te vinden heb je wat kwaliteiten nodig.
plannen, organiseren, brief schrijven. Schulden nemen een grote aandacht over
- Schulden vergroten de kans op een boete of maatregel: door schulden gaat men bijvoorbeeld sneller
zwart reizen met de trein
Twee grootste uitkeringen die noodzakelijk worden verstrekt: werkeloosheidsuitkering WW of bijstandsuitkering
Schulden en levensgebieden (gevolgen)
- Werk
- Relaties (relaties onderhouden kost ook geld zoals uiteten of andere activiteiten)
- Gezondheid (sporten en gezond eten kost geld. Schulden veroorzaken stress en dat is ook slecht voor
de gezondheid)
, Kennisclip 2 – invloed van schulden op gedrag en omgeving
Dit onderwerp heeft met sociale zekerheid te maken omdat mensen met een uitkering vaak in de schulden
belanden.
Het gedrag. Wat is financieel competent gedrag? COMPETENTIES
- Je moet in kaart brengen hoe je financiën eruit zien (correspondentie op orde, vaste lasten overzicht)
- Verantwoord besteden (niet meer besteden dan er binnen komt)
- Vooruit kijken (rekening houden met onvoorziene omstandigheden)
- Bewust kiezen voor financiële producten (hypotheekvormen etc)
- Kennis bijhouden
Onze houding verandert door schulden
“als we eenmaal schulden hebben zijn we geneigd het minder erg te vinden”
Consistentie = je doet hetgeen dat je belangrijk vindt
Cognitieve dissonantie = je praat het goed voor jezelf, terwijl je eigenlijk iets doet dat niet zo goed is (ik stop heus
ooit wel met roken)
Ons gedrag verandert ook…
De vraag is: zijn mensen nou echt zo onverstandig of kunnen ze het gewoon echt niet?
2 verklaringen
- Iemand is niet in staat om op een gezonde wijze met geld om te gaan
- Iemand functioneert tijdelijk niet goed, door de grote stress die schulden met zich meebrengen, en
handelt als gevolg daarvan ondoordacht
Hierin spelen de executieve functies een rol. Je moet je eerst afvragen “welke vaardigheden heb ik nodig om om
de competenties van het financiële competente gedrag vast te houden, en dus schulden voorkomen?”.
Executieve functies
→ welke vaardigheden heb je nodig om met geld om te gaan (en schulden te voorkomen)?
Een executieve functie ontwikkelt men in zijn jeugd of tienerjaren. De ene persoon ontwikkelt zijn executieve
functies beter dan de andere.
Welke executieve functies zijn er?
- Aandacht kunnen richten, vasthouden, verdelen, loslaten
- Emoties reguleren
- Flexibel zijn als zaken veranderen
- Onderdrukken van ongewenst gedrag
- Activiteit opstarten
- Zaken organiseren
- Plannen
- Zaken bijhouden etc
Al deze executieve functies heb je nodig om een financieel huishouden te kunnen voeren (maar de functies zijn
ook bijvoorbeeld van belang tijdens studeren, reis plannen etc).
5 competenties waarbij de executieve functies van belang zijn:
- In kaart brengen
- Verantwoord besteden
- Vooruit kijken
- Bewust kiezen
- Kennis bijhouden
Goed ontwikkelde executieve functies zijn een randvoorwaarde om tot deze competenties te kunnen komen.
Hoe kan het dat sommige mensen minder goed ontwikkelde executieve functies hebben?
