Inleiding Criminologie
IC 1.2 Criminaliteit – Een probleem II
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veelvoorkomend is.
Want er is veel …
• Criminaliteit tegen personen
• Criminaliteit tegen goederen
• Criminaliteit tegen overheid en samenleving
• Slachtofferloze criminaliteit
Voorbeelden van ‘slachtofferloze’ delicten
- Drugsgebruik & drugshandel
- Gevechten tussen bekenden
Staan in het wetboek
- Echtscheiding (kan zonder slachtoffers gebeuren)
- Euthanasie
- Overspel (mensen die het doen hebben er ‘’plezier’’ van)
- Prostitutie
- Homoseksualiteit
- Porno (niemand wordt er slechter van)
- Gokken
N.B. alleen als beide partijen vrijwillig instemmen en vinden dat zij door de transactie niet geschaad
worden
Criminaliteit: probleem met veel schade
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veel schade veroorzaakt.
Want er is veel …
• Materiele schade: voor burgers, bedrijven en overheid
• Materiele schade: kosten criminaliteitsbestrijding
• Milieuschade
• Immateriële schade:
- leed van slachtoffers
- angst, vermijdingsgedrag
- morele verontwaardiging
- ontwrichting samenleving
- bedreiging rechtsorde
- ondermijning legitimiteit democratische rechtstaat
,Criminaliteit: een sociaal probleem
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een sociaal probleem is. Qua oorzaken en
gevolgen van criminaliteit
Want er zijn …
• Veel betrokken actoren, organisaties, bedrijven en maatschappelijke instellingen
• Maatschappelijke oorzaken van criminaliteit
• Verschillende en tegenstrijdige belangen bij aanpak
• Veel discussies over criminaliteit en de aanpak in publieke debat en media
• Spanningen tussen wensen burgers en rol overheid
Let op:
- Veiligheidsparadox, Veiligheidsutopie
- & Dilemma rechtsbescherming en rechtshandhaving
Criminaliteit: een politiek probleem
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een politiek probleem is.
Want …
• Het zorgen voor veiligheid is een basisfunctie van de overheid
• Veiligheid is een collectief goed
• Veiligheid staat hoog op publieke en politieke agenda
• Politieke partijen en groeperingen verschillen in voorkeuren voor aanpak criminaliteit
,IC 1.3 Criminaliteit – De definitie
Een definitie van criminaliteit
Criminaliteit is …
• menselijk gedrag
• waarbij andere personen (of dieren of het milieu)worden uitgebuit of schade toegebracht, en
• dat sociale regels schendt,
[en
• waarvan in rechtsnormen (door de overheid vastgestelde regels/weten) is aangegeven dat het niet
mag, en
• waarvan de overheid de wetten ook handhaaft.]
Gebruiken, normen en wetten
In elke samenleving zijn er gedragingen die meer of minder gewenst worden gevonden.
Hierbij wordt vaak onderscheid gemaakt tussen:
• Gebruiken: minder gewenst & geen/lichte sancties
• Normen: niet gewenst & (niet wettelijke) sancties
• Rechtsnormen: niet gewenst & wettelijke sancties (= wetten en jurisprudentie)
“Slecht gedrag” (Mala in Se) -> niet moorden
- Gedrag dat door (vrijwel) iedereen gezien wordt als slecht
- Daarom in (bijna) alle landen op alle momenten in Wetboeken van Strafrecht opgenomen
- Opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de Mens
“Verboden gedrag” (Mala Prohibita) -> bijv. verkoop van XTC pillen
- Gedrag waarover verschillende ideeën zijn over of en hoe erg dit slecht is
- Daarom verschillen tussen landen en momenten in of het is opgenomen in Wetboeken van
Strafrecht
- Niet opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de Mens
Verklaringen voor verschillen in definities van criminaliteit
• De technologische context (cybercrime vroeger niet)
• De maatschappelijke context
• Normen van samenleving (consensus model)
• Normen en belangen van machthebbers (conflict model)
• Politieke besluitvorming (pluralisme model)
Decriminalisering in Nederland
= uit de criminele sfeer plaatsen
▪ 1970 Maken en verkopen voorbehoedsmiddelen
▪ 1971 Overspel
▪ 1971 Homoseksualiteit (minderjarigen)
▪ 1971 Echtbreuk
▪ 1981 Abortus
▪ 1986 Produceren, verkopen pornografie
▪ 1999 Prostitutie / bordeel houden
▪ ……… Softdrugs (strafbaar, maar bezit < 5 gr. gedoogd)
, Criminalisering in Nederland
= in de criminele sfeer plaatsen
• Slavernij
• Verkeersdelicten
• Computer / Internet fraude
• Geweld binnen relaties/huwelijk
• Illegaal verblijf in Nederland (plan)
• Dragen Boerka
• Milieu overtredingen
• Dierenleed
Verschillen tussen landen in definities van criminaliteit
- Drugsgebruik
- Prostitutie
- Homoseksualiteit (this is the state LGBTI rights around the world in 2018 artikel) LEZEN
- Overspel
- Wapenbezit
IC 1.2 Criminaliteit – Een probleem II
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veelvoorkomend is.
Want er is veel …
• Criminaliteit tegen personen
• Criminaliteit tegen goederen
• Criminaliteit tegen overheid en samenleving
• Slachtofferloze criminaliteit
Voorbeelden van ‘slachtofferloze’ delicten
- Drugsgebruik & drugshandel
- Gevechten tussen bekenden
Staan in het wetboek
- Echtscheiding (kan zonder slachtoffers gebeuren)
- Euthanasie
- Overspel (mensen die het doen hebben er ‘’plezier’’ van)
- Prostitutie
- Homoseksualiteit
- Porno (niemand wordt er slechter van)
- Gokken
N.B. alleen als beide partijen vrijwillig instemmen en vinden dat zij door de transactie niet geschaad
worden
Criminaliteit: probleem met veel schade
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het veel schade veroorzaakt.
Want er is veel …
• Materiele schade: voor burgers, bedrijven en overheid
• Materiele schade: kosten criminaliteitsbestrijding
• Milieuschade
• Immateriële schade:
- leed van slachtoffers
- angst, vermijdingsgedrag
- morele verontwaardiging
- ontwrichting samenleving
- bedreiging rechtsorde
- ondermijning legitimiteit democratische rechtstaat
,Criminaliteit: een sociaal probleem
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een sociaal probleem is. Qua oorzaken en
gevolgen van criminaliteit
Want er zijn …
• Veel betrokken actoren, organisaties, bedrijven en maatschappelijke instellingen
• Maatschappelijke oorzaken van criminaliteit
• Verschillende en tegenstrijdige belangen bij aanpak
• Veel discussies over criminaliteit en de aanpak in publieke debat en media
• Spanningen tussen wensen burgers en rol overheid
Let op:
- Veiligheidsparadox, Veiligheidsutopie
- & Dilemma rechtsbescherming en rechtshandhaving
Criminaliteit: een politiek probleem
Criminaliteit is een maatschappelijk probleem omdat het een politiek probleem is.
Want …
• Het zorgen voor veiligheid is een basisfunctie van de overheid
• Veiligheid is een collectief goed
• Veiligheid staat hoog op publieke en politieke agenda
• Politieke partijen en groeperingen verschillen in voorkeuren voor aanpak criminaliteit
,IC 1.3 Criminaliteit – De definitie
Een definitie van criminaliteit
Criminaliteit is …
• menselijk gedrag
• waarbij andere personen (of dieren of het milieu)worden uitgebuit of schade toegebracht, en
• dat sociale regels schendt,
[en
• waarvan in rechtsnormen (door de overheid vastgestelde regels/weten) is aangegeven dat het niet
mag, en
• waarvan de overheid de wetten ook handhaaft.]
Gebruiken, normen en wetten
In elke samenleving zijn er gedragingen die meer of minder gewenst worden gevonden.
Hierbij wordt vaak onderscheid gemaakt tussen:
• Gebruiken: minder gewenst & geen/lichte sancties
• Normen: niet gewenst & (niet wettelijke) sancties
• Rechtsnormen: niet gewenst & wettelijke sancties (= wetten en jurisprudentie)
“Slecht gedrag” (Mala in Se) -> niet moorden
- Gedrag dat door (vrijwel) iedereen gezien wordt als slecht
- Daarom in (bijna) alle landen op alle momenten in Wetboeken van Strafrecht opgenomen
- Opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de Mens
“Verboden gedrag” (Mala Prohibita) -> bijv. verkoop van XTC pillen
- Gedrag waarover verschillende ideeën zijn over of en hoe erg dit slecht is
- Daarom verschillen tussen landen en momenten in of het is opgenomen in Wetboeken van
Strafrecht
- Niet opgenomen in universele wetten: zie bijv. Grondwet & Rechten van de Mens
Verklaringen voor verschillen in definities van criminaliteit
• De technologische context (cybercrime vroeger niet)
• De maatschappelijke context
• Normen van samenleving (consensus model)
• Normen en belangen van machthebbers (conflict model)
• Politieke besluitvorming (pluralisme model)
Decriminalisering in Nederland
= uit de criminele sfeer plaatsen
▪ 1970 Maken en verkopen voorbehoedsmiddelen
▪ 1971 Overspel
▪ 1971 Homoseksualiteit (minderjarigen)
▪ 1971 Echtbreuk
▪ 1981 Abortus
▪ 1986 Produceren, verkopen pornografie
▪ 1999 Prostitutie / bordeel houden
▪ ……… Softdrugs (strafbaar, maar bezit < 5 gr. gedoogd)
, Criminalisering in Nederland
= in de criminele sfeer plaatsen
• Slavernij
• Verkeersdelicten
• Computer / Internet fraude
• Geweld binnen relaties/huwelijk
• Illegaal verblijf in Nederland (plan)
• Dragen Boerka
• Milieu overtredingen
• Dierenleed
Verschillen tussen landen in definities van criminaliteit
- Drugsgebruik
- Prostitutie
- Homoseksualiteit (this is the state LGBTI rights around the world in 2018 artikel) LEZEN
- Overspel
- Wapenbezit
