HOORCOLLEGE: FYSIOLOGIE VAN HET MAAGDARMKANAAL
Normal and Clinical Nutrition 9th edition
Chapter 3: Digestion, Absorption and Transport
Digestion
Vertering = het proces waarbij voedsel wordt afgebroken in nutriënten die
geabsorbeerd kunnen worden.
Absorptie = de opname van nutriënten door cellen van de dunne darm voor
transport naar het bloed/lymfe.
Anatomy of the Digestive Tract
Maag-darmkanaal = spijsverteringskanaal (flexibele gespierde buis): mond –
slokdarm – maag – dunne darm – dikke darm – rectum – anus
Mond = bestaat uit een tong een tanden
- Tijdens kauwen ! grote stukken voedsel worden kleiner
- Speeksel, vocht van eten en sap wordt tijdens het kauwen gemengd met de
stukken voedsel ! vergemakkelijkt slikken
- Vocht helpt bij het ontbinden van voedsel zodat de tong het kan proeven (alleen
deeltjes in oplossing ! smaakpapillen)
o 4 basis smaken: zoet, zuur, bitter en zout
! Wanneer het voedsel is ingeslikt gaat het door de keelholte (farnyx). De keelholte
is de plek war het spijsverteringsstelsel en het ademhalingsstelsel elkaar kruizen.
Slikken: proces waarbij voedsel van de mond via de keelholte (farynx) naar de
slokdarm (oesofagus) gebracht wordt:
- Strotklepje (epiglottis) sluit de luchtbij
- De huig sluit de neusholte af
Na het doorslikken het heet voedsel: bolus
Slokdarm = pijp die de bolus (voedsel) van mond naar de maag vervoert:
- Sfincters (kringspier) aan beide uiteinden
o Tijdens het slikken: bovenste slokdarm sfincter opent ! bolus glijdt naar
beneden ! passeert door een gat in het diafragma ! maag
" Zorgt er voor dat bolus niet terug de mond in kan
o De laagste slokdarm sfincter (ingang van de maag) sluit wanneer de bolus
is gepasseerd ! zodat er de bolus niet terug kan
Maag = langzamerhand verplaats de maag het voedsel naar het onderste gedeelte,
voegt maagsappen toe en mixt het tot een semivloeibare massa (chymus). Er is een
nauwkeurige controle op het legen van de maag naar de dunne darm door de
pylorus sfincter (maaguitgang sfincter). Deze zorgt er ook voor dat de chymus niet
vanuit de dunne darm terugvloeit naar de maag. De maag bestaat uit een dikke laag
spieren: kringspieren, gladde- en dwarse spieren, welke de chymus naar door de
maag duwen. Tegelijkertijd, scheidt de maag maagsappen uit. Wanneer de chymus
,volledig vloeibaar gemaakt is met maagsappen wordt de pylorus sfincter kort
geopend (3 minuten).
In de dunne darm (±5 m) komt de chymus in aanraking met sappen vanuit de
galblaas (opslag en concentratie van gal; wanneer vet aanwezig is in het duodenum
ontvangt de galblaas een signaal; galblaas trekt samen en spuit gal in de galwegen,
waardoor het in het duodenum komt) en de pancreas (klier die verteringsenzymen
en –sappen uitscheidt in het duodenum en helpt bij glucosehomeostase). De buis
waar deze sappen samen komen heet de Pail van Vater. Dunne darm bestaat uit
drie segmenten: duodenum, jejunum en het ileum. Na het ileum komt de chymus
weer aan bij een sfincter, de Bauhin sfincter/klep van Bauhin.
De klep van Bauhin is het begin van de dikke darm (colon), de chymus doorloopt de
dikke darm. Het eerste gedeelte is de blinde darm (het coecum) met daaraan vast
het wormvormig aanhangsel (appendix). Vervolgens een opstijgende deel (colon
ascendens), een transversaal deel (colon transversum) en een afdalend deel (colon
descendens). Hierna het gaat over in de endeldarm (colon sigmoideum) en de anus.
Wanneer de rectale spieren zich ontspannen en de twee sfincters van de anus zich
openen, kan de chymus het lichaam verlaten.
The Muscular Action of Digestion
Peristaltiek (aanspannen/ontspannen spieren) van het maag-darmkanaal zorgt
ervoor dat de voedselbrij zich verplaats binnen het kanaal.
- Varieert in snelheid en intensiteit, afhankelijk van welk deel van het MDK en of
voedsel aanwezig is.
- Stress, medicatie, medische conditie hebben invloed op de peristaltiek
Kringspieren in het darmkanaal trekt ritmisch samen, waardoor de chymus wordt
opgedeeld (segmenten) in de darm, dit noemt met segmentatie. Elke set van
kringspieren ontspant en trekt samen, waardoor de chymus nog verder wordt
opgedeeld en wordt gemixt met de spijsverteringssappen. Daarnaast worden op
deze manier de nutriënten in contact gebracht met de darmwand voor absorptie en
wordt de chymus voortgestuwd.
De sfincter spieren open en sluiten periodiek, waardoor het voedsel met een
gecontroleerde snelheid door het maag-darmkanaal gaat.
- Bovenste slokdarm sfincter: opent als reactie op slikken
- Onderkant slokdarm sfincter: voorkomt reflux
- Sfincter aan de onderkant van de maag (pylorus sfincter):
o Houdt de chymus in de maag lang genoeg totdat het door en door gemixt
is met de maagsappen en vloeibaar is
o Zorgt ervoor dat de chymus niet terugvloeit naar de maag vanuit de dunne
darm
- Eind van de dunne darm (klep van Bauhin): chymus van dunne darm, naar dikke
darm. Zorgt ervoor dat er geen terugvloei is en controleert doorgifte.
- Twee sfincters van de anus
, The Secretions of Digestion
Alle enzymen en sommige hormonen zijn eiwitten, maar enzymen zijn geen
hormonen. Enzymen katalyseren het maken/afbreken van bindingen in chemische
reacties. Hormonen zijn chemische boodschappers en helpen soms bij het reguleren
van enzymactie. Enzymen die zijn betrokken bij de chemische reacties in vertering:
hydrolyse ! toevoegen van water om moleculen te breken in kleinere stukken
Orgaan/klier Doel orgaan Afgifte van Actie
Speekselklieren Mond Speeksel (met - Vocht zorgt ervoor dat slikken
amylase) makkelijker gaat;
- Speekselenzym, amylase,
start vertering koolhydraten;
- Beschermt tanden en
binnenkant mond/slokdarm en
maag
Maagklieren Maag Maagsap (mix - Eiwit vertering
van enzymen en - Beschermt tegen bacteriële
zoutzuur) groei
- Dood bacteriën in de voeding
- Stopt de werking van
speekselenzym (te zuur) !
koolhydraat vertering stopt
- Maagsap mix met bolus !
semivloeibaar
Pancreas Dunne darm Pancreassap - Vertering van koolhydraten,
vetten en eiwitten
- Bevat bicarbonaat (HCO3-) –
neutraliseert maagsap
Lever Galblaas Gal = emulgator - Galblaas spuit gal in het
(opslag) (geen enzym) duodenum als vet arriveert
- Maakt van grote vetdruppels
kleine vetdruppels
Darmklieren Dunne darm Darmsap Enzymen breken fragmenten
van koolhydraten, vetten en
eiwitten
De wand van de maag scheidt slijm uit, als bescherming voor de zuren, enzymen en
ziekteveroorzakende bacteriën. De pH van maagsap is ongeveer 2 (veel H+). Ook de
wand van de darm scheidt slijm uit.
Absorptie
De meeste absorptie vindt plaats in de dunne darm. Villi van
de dunne darm zorgen voor een oppervlaktevergroting en
faciliteren nutriënt absorptie. Nutriënten passeren de cellen
van de villi en komen zo in het bloed terecht (wateroplosbare
of kleine vet fragmenten) of in het lymfatische stelsel
(vetoplosbare fragmenten)
Normal and Clinical Nutrition 9th edition
Chapter 3: Digestion, Absorption and Transport
Digestion
Vertering = het proces waarbij voedsel wordt afgebroken in nutriënten die
geabsorbeerd kunnen worden.
Absorptie = de opname van nutriënten door cellen van de dunne darm voor
transport naar het bloed/lymfe.
Anatomy of the Digestive Tract
Maag-darmkanaal = spijsverteringskanaal (flexibele gespierde buis): mond –
slokdarm – maag – dunne darm – dikke darm – rectum – anus
Mond = bestaat uit een tong een tanden
- Tijdens kauwen ! grote stukken voedsel worden kleiner
- Speeksel, vocht van eten en sap wordt tijdens het kauwen gemengd met de
stukken voedsel ! vergemakkelijkt slikken
- Vocht helpt bij het ontbinden van voedsel zodat de tong het kan proeven (alleen
deeltjes in oplossing ! smaakpapillen)
o 4 basis smaken: zoet, zuur, bitter en zout
! Wanneer het voedsel is ingeslikt gaat het door de keelholte (farnyx). De keelholte
is de plek war het spijsverteringsstelsel en het ademhalingsstelsel elkaar kruizen.
Slikken: proces waarbij voedsel van de mond via de keelholte (farynx) naar de
slokdarm (oesofagus) gebracht wordt:
- Strotklepje (epiglottis) sluit de luchtbij
- De huig sluit de neusholte af
Na het doorslikken het heet voedsel: bolus
Slokdarm = pijp die de bolus (voedsel) van mond naar de maag vervoert:
- Sfincters (kringspier) aan beide uiteinden
o Tijdens het slikken: bovenste slokdarm sfincter opent ! bolus glijdt naar
beneden ! passeert door een gat in het diafragma ! maag
" Zorgt er voor dat bolus niet terug de mond in kan
o De laagste slokdarm sfincter (ingang van de maag) sluit wanneer de bolus
is gepasseerd ! zodat er de bolus niet terug kan
Maag = langzamerhand verplaats de maag het voedsel naar het onderste gedeelte,
voegt maagsappen toe en mixt het tot een semivloeibare massa (chymus). Er is een
nauwkeurige controle op het legen van de maag naar de dunne darm door de
pylorus sfincter (maaguitgang sfincter). Deze zorgt er ook voor dat de chymus niet
vanuit de dunne darm terugvloeit naar de maag. De maag bestaat uit een dikke laag
spieren: kringspieren, gladde- en dwarse spieren, welke de chymus naar door de
maag duwen. Tegelijkertijd, scheidt de maag maagsappen uit. Wanneer de chymus
,volledig vloeibaar gemaakt is met maagsappen wordt de pylorus sfincter kort
geopend (3 minuten).
In de dunne darm (±5 m) komt de chymus in aanraking met sappen vanuit de
galblaas (opslag en concentratie van gal; wanneer vet aanwezig is in het duodenum
ontvangt de galblaas een signaal; galblaas trekt samen en spuit gal in de galwegen,
waardoor het in het duodenum komt) en de pancreas (klier die verteringsenzymen
en –sappen uitscheidt in het duodenum en helpt bij glucosehomeostase). De buis
waar deze sappen samen komen heet de Pail van Vater. Dunne darm bestaat uit
drie segmenten: duodenum, jejunum en het ileum. Na het ileum komt de chymus
weer aan bij een sfincter, de Bauhin sfincter/klep van Bauhin.
De klep van Bauhin is het begin van de dikke darm (colon), de chymus doorloopt de
dikke darm. Het eerste gedeelte is de blinde darm (het coecum) met daaraan vast
het wormvormig aanhangsel (appendix). Vervolgens een opstijgende deel (colon
ascendens), een transversaal deel (colon transversum) en een afdalend deel (colon
descendens). Hierna het gaat over in de endeldarm (colon sigmoideum) en de anus.
Wanneer de rectale spieren zich ontspannen en de twee sfincters van de anus zich
openen, kan de chymus het lichaam verlaten.
The Muscular Action of Digestion
Peristaltiek (aanspannen/ontspannen spieren) van het maag-darmkanaal zorgt
ervoor dat de voedselbrij zich verplaats binnen het kanaal.
- Varieert in snelheid en intensiteit, afhankelijk van welk deel van het MDK en of
voedsel aanwezig is.
- Stress, medicatie, medische conditie hebben invloed op de peristaltiek
Kringspieren in het darmkanaal trekt ritmisch samen, waardoor de chymus wordt
opgedeeld (segmenten) in de darm, dit noemt met segmentatie. Elke set van
kringspieren ontspant en trekt samen, waardoor de chymus nog verder wordt
opgedeeld en wordt gemixt met de spijsverteringssappen. Daarnaast worden op
deze manier de nutriënten in contact gebracht met de darmwand voor absorptie en
wordt de chymus voortgestuwd.
De sfincter spieren open en sluiten periodiek, waardoor het voedsel met een
gecontroleerde snelheid door het maag-darmkanaal gaat.
- Bovenste slokdarm sfincter: opent als reactie op slikken
- Onderkant slokdarm sfincter: voorkomt reflux
- Sfincter aan de onderkant van de maag (pylorus sfincter):
o Houdt de chymus in de maag lang genoeg totdat het door en door gemixt
is met de maagsappen en vloeibaar is
o Zorgt ervoor dat de chymus niet terugvloeit naar de maag vanuit de dunne
darm
- Eind van de dunne darm (klep van Bauhin): chymus van dunne darm, naar dikke
darm. Zorgt ervoor dat er geen terugvloei is en controleert doorgifte.
- Twee sfincters van de anus
, The Secretions of Digestion
Alle enzymen en sommige hormonen zijn eiwitten, maar enzymen zijn geen
hormonen. Enzymen katalyseren het maken/afbreken van bindingen in chemische
reacties. Hormonen zijn chemische boodschappers en helpen soms bij het reguleren
van enzymactie. Enzymen die zijn betrokken bij de chemische reacties in vertering:
hydrolyse ! toevoegen van water om moleculen te breken in kleinere stukken
Orgaan/klier Doel orgaan Afgifte van Actie
Speekselklieren Mond Speeksel (met - Vocht zorgt ervoor dat slikken
amylase) makkelijker gaat;
- Speekselenzym, amylase,
start vertering koolhydraten;
- Beschermt tanden en
binnenkant mond/slokdarm en
maag
Maagklieren Maag Maagsap (mix - Eiwit vertering
van enzymen en - Beschermt tegen bacteriële
zoutzuur) groei
- Dood bacteriën in de voeding
- Stopt de werking van
speekselenzym (te zuur) !
koolhydraat vertering stopt
- Maagsap mix met bolus !
semivloeibaar
Pancreas Dunne darm Pancreassap - Vertering van koolhydraten,
vetten en eiwitten
- Bevat bicarbonaat (HCO3-) –
neutraliseert maagsap
Lever Galblaas Gal = emulgator - Galblaas spuit gal in het
(opslag) (geen enzym) duodenum als vet arriveert
- Maakt van grote vetdruppels
kleine vetdruppels
Darmklieren Dunne darm Darmsap Enzymen breken fragmenten
van koolhydraten, vetten en
eiwitten
De wand van de maag scheidt slijm uit, als bescherming voor de zuren, enzymen en
ziekteveroorzakende bacteriën. De pH van maagsap is ongeveer 2 (veel H+). Ook de
wand van de darm scheidt slijm uit.
Absorptie
De meeste absorptie vindt plaats in de dunne darm. Villi van
de dunne darm zorgen voor een oppervlaktevergroting en
faciliteren nutriënt absorptie. Nutriënten passeren de cellen
van de villi en komen zo in het bloed terecht (wateroplosbare
of kleine vet fragmenten) of in het lymfatische stelsel
(vetoplosbare fragmenten)
