Het Puberende Brein (Samenvatting)

Eveline
Crone




Het
Puberende
Brein



Samenvatting


,Eveline
Crone

Het
Puberende
Brein



1.
Adolescentenbrein
in
beweging

Het
gedrag
van
pubers
roept
vaak
vraagtekens
op
bij
opvoeders.
Anders
dan
in
de

kindertijd
zijn
ze
vaak
gesloten
naar
hun
ouders,
maken
onlogische
keuzes
of

nemen
onverantwoorde
risico’s.
Het
Brain
&
Development
Laboratorium
van
de

Universiteit
Leiden
onderzoekt
wat
zich
afspeelt
in
de
hersenen
van
jongeren

tussen
12
en
25
jaar.



Dit
boek
probeert
pubergedrag
te
verklaren
vanuit
de
hersenontwikkeling.
Er

komen
vier
aspecten
aan
de
orde.



1. leren
(cognitie)

2. emotie

3. sociaal
functioneren

4. creativiteit



Een
belangrijke
conclusie:
het
klopt
niet
dat
bepaalde
hersengebieden
bij

pubers
nog
niet
volgroeid
zijn.
Het
gaat
om
de
communicatie
tussen
hersen-­‐
gebieden
die
grillig
of
niet
optimaal
verloopt.



De
ontwikkeling
van
de
verschillende
hersengebieden
wordt
aangestuurd
door

hormonen.
Door
allerlei
zintuiglijke,
cognitieve,
emotionele
en
sociale
prikkels

ontwikkelen
bepaalde
hersengebieden
zich
stormachtig:
er
ontstaan
steeds
meer

en
efficiëntere
verbindingen.
Zodoende
ontstaat
belangstelling
of
talent
voor
bijv.

sport,
muziek,
mode
enz.



Niet
alle
hersengebieden
ontwikkelen
zich
echter
in
hetzelfde
tempo.
Dat
ver-­‐
oorzaakt
vaak
typisch
gedrag
bij
adolescenten.
Crone
geeft
een
voorbeeld
van

een
meisje
van
15
dat
samen
met
een
vriendin
een
piercing
laat
zetten
van
het

geld
dat
ze
mee
heeft
gekregen
voor
een
winterjack.
Het
gebied
‘emotionele

kicks’
(Cool
als
ik
maandag
de
piercing
op
school
kan
laten
zien!)
overheerst
het

gebied
dat
haar
laat
nadenken
over
de
gevolgen
van
haar
gedrag
(geen

winterjack,
ouders
kwaad).

, Razende
hormonen

Let
op
het
verschil
tussen
puberteit
(seksuele
volwassenwording,
ca.
10-­‐14

jaar)
en
adolescentie
(overgangsfase
tussen
kind
en
volwassene,
ca.
10-­‐22

jaar).
Het
typische
gedrag
van
pubers
en
hun
lichamelijke
ontwikkeling

hebben
een
gemeenschappelijke
oorzaak:
hormonen.
Hormonen
zorgen
aan

de
ene
kant
voor
lichamelijke
veranderingen,
maar
omgekeerd
sturen
ze
ook

de
structuur
en
organisatie
van
bepaalde
hersenge-­‐bieden
aan.



De
hypothalamus
–
een
belangrijk
hersengebied
–
is
een
soort
distributie-­‐centrum

voor
hormonen.
Het
maakt
een
stofje
aan,
GnRH,
dat
als
een
soort

vertegenwoordiger
via
de
bloedbaan
reist.
Zo
komt
de
GnRH
ook
langs
de

hypofyse,
die
op
zijn
beurt
weer
geslachtshormonen
produceert,
waardoor
de

geslachtsorganen
zich
ontwikkelen
en
zaad-­‐
of
eicellen
gaan
vormen.
Ergens
aan

het
begin
van
de
puberteit
neemt
de
productie
van
GnRH
sterk
toe,
bij
het
ene

kind
eerder
dan
bij
het
andere.
De
lichamelijke
veranderingen
roepen
ook
weer

reacties
op:
stemmingswisselingen,
onzekerheid
over
het
uiterlijk,
seksu-­‐eel

gedrag.
Hoe
de
relatie
precies
is,
weten
we
niet,
maar
het
gaat
in
elk
geval
met

forse
pieken
en
dalen.



Continue
jetlag

Een
opvallend
gevolg
van
de
veranderende
hormoonhuishouding
is
een

verstoord
slaapritme.
Pubers
hebben
zo’n
9
tot
9,5
uur
slaap
nodig,
maar
komen

daar
bijna
nooit
aan
omdat
hun
lichaam
pas
laat
het
slaaphormoon
melatonine

afgeeft.
’s
Morgens
is
het
andersom,
sommige
pubers
zijn
met
nog
geen
drie

wekkers
uit
hun
bed
te
krijgen.
Het
slaaptekort
kan
ook
weer
leiden
tot

stemmingswisselingen.
Onhandelbaar
gedrag
en
emotionele
uitbarstingen
zijn

dus
soms
eenvoudig
een
gevolg
van
een
veranderend
bioritme.



Opgroeien
tot
volwassen
lid
van
de
maatschappij

Al
die
lichamelijke/hormonale
veranderingen
hebben
gevolgen
voor
(1)
de

cognitieve
vaardigheden
(bijv.
schoolprestaties);
(2)
emotioneel
gedrag;
(3)

sociaal
gedrag;
en
(4)
creatieve
vermogens.
Die
veranderingen
zijn
al
eerder

beschreven
door
ontwikkelingspsychologen,
maar
pas
de
laatste
jaren
kunnen

we
ze
verklaren
vanuit
hersenonderzoek.



Wat
cognitieve
vaardigheden
betreft
ontdekte
Piaget
dat
opgroeiende
kinderen

steeds
beter
zgn.
executieve
(uitvoerende)
functies
beheersen.
Dat
zijn
taken

waarbij
je
verschillende
vaardigheden
tegelijk
nodig
hebt.
Bijvoorbeeld
infor-­‐matie

vasthouden
in
je
gedachten,
zoals
spelregels
en
afspraken.
Als
je
execu-­‐tieve

functies
goed
ontwikkeld
zijn,
kun
je
beter
inspelen
op
complexe
situaties,
bijv.

huiswerk
maken
voor
meerdere
vakken,
een
nieuw
spel
leren.