4.4 Theater
1584 - Palladio/Scamozzi, Teatro Olimpico
Tussen 1580 en 1585 bouwt het genootschap Accademia Olimpica (richt zich op de
herintroductie van de klassieke kunsten in de stad Vicenza, met name de literatuur &
theater) van Vicenza het Teatro Olimpico waarin drama uit de klassieke oudheid op
passende wijze wordt opgevoerd. Het is een reconstructie van een klassiek amfitheater,
gebaseerd op Romeinse ruïnes en de schriften van Vitruvius. Er is veel gebruik gemaakt van
als marmer geschilderd hout. Het theater wordt geopend met een uitvoering van de tragedie
Koning Oedipus.
Architect Palladio & Vincenzo Scamozzi (zijn leerling) bouwen het theater volgens de regels
die Sebastiano Serlio (1474-1554) in 1551 heeft beschreven.
- Beschrijft 3 decor typen voor 3 klassieke theatervormen:
- Tragedie > Klassiek stadsgezicht + statige gevels.
- Komedie > combinatie van renaissance-architectuur en gotiek.
- Satire speelt in de natuur en krijgt een natuurlijke omgeving
In de openingen van een klassieke toneelwand is steeds uitzicht op een straat. De straten
zijn deels geschilderd en deels 3d uitgevoerd. Het ruimte-effect wordt versterkt door het
toepassen van perspectivische hellingen en schuinten.
Commedia dell’arte
Theaterspel op straat > vrij en ongebonden.
Improvisatie en reageren op uitingen van het publiek.
De rode draad > liefde tussen twee jongelieden, die na allerlei komische en onverwachte
omzwervingen uiteindelijk eindigt in een romantisch succes. Een belangrijke rol is hierbij
weggelegd voor de ‘Maschere’ (maskers) > karikaturen die de toeschouwer een komische
spiegel voorhouden.
- ‘Pantalone’ = een vrek, in de vorm van een huisbaas, gierige oom of lastige
schoonvader. Altijd gekleed in een Venetiaans kostuum: een broek (Pantalone). Op
z’n gezicht een masker met lange neus.
- ‘Capitano’ = opschepperige Milanese veldheer.
- ‘Zanni’ = publiek lievelingetje. Knechten die alle andere acteurs en het publiek steeds
weer voor schut zetten. Acrobaat en acteur. In de loop van de tijd ontwikkeld tot
eigen karakters > Arlecchino (Harlekijn), Pulchinello (Jan Klaassen) & Pedrolino
(Pierrot)
, Het elizabethaanse theater
1594 - James Burbage richt Lord Chamberlain's’ Men op
Tijdens regeerperiode van de Engelse koningin Elizabeth 1 komt het theaterleven in
Engeland tot grote bloei en na haar dood in 1603 gaat deze ontwikkeling door. In 1594
richtte James Burbage Lord Chamberlain's’ Men op. Later overgenomen door koning
Jacobus 1 en werd het gezelschap nu The King’s Men genoemd. De koning is regelmatig
bevreesd voor ongecontroleerd gedrag door de massa mensen die uit alle lagen van de
bevolking komen. The King’s Men acteur en toneelschrijver William Shakespeare (1564 -
1616) schrijft vaak over dit thema. in 1599 hebben ze een vaste speelplek in het theater The
Globe (een italiaanse renaissance theater gemodelleerd naar antieke Romeinse
amfitheater). Het heeft een vast decor met 3 coulissen. Veel moderne schouwburgen zijn
nog steeds gebaseerd op dit theater type.
1596 - William Shakespeare, A midsummer Night’s Dream
Al tijdens zijn leven beroemd toneelschrijver. Zijn toneelstukken worden ook elders in Europa
gespeeld. Shakespeare voorziet het theater van zijn tijd van een geheel eigen repertoire, dat
geen kopie meer is van de klassieke theater kunst.
Eerste moderne toneelschrijver.
Historiestukken, tragedies en komedies die tot de dag van vandaag worden opgevoerd.
Over tegenstellingen als schijn en zijn, orde en chaos en vrijheid en afhankelijkheid.
In dichterlijke taal geschreven die rijk is aan beelden en klinkt als een melodie.
Rond 1596 schrijft Shakespeare A Midsummer Night’s Dream. De komedie bestaat uit
verschillende verhaallagen,waarbij hij gebruikmaakt van een toneelstuk in een toneelstuk.
Het verhaal speelt zich af in een bos tijdens de midzomernacht. In het bos verblijven 4 jonge
edellieden, een groep acteurs en bosfeën.
Het verhaal: prinses Hermia is verliefd op Lysander, maar haar vader wil dat ze met
Demetrius trouwt. Hermia’s vriendin Helena is ondertussen verliefd op Demetrius. Tijdens de
midzomernacht treffen de 4 elkaar in een bos waar op dat moment een huwelijksviering van
de feeënkoning wordt voorbereid. Een groep acteurs is net bezig met de repetitie van een
stuk dat zal worden opgevoerd. En dan is er ook nog een liefdesdrank die iedereen betovert.
De ontmoeting van de 4 jongeren met de acteurs, de feeën en de aanwezige liefdesdrank,
leidt tot onbedoelde verliefdheden en verwarring. Nick Bottom, een acteur met betoverd
ezelshoofd, zorgt voor extra liefdesproblemen, pas aan het einde van het stuk blijkt dat het
mogelijk allemaal een onverklaarbare droom van Nick is geweest.
1584 - Palladio/Scamozzi, Teatro Olimpico
Tussen 1580 en 1585 bouwt het genootschap Accademia Olimpica (richt zich op de
herintroductie van de klassieke kunsten in de stad Vicenza, met name de literatuur &
theater) van Vicenza het Teatro Olimpico waarin drama uit de klassieke oudheid op
passende wijze wordt opgevoerd. Het is een reconstructie van een klassiek amfitheater,
gebaseerd op Romeinse ruïnes en de schriften van Vitruvius. Er is veel gebruik gemaakt van
als marmer geschilderd hout. Het theater wordt geopend met een uitvoering van de tragedie
Koning Oedipus.
Architect Palladio & Vincenzo Scamozzi (zijn leerling) bouwen het theater volgens de regels
die Sebastiano Serlio (1474-1554) in 1551 heeft beschreven.
- Beschrijft 3 decor typen voor 3 klassieke theatervormen:
- Tragedie > Klassiek stadsgezicht + statige gevels.
- Komedie > combinatie van renaissance-architectuur en gotiek.
- Satire speelt in de natuur en krijgt een natuurlijke omgeving
In de openingen van een klassieke toneelwand is steeds uitzicht op een straat. De straten
zijn deels geschilderd en deels 3d uitgevoerd. Het ruimte-effect wordt versterkt door het
toepassen van perspectivische hellingen en schuinten.
Commedia dell’arte
Theaterspel op straat > vrij en ongebonden.
Improvisatie en reageren op uitingen van het publiek.
De rode draad > liefde tussen twee jongelieden, die na allerlei komische en onverwachte
omzwervingen uiteindelijk eindigt in een romantisch succes. Een belangrijke rol is hierbij
weggelegd voor de ‘Maschere’ (maskers) > karikaturen die de toeschouwer een komische
spiegel voorhouden.
- ‘Pantalone’ = een vrek, in de vorm van een huisbaas, gierige oom of lastige
schoonvader. Altijd gekleed in een Venetiaans kostuum: een broek (Pantalone). Op
z’n gezicht een masker met lange neus.
- ‘Capitano’ = opschepperige Milanese veldheer.
- ‘Zanni’ = publiek lievelingetje. Knechten die alle andere acteurs en het publiek steeds
weer voor schut zetten. Acrobaat en acteur. In de loop van de tijd ontwikkeld tot
eigen karakters > Arlecchino (Harlekijn), Pulchinello (Jan Klaassen) & Pedrolino
(Pierrot)
, Het elizabethaanse theater
1594 - James Burbage richt Lord Chamberlain's’ Men op
Tijdens regeerperiode van de Engelse koningin Elizabeth 1 komt het theaterleven in
Engeland tot grote bloei en na haar dood in 1603 gaat deze ontwikkeling door. In 1594
richtte James Burbage Lord Chamberlain's’ Men op. Later overgenomen door koning
Jacobus 1 en werd het gezelschap nu The King’s Men genoemd. De koning is regelmatig
bevreesd voor ongecontroleerd gedrag door de massa mensen die uit alle lagen van de
bevolking komen. The King’s Men acteur en toneelschrijver William Shakespeare (1564 -
1616) schrijft vaak over dit thema. in 1599 hebben ze een vaste speelplek in het theater The
Globe (een italiaanse renaissance theater gemodelleerd naar antieke Romeinse
amfitheater). Het heeft een vast decor met 3 coulissen. Veel moderne schouwburgen zijn
nog steeds gebaseerd op dit theater type.
1596 - William Shakespeare, A midsummer Night’s Dream
Al tijdens zijn leven beroemd toneelschrijver. Zijn toneelstukken worden ook elders in Europa
gespeeld. Shakespeare voorziet het theater van zijn tijd van een geheel eigen repertoire, dat
geen kopie meer is van de klassieke theater kunst.
Eerste moderne toneelschrijver.
Historiestukken, tragedies en komedies die tot de dag van vandaag worden opgevoerd.
Over tegenstellingen als schijn en zijn, orde en chaos en vrijheid en afhankelijkheid.
In dichterlijke taal geschreven die rijk is aan beelden en klinkt als een melodie.
Rond 1596 schrijft Shakespeare A Midsummer Night’s Dream. De komedie bestaat uit
verschillende verhaallagen,waarbij hij gebruikmaakt van een toneelstuk in een toneelstuk.
Het verhaal speelt zich af in een bos tijdens de midzomernacht. In het bos verblijven 4 jonge
edellieden, een groep acteurs en bosfeën.
Het verhaal: prinses Hermia is verliefd op Lysander, maar haar vader wil dat ze met
Demetrius trouwt. Hermia’s vriendin Helena is ondertussen verliefd op Demetrius. Tijdens de
midzomernacht treffen de 4 elkaar in een bos waar op dat moment een huwelijksviering van
de feeënkoning wordt voorbereid. Een groep acteurs is net bezig met de repetitie van een
stuk dat zal worden opgevoerd. En dan is er ook nog een liefdesdrank die iedereen betovert.
De ontmoeting van de 4 jongeren met de acteurs, de feeën en de aanwezige liefdesdrank,
leidt tot onbedoelde verliefdheden en verwarring. Nick Bottom, een acteur met betoverd
ezelshoofd, zorgt voor extra liefdesproblemen, pas aan het einde van het stuk blijkt dat het
mogelijk allemaal een onverklaarbare droom van Nick is geweest.
