Samenvatting Anatomie en fysiologie: het hormoonstelsel/endocriene stelsel

Het hormoonstelsel = endocriene stelsel
Uit “Anatomie en fysiologie; een inleiding” door Marti ni en Bartholomew (6e editi e)

Opmerkingen:

 Verwijzingen naar pagina’s zijn verwijzingen naar het boek
 Indeling van hoofdstukken is volgens de hoofdstukken in het boek
 Pijltje omlaag = minder/omlaag en pijltje omhoog meer/omhoog



10. Het endocriene stelsel
10.1 De homeostase wordt gehandhaafd via communicatie tussen
cellen
Cellen over korte afstand (buurcellen):

 Chemische stof aan extracellulaire vloeistof = “praten”
o Cel weet wat andere cel aan het doen is
o  Functie van weefsels op plaatselijk niveau gecoördineerd



Cellen over langere afstand:

 Via zenuwstelsel
o Van korte duur (bv als er een bus aankomt, dat je dan wegspringt)
o Gelijk een telefoonsysteem (heel specifiek, een bericht van plek x naar plek y
gestuurd)
 Via endocriene stelsel
o Langdurig
o Gebruikt hormonen
 Info + instructies tussen cellen onderling
 Hormonen = post (maar meer geadresseerde brieven)
Bloed = postbode



Doelcellen:

 = cellen die telkens receptors hebben voor een bepaald type hormoon, die de boodschap ve
hormoon kunnen lezen als ze aankomen via dat endocriene stelsel
 Hormonen komen langs allerlei doelcellen, maar alleen hun ene bijbehorende doelcel
reageert
 Overal in lichaam aanwezig  kan dat hormoon op verschillende plekken in lichaam
tegelijkertijd effect heeft
 Kan dat cel nog werking doet van hormoon x, maar ook instructie van hormoon y 
complexe veranderingen
o Bvb tijdens foetale groei of puberteit




Het hormoonstelsel/endocriene stelsel - 1

,Overeenkomsten zenuwstelsel en endocriene stelsel:

 Werking berust op afgifte chemische stoffen
o Binden aan specifieke receptoren of doelcellen
 Hebben verschillende stoffen gemeen
o Bvb adrenaline en noradrenaline

hormoon neurotransmitter
als aan bloed als bij synaps afgegeven
afgegeven
 Via negatieve terugkoppeling gereguleerd
 Reguleren de activiteit van andere cellen, weefsels, organen, stelsels
 Handhaven de homeostase




Het hormoonstelsel/endocriene stelsel - 2

, 10.2 Het endocriene stelsel reguleert fysiologische processen via de
binding van hormonen aan receptoren
Endocriene stelsel = alle endocriene cellen en weefsels van het lichaam

Endocriene cellen = cellen die klierproduct aan extracellulaire vloeistof afgeven

o ≠ exocriene cellen (die geven klierproduct aan epitheeloppervlak)

Hormoon = chemische signaalstof die in het ene weefsel w afgegeven en door doelcellen in
jfskfjkdfnkdandere weefsels w vervoerd

o Sommige alleen invloed op buurcellen
 (bv cytokinen = weefselhormonen, waaronder prostaglandinen)
o Sommige op cellen in hele lichaam

Zie afbeelding p. 410



10.2.1 De structuur van hormonen
3 groepen obv chemische structuur:

1. AMINOZUURDERIVATEN

 Klein moleculen
 Lijken qua bouw op aminozuren
 Adrenaline, noradrenaline, schildklierhormonen, melatonine



2. PEPTIDEHORMONEN

 Ketens van aminozuren
 Van korte polypeptiden (o.a. ADH en oxytocine)
Tot kleine eiwitten (o.a. groeihormoon en prolactine)
 Grootste groep hormonen



3. VETDERIVATEN

 2 soorten: steroïden en eicosanoïden



Steroïden

 Lijken qua bouw op cholesterol (ook afgeleid ervan)
 Afgegeven door voortplantingsorganen en bijnieren
 Onoplosbaar in water  in bloed aan specifieke transporteiwitten gebonden



Eicosanoïden

 Verbindingen obv vetzuren
 Afgeleid van arachidonzuur = een vetzuur met 20 koolstofatomen

Het hormoonstelsel/endocriene stelsel - 3