Samenvatting Lichamelijke opvoeding op de basisschool H1 t/m H5.4

Lichamelijke opvoeding op de basisschool
Hoofdstuk 1
1.1 Inleiding in de lichamelijke opvoeding
Voor jouw als verantwoordelijke leerkracht ligt er met name tijdens de wekelijkse lessen LO een
belangrijke taak om het bewegingsgedrag van de leerlingen in positieve zin te beïnvloeden.
Om hier goed mee om te gaan lukt het beter wanneer er van je gezegd wordt dat je een competente
leraar bent  bijdrage leveren aan BOS-impuls (Buurt, Onderwijs, Sport)

BOS: initiatief van ministerie van volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) dat ook basisscholen wil
betrekken bij projecten die sportieve of bewegingsactiviteiten aanbieden aan jongeren in de leeftijd
van 4-19 jaar.

Sportkoepels: vanuit hier wordt ook een bijdrage geleverd aan het verbeteren van de sport
oriëntatie binnen de hoogste klassen van het basisonderwijs. Het project ‘de sportieve school’ van de
Nederlandse Katholiek Sportfederatie (NKS) is daar een voorbeeld van.

Als vakleerkracht heb je een belangrijke taak om leerlingen keuzes te laten maken wanneer het gaat
om een leven lang sporten  combinatiefunctionaris als vakleerkracht en trainer/coach
/bewegingsdeskundige bij een vereniging uit de buurt.

1.2 De basisschool: de basis wordt gelegd
Enkele punten die bepalend zijn voor de kwaliteit van het funderend onderwijs op de basisschool:
 Wettelijke basis
- De Wet op het primair onderwijs (WPO, 1998): in ruime mate en op evenwichtige wijze
moet de basisschool aandacht besteden aan de verschillende vormingsgebieden  moet
aansluiten bij de ontwikkeling van het kind
- Ook voor de lichamelijke opvoeding zijn kerndoelen richtinggevend voor de inhoud van
het deelschoolwerkplan voor lichamelijke opvoeding. Ze zijn het vertrekpunt voor een
concretisering naar de jaardoelen voor de verschillende groepen en uiteindelijk voor de
concretisering ervan in de lesdoelen
- Op de basisschool zal getracht worden elk onderwerp vanuit een groot aantal
invalshoeken te bekijken  inzicht in een samenhang kan echter pas ontwikkeld worden
wanneer de basiskennis van en basisvaardigheid in een vak beheerst worden
 Uitgangpunten voor het basisonderwijs (uitganspunten ‘Naar een onderwijsleerplan
basisschool’ 1985)
- Leerlingen zijn verschillend en gelijkwaardig
o Hoe een leerling zich zal ontwikkelen, hangt af van de mogelijkheden die de
leerling in aanleg heeft en van de mogelijkheden die er voor hem of haar zijn of
worden geschapen  in het onderwijs oog hebben voor zowel groep als individu
o Iedere leerling is, op welk ontwikkelingsniveau dan ook, even waardevol als het
andere
- Onderwijs is noodzaak voor een optimale ontwikkeling
o Het onderwijs moet het denken en handelen van kinderen stimuleren door het
creëren van situaties waarin kinderen, alleen of met elkaar, al dan niet onder
begeleiding, nieuwe dingen kunnen leren.
o Het eigen initiatief van het kind moet worden gestimuleerd  leraar moet
trachten betekenisvolle situaties te creëren, middelen ter beschikking te stellen,
methodieken te hanteren, waardoor de leerling een optimale kans krijgt zich te
ontwikkelen

1

, - Verschillende vormen van leren en onderwijzen
o De aard van het leren en onderwijzen wordt onder meer bepaald door:
 Datgene wat geleerd wordt/aard en structuur leerstof
 Algemene ontwikkelingsniveau leerling en leerkracht
 Aanwezige kennis en vaardigheid leerling en leerkracht
 Manier waarop leerlingen omgaan met onderwijsmateriaal
 Belevings- en ervaringswereld van leerling
 Leermotivatie
 Wijze omgang met elkaar en de leerkracht in een groep
- Externe structuren mogen de ontwikkeling niet belemmeren
o Continuïteit  zonder onnodige struikelblokken, zitten blijven is niet meer
mogelijk.
o Een team moet oog hebben voor datgene wat zich in de leefwereld (gezin, buurt)
van het kind afspeelt, heeft af (peuterspeelzaal) gespeeld en zal gaan afspelen
(voortgezet onderwijs)
- Het onderwijs moet doortrokken zijn van de leef-, bewegings- en ervaringswereld van
kinderen
o Leefwereld = externe milieu
Ervaringswereld = thuis, vriendjes, school, vereniging
Bewegingswereld = wijze waarop kinderen ervaringswereld beleven
o De school moet aansluitend bij de ‘werelden’ trachten structuur aan te brengen
in de belevings- en ervaringswereld van die kinderen door het stimuleren en
aanbieden van mogelijkheden tot het verwerven van vaardigheden, houdingen,
kennis en inzicht
- Voortdurende peiling is noodzakelijk voor een goede ontwikkeling
o Het team en de individuele leerkracht moet de vorderingen in ontwikkeling van
leerlingen voortdurend volgen
- Het kind heeft rechten
o Elk kind heeft recht op onze hulp en aandacht, op vrijheid en geborgenheid
 Oog voor nieuw beleid: leerlinggebonden financiering of rugzak
- Door regels en maatregelen voor Weer Samen Naar School (WSNS) kunnen leerlingen
met een handicap eerder en langer onderwijs volgen in het regulier onderwijs
o Nieuwe regelgeving: geeft ouders de mogelijkheid om die school voor hun kind te
kiezen die zij het beste vinden voor een optimale ontwikkeling (regulier of
speciaal onderwijs)
 Adaptief onderwijs ( de school zorgt ervoor dat elke leerling de beste
kansen krijgt. Dit betekent dat zij onderwijs op maat aanbiedt) is
makkelijker gezegd dan gedaan.
 Als leerkracht moet je voldoende mogelijkheden en middelen hebben om
adequaat te handelen naar iedere leerling toe  in micro-situatie vaak
niet voldoende materiaal om rekening te houden met niveauverschillen.
 Rugzak: financiering bestemd voor kinderen (4-18), met een handicap of
stoornis die extra voorzieningen vragen om regulier onderwijs te kunnen
volgen. (verstandelijke, zintuiglijke of lichamelijke handicap;
psychiatrische problemen; ernstige leer- en/of gedragsproblemen;
meervoudige handicap; langdurige ziekte)  leerlingen die regulier
onderwijs niet kunnen volgen zonder extra ondersteuning
 Rugzak  gekozen voor regulier onderwijs  deze school moet juiste
zorg en aandacht kunnen besteden  hulp die bij de hulpvraag past 
sprake van grotere keuzevrijheid  inhoud rugzak krijgen ouders niet
zelf in handen  school kan aangepast meubilair/onderwijsmateriaal
aanschaffen en specifieke deskundigheid inhuren.

2

, Voor meer specifieke hulp  PGB persoonsgebonden budget aanvragen
 budget bestemd voor meer aanvullende (para-)medische hulp en
(ortho-)pedagogische begeleiding.
 Voor juiste behandeling van hulpvraag rugzak melden bij REC
(regionaal expertise centrum). REC’s zijn onderverdeeld in 4 clusters;
1. Cluster 1  kinderen met visuele handicap
2. Cluster 2  kinderen met een communicatieve handicap: gehoor-,
taal-, en/of spraakproblemen
3. Cluster 3  kinderen met een verstandelijke en/of lichamelijke
handicap
4. Cluster 4  kinderen met psychiatrische of gedragsstoornissen
- Regulier of speciaal
o Zie hierboven de clusters waarin de basisscholen voor speciaal onderwijs
ingedeeld zijn
o Voor kinderen met leer- en opvoedingsproblemen (LOM) en voor moeilijk
lerende kinderen (MLK) zijn er ook scholen voor speciaal basisonderwijs. Dat zijn
scholen voor leerlingen die het op een reguliere basisschool niet redden.
o In de praktijk moet er sprake zijn van een structurele samenwerking tussen beide
onderwijsvormen om er voor te zorgen dat iedere zorgleerling optimale zorg en
aandacht krijg
- Indicatiestelling is belangrijk
o Vast stellen of kind in aanmerking komt voor extra voorziening  melden bij
Regionaal Expertise Centrum (REC)  onafhankelijke commissie; de Commissie
voor de Inidcatiestelling (CvI) beoordeelt aanvraag op landelijke criteria en stelt
vast of een kind toelaatbaar is en in aanmerking komt voor een rugzak.
 Wanneer ouders genomen beslissing niet accepteren kunnen ze in
beroep gaan bij de rechter
- Inhoud van de Rugzak
o Geldbedrag. Het budget in de Rugzak bestaat uit 3 delen: bedrag voor..
1. Extra formatie  klasse-assistent, extra leerkracht
2. Ambulante begeleiding bestemd voor groepsleerkracht en leerling
3. Bedrag in geld per leerling per jaar  school kan lesmateriaal aanpassen
De hoogte van bedragen wordt door CvI vastgesteld
- Aangepast onderwijs
o School moet zorgen voor een op maat gesneden handelingsplan. In
handelingsplan moeten de volgende punten nader worden ingevuld:
 Beginniveau leerling
 Beoogde doelstellingen  algemeen en specifiek
 Wat en op welke wijze gaat de school met de leerling doen?
 Externe hulp ingezet?
 Specifieke voorzieningen?
 Manier waarop rugzak wordt ingezet
 Registratie proces voortgang van zorg?
- Traject voor indicatiestelling
Om beter te kunnen zorgen voor zorg op maat  ouders moeten traject voor
indicatiestelling doorlopen. Stappen:
o Oriëntatie op schoolkeuze
o Aanmelden bij REC  CvI
o Aanleveren basisgegevens kind
o Nader onderzoek vaststellen indicatie
o Vaststellen indicatie
o Nemen beslissing speciaal onderwijs/met Rugzak naar regulier onderwijs

3