College aantekeningen Diagnostiek In De Klinische Psychologie ()

HC 1 – introductie

Diagnostische cyclus
Exploratie: informatie van verwijsbrief en hulpvraag samenvatten
en proberen te onderzoeken wat vervolgstappen zijn
Inductie: onderzoeksvragen formuleren; wat heeft patiënt nodig
Deductie: hoe ga je hypotheses toetsen?
Toetsing: toetsen
Evaluatie: evalueren

De onderzoeksvragen die je formuleert in inductie kunnen vijf
verschillende thema’s hebben:
1. Onderkenning
2. Verklaring
3. Predictie
4. Indicatie
5. Evaluatie
Past eigenlijk ook wel bij elk stapje van de cyclus, waardoor mensen dit vaak hanteren als
diagnostische cyclus.

Onderkenning
Beschrijven wat er aan de hand is, wat zijn de klachten en problemen? Je kijkt ook naar de
krachten van de patiënt.
- Ordening en categorisering van disfunctionele gedragsclusters of stoornissen
- Inschatten van ernst van het probleemgedrag
Classificatie: beschrijven van symptomen in termen van syndromen volgens indeling van
DSM; niet theorie gebonden; geen uitspraak oorzaken
Diagnose: individuele kenmerken; persoonskenmerken; beschrijvend diagnose.

Er zijn categorale modellen waarbij je of wel of niet een stoornis hebt. Daartegenover staan
dimensionale modellen, individuele verschillen in mate van bepaalde trekken aanwezig tot
niet aanwezig.

Verklaring
Wat is de oorzaak van het probleem en wat houdt het in stand of doet het zelf toenemen?
- Kennis van beloop van stoornissen; wat is normaal beloop?
- Kennis van instandhoudende factoren
In het artikel van Groenier et al wordt gesteld ‘onderkenning en indicatie worden vaker
uitgezocht dan verklaring, terwijl twee patiënten met dezelfde diagnose een heel andere
causale factor kunnen hebben’.
Correlatie hoeft geen causaliteit te zijn. Zo kan er bijvoorbeeld een causale relatie zijn tussen
zonnig weer en ijsverkoop maar ook tussen zonnig weer en sunburn. De relatie tussen
ijsverkoop en sunburn is dan een correlatie.

Predictie
Hoe zal het probleem zich gaan ontwikkelen?
- Kennis: beloop van voorspellaars (kans op suïcide, terugval etc.)

,Indicatie
Welke behandeling komt het meest in aanmerking?
- Kennis: effectieve behandelingen
o Daarvoor gebruiken we richtlijnen van de GGZ
o Niet altijd up to date
Hoe bepaal je indicatie?
 Bedenk goed wie je voor je hebt
o Eerste contact?
o Voldoende draagkracht?
o Ratio vs. emotie
Hier rechts staat een voorbeeld met
betrekking tot indicatie na intake
beschreven.
- Misschien lijdt ze wel aan PTSS.
Misschien eerst depressie
behandelen en vervolgens over
het trauma behandelen
- Echter is dat iets wat je in
samenspraak met cliënt bepaald
dient te worden

Evaluatie
In hoeverre werkt de behandeling? Als het geen succes is, hoe komt dat dan. Het is
belangrijk om in deze fase kritisch te blijven en je bijvoorbeeld af te vragen of de diagnose
wel of niet klopt. Kijk ook of de behandeling goed is uitgevoerd, zijn er studies die aangeven
dat de behandeling niet effectief genoeg is?
- Je moet evidence based werken




Als diagnosticus blijf je uiteraard een mens. En mensen hebben de neiging om
- Bevestiging te zoeken voor hun hypotheses en informatie die hiermee niet in lijn is te
verwaarlozen
- Relaties tussen problemen te overschatten
- Overdiagnsotiek; te veel te willen weten; klinkt aantrekkelijk maar niet alle
meetinstrumenten zijn evengoed waardoor er veel items voor cliënt kunnen zijn.
- Hypes volgen; als we lezen over een goede nieuwe behandeling kan dit
aantrekkelijker worden bijvoorbeeld.
- Let ook op biases en de invloeden hiervan! (Halo effect, logica fout, eerste indruk)

, Onderzoeksopzet
 Hoe stel je goede onderzoeksvragen?
o Wees specifiek
o Dus niet alleen ‘wat is er aan de hand’
 Hoe formuleer je hypotheses
o Wees ervan bewust dat deze toetsbaar dienen te zijn
 Kies de juiste tools bij de juiste vraag




Onderkenning
Hypothese 1: Mevr. B heeft een sociale angststoornis
Hypothese 2: Mevr. B heeft een gegeneraliseerde angststoornis
Tools:
- Intake
- Gestructureerd interview
- Specifieke symptoomvragenlijsten voor SA en GA
Verklaring
Houdt de coping stijl haar angststoornis in stand?
Kan alleen als onderkennende is bevestigd
In stand houden kan je niet meten
Hypothese 1: Mevr. B heeft een vermijdende coping stijl
Tools:
- Copingstijl vragenlijst
- Intake (gedetailleerd levensloop uitvragen)
Indicatie
Hoe selecteer je tests?
 Cotan criteria: validiteit en betrouwbaarheid
 Wat is doel van je vraag?
 Wie is de patiënt?
Sensitiviteit: percentage terechte positieve uitslagen onder zieke personen
Specificiteit: percentage terecht negatieve uitslagen onder niet zieke personen