Samenvatting Materieel Strafrecht
Week 1
Materieel en formeel recht
Materieel: wat is strafbaar en wie kunnen er daarvoor worden gestraft
Materieel omschreven delict: naar gevolg omschreven, bv moord en doodslag
Formeel: welke regels/procedure moet er gevolgd worden als het materiele recht
overtreden wordt.
Formeel omschreven delict: handelen scherp in de delictsomschrijving getypeerd/specifiek
aangeduid, bv wegnemen bij diefstal art. 310 Sr.
Rechtvaardigingsgronden
Definitie: ontbreken van de materiele wederrechtelijkheid
-noodweer art. 41 Sr
-overmacht als noodtoestand art. 40 Sr
medeplegen
-wettelijk voorschrift art. 42 Sr
Schulduitsluitingsgronden
Definitie: afwezigheid van alle schuld (AVAS)
-noodweerexces art. 41 lid 2 Sr
-(psychische) overmacht art. 40 Sr
-onbevoegd gegeven ambtelijk bevel art. 43 lid 2 Sr
-ontoerekeningsvatbaarheid art. 39 Sr
Opbouw strafbaar feit
1. menselijke gedraging
2. wettelijke delictsomschrijving
3. wederrechtelijk
4. schuld
Bestanddelen= menselijke gedraging + delictsomschrijving
Elementen= wederrechtelijkheid + schuld
Commissie en omissie delicten
Commissie: handelen is strafbaar
Omissie: nalaten is strafbaar
Oneigenlijk commissie delict: iemand de wettelijke omschrijving van een als commissie delict
geformuleerd delict vervult door juist niet te handelen nalaten (commissio per
omissionem).
Opzet
Definitie: opzet is de wil om te doen en te laten die daden die bij de wet verboden of
geboden zijn.
,1. bewust handelen
2. willens en wetens handelen (willen en weten van het teweegbrengen van de strafbaar
gestelde handeling)
3. de feitelijke strekking van de (strafbaar gestelde) gedraging (en de daarbij behorende
omstandigheden) kennen en willen
4. een concrete relatie tussen psyche en daad, een constatering
Opzet in de delictsomschrijving
Alle bestanddelen na het woord opzet vallen onder de eis: willen en weten
Opzet als geobjectiveerd bestanddeel: als er opzet staat wat gevolgd wordt door het
woordje en dan hoeft de opzet niet te zien op hetgeen wat na en volgt.
Uit de ratio van een bepaald delict blijkt dat het voor strafbaarheid van de dader niet van
belang moet worden geacht of diens opzet op een bepaalde omstandigheid al dan niet
gericht is.
Vormen van opzet
Volkomen (of vol) opzet: zuiver willen en weten
Voorwaardelijk opzet: niet willen, wel bewust een aanmerkelijke kans aanvaarden.
Garantenstellung= verhoogde aansprakelijkheid vanwege beroep
Vereisten voorwaardelijk opzet
Definitie: Iemand heeft een bepaald doel voor ogen en aanvaardt daarbij de aanmerkelijke
kans dat hierdoor ook andere gevolgen intreden (Aanmerkelijke kans arrest).
Een kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te achten (HIV-I arrest).
Voorwaarden:
-bewust een aanmerkelijke kans aanvaarden
-cynisch t.a.v. het gevolg (op de koop toenemen)
Bestaat uit:
1. risicocomponent
2. kenniscomponent
3. wilscomponent
Voorbedachte raden
Dit is geen aparte vorm van opzet, maar een strafverzwarende omstandigheid
Voorwaarden:
1. Gedurende enige tijd beraden op het te nemen of genomen besluit
2. Niet gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, zodat de gelegenheid heeft
bestaan om na te denken over de betekenis en de gevolgen van de voorgenomen daad en
daarvan rekenschap te geven.
Er kunnen echter wel contra-indicaties optreden zoals:
-besluitvorming en uitvoering vinden plaats in een plotselinge hevige drift
-korte tijdspanne tussen besluit en uitvoering
-de gelegenheid tot beraad ontstaat pas bij uitvoering van het besluit
, Als je voorbedachte raden wil laten slagen is er een extra motiveringsplicht
5 verschillende betekenissen van schuld
1. Het gedaan hebben
2. De geestgesteldheid of intentie waarmee een bepaalde strafbare gedraging is verricht
3. Schuld in enge zin: culpa
4. De verwijtbaarheid
5. Straftoemeting: de schuld ontleent zijn inhoud en omvang mede aan de ernst van het feit
Culpa: 2 varianten
Definitie culpa: verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
Bij culpoze delicten staat het woord schuld en wederrechtelijkheid in de delictsomschrijving,
dus dan is er sprake van een 2-lagen model. Als culpa niet bewezen kan worden lijdt dit tot
vrijspraak.
Bewuste culpa: verdachte wist van de mogelijkheid dat het gevolg kon intreden, maar is
vanuit gegaan dat dit gevolg niet zou intreden.
Onbewuste culpa: Verdachte wist niet van de mogelijkheid dat het gevolg zou kunnen
intreden, maar had daar gezien de omstandigheden van het geval wel aan moeten denken.
Voorwaarden culpa
Er moet sprake zijn van een verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid:
1. Grove of aanmerkelijke geconstateerde onvoorzichtigheid, onzorgvuldigheid,
onnadenkendheid etc. (wederwettelijk) zorgvuldigheidsnorm
2. Vermijdbaar (wederrechtelijk)
-Waarvan hij de gevolgen had kunnen en moeten voorzien
-Zorgplicht had om het gedrag achterwege te laten
3. Verwijtbaar
-In staat was anders te handelen en dat dat van hem onder deze omstandigheden ook mag
worden verwacht (bewust of onbewust)
Het gaat bij culpa dus om: aanmerkelijke vermijdbare verwijtbaarheid.
Roekeloosheid
Voorwaarden bij commune delicten (307 jo 308):
Ten eerste moet er sowieso sprake zijn van culpa
1. een buitengewoon onvoorzichtige gedraging
2. dat een zeer ernstig gevaar in het leven roept
3. de verdachte daarvan bewust was, althans had moeten zijn (onbewuste schuld)
Formele voorwaarde: een nadere motivering die recht doet aan het bijzondere karakter van
roekeloosheid.
Oud recht
Onvoldoende is dat de verdachte voldaan heeft aan de voorwaarden van art. 175 lid 3 WVW:
dronken was, veel te hard reed, geen voorrang verleende, gevaarlijk inhaalde.
Dat kan (slechts) leiden tot een verhoging van de maximum gevangenisstraf met de helft.
Week 1
Materieel en formeel recht
Materieel: wat is strafbaar en wie kunnen er daarvoor worden gestraft
Materieel omschreven delict: naar gevolg omschreven, bv moord en doodslag
Formeel: welke regels/procedure moet er gevolgd worden als het materiele recht
overtreden wordt.
Formeel omschreven delict: handelen scherp in de delictsomschrijving getypeerd/specifiek
aangeduid, bv wegnemen bij diefstal art. 310 Sr.
Rechtvaardigingsgronden
Definitie: ontbreken van de materiele wederrechtelijkheid
-noodweer art. 41 Sr
-overmacht als noodtoestand art. 40 Sr
medeplegen
-wettelijk voorschrift art. 42 Sr
Schulduitsluitingsgronden
Definitie: afwezigheid van alle schuld (AVAS)
-noodweerexces art. 41 lid 2 Sr
-(psychische) overmacht art. 40 Sr
-onbevoegd gegeven ambtelijk bevel art. 43 lid 2 Sr
-ontoerekeningsvatbaarheid art. 39 Sr
Opbouw strafbaar feit
1. menselijke gedraging
2. wettelijke delictsomschrijving
3. wederrechtelijk
4. schuld
Bestanddelen= menselijke gedraging + delictsomschrijving
Elementen= wederrechtelijkheid + schuld
Commissie en omissie delicten
Commissie: handelen is strafbaar
Omissie: nalaten is strafbaar
Oneigenlijk commissie delict: iemand de wettelijke omschrijving van een als commissie delict
geformuleerd delict vervult door juist niet te handelen nalaten (commissio per
omissionem).
Opzet
Definitie: opzet is de wil om te doen en te laten die daden die bij de wet verboden of
geboden zijn.
,1. bewust handelen
2. willens en wetens handelen (willen en weten van het teweegbrengen van de strafbaar
gestelde handeling)
3. de feitelijke strekking van de (strafbaar gestelde) gedraging (en de daarbij behorende
omstandigheden) kennen en willen
4. een concrete relatie tussen psyche en daad, een constatering
Opzet in de delictsomschrijving
Alle bestanddelen na het woord opzet vallen onder de eis: willen en weten
Opzet als geobjectiveerd bestanddeel: als er opzet staat wat gevolgd wordt door het
woordje en dan hoeft de opzet niet te zien op hetgeen wat na en volgt.
Uit de ratio van een bepaald delict blijkt dat het voor strafbaarheid van de dader niet van
belang moet worden geacht of diens opzet op een bepaalde omstandigheid al dan niet
gericht is.
Vormen van opzet
Volkomen (of vol) opzet: zuiver willen en weten
Voorwaardelijk opzet: niet willen, wel bewust een aanmerkelijke kans aanvaarden.
Garantenstellung= verhoogde aansprakelijkheid vanwege beroep
Vereisten voorwaardelijk opzet
Definitie: Iemand heeft een bepaald doel voor ogen en aanvaardt daarbij de aanmerkelijke
kans dat hierdoor ook andere gevolgen intreden (Aanmerkelijke kans arrest).
Een kans die naar algemene ervaringsregels aanmerkelijk is te achten (HIV-I arrest).
Voorwaarden:
-bewust een aanmerkelijke kans aanvaarden
-cynisch t.a.v. het gevolg (op de koop toenemen)
Bestaat uit:
1. risicocomponent
2. kenniscomponent
3. wilscomponent
Voorbedachte raden
Dit is geen aparte vorm van opzet, maar een strafverzwarende omstandigheid
Voorwaarden:
1. Gedurende enige tijd beraden op het te nemen of genomen besluit
2. Niet gehandeld in een ogenblikkelijke gemoedsopwelling, zodat de gelegenheid heeft
bestaan om na te denken over de betekenis en de gevolgen van de voorgenomen daad en
daarvan rekenschap te geven.
Er kunnen echter wel contra-indicaties optreden zoals:
-besluitvorming en uitvoering vinden plaats in een plotselinge hevige drift
-korte tijdspanne tussen besluit en uitvoering
-de gelegenheid tot beraad ontstaat pas bij uitvoering van het besluit
, Als je voorbedachte raden wil laten slagen is er een extra motiveringsplicht
5 verschillende betekenissen van schuld
1. Het gedaan hebben
2. De geestgesteldheid of intentie waarmee een bepaalde strafbare gedraging is verricht
3. Schuld in enge zin: culpa
4. De verwijtbaarheid
5. Straftoemeting: de schuld ontleent zijn inhoud en omvang mede aan de ernst van het feit
Culpa: 2 varianten
Definitie culpa: verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid.
Bij culpoze delicten staat het woord schuld en wederrechtelijkheid in de delictsomschrijving,
dus dan is er sprake van een 2-lagen model. Als culpa niet bewezen kan worden lijdt dit tot
vrijspraak.
Bewuste culpa: verdachte wist van de mogelijkheid dat het gevolg kon intreden, maar is
vanuit gegaan dat dit gevolg niet zou intreden.
Onbewuste culpa: Verdachte wist niet van de mogelijkheid dat het gevolg zou kunnen
intreden, maar had daar gezien de omstandigheden van het geval wel aan moeten denken.
Voorwaarden culpa
Er moet sprake zijn van een verwijtbare aanmerkelijke onvoorzichtigheid:
1. Grove of aanmerkelijke geconstateerde onvoorzichtigheid, onzorgvuldigheid,
onnadenkendheid etc. (wederwettelijk) zorgvuldigheidsnorm
2. Vermijdbaar (wederrechtelijk)
-Waarvan hij de gevolgen had kunnen en moeten voorzien
-Zorgplicht had om het gedrag achterwege te laten
3. Verwijtbaar
-In staat was anders te handelen en dat dat van hem onder deze omstandigheden ook mag
worden verwacht (bewust of onbewust)
Het gaat bij culpa dus om: aanmerkelijke vermijdbare verwijtbaarheid.
Roekeloosheid
Voorwaarden bij commune delicten (307 jo 308):
Ten eerste moet er sowieso sprake zijn van culpa
1. een buitengewoon onvoorzichtige gedraging
2. dat een zeer ernstig gevaar in het leven roept
3. de verdachte daarvan bewust was, althans had moeten zijn (onbewuste schuld)
Formele voorwaarde: een nadere motivering die recht doet aan het bijzondere karakter van
roekeloosheid.
Oud recht
Onvoldoende is dat de verdachte voldaan heeft aan de voorwaarden van art. 175 lid 3 WVW:
dronken was, veel te hard reed, geen voorrang verleende, gevaarlijk inhaalde.
Dat kan (slechts) leiden tot een verhoging van de maximum gevangenisstraf met de helft.
