Week 4
Leerdoelen 1 t/m 4. Toetsvragen: 3
Delirium en dementie
Cognitieve stoornis Stoornissen die zich kenmerken door een achteruitgang van de
1 cognitieve vermogens en het functioneren in het gelijken leven, waarbij
een biologische oorzaak bekend of waarschijnlijk is.
Overeenkomst en verschillen tussen Overeenkomsten
delirium en dementie - Vaak in combinatie
- kunnen beide op elke leeftijd optreden
- komen vaker voor bij ouderen (door leeftijdgerelateerde veranderingen
in de hersenen)
Verschillen
2 - delirium begint plotseling - dementie geleidelijk
- delirium veroorzaakt schommelingen in het geestelijke functioneren -
dementie wordt langzaam erger
- delirium is meestal omkeerbaar - dementie is meestal niet omkeerbaar
- delirium verstoort het vermogen om de aandacht vast te houden en
helder te denken - dementie veroorzaakt geheugenverlies en ernstige
achteruitgang in alle aspecten van het geestelijk functioneren
Delirium: voorkomen onder de - Voorkomen onder de bevolking
bevolking, oorzaken, symptomen, ± 1/3 van alle patiënten boven de 70 jaar die in een ziekenhuis zijn
diagnostiek, beloop (incl complicaties) opgenomen
en behandeling - Oorzaken
• ontwikkeling of verergering van bijna alle aandoeningen
• gebruik van (genees)middelen
• ziekenhuis verblijf
• afwijkende bloedwaarden van elektrolyten
• aandoening die de hersenen rechtstreeks aantast (bij jongeren)
- Symptomen
Het gedrag van mensen met delirium varieert, maar lijkt ruwweg op
dat van iemand die steeds meer onder invloed raakt. Het kenmerk van
een delirium is het onvermogen zich te concentreren. Patiënten met
delirium hebben daarom moeite met verwerking van nieuwe informatie
3 en kunnen zich recente gebeurtenissen niet herinneren. Er is
verwardheid van tijd en (gedeeltelijk) plaats. Ook kunnen ze angstig
zijn en persoonlijkheid en stemming kunnen veranderen.
- Diagnostiek
Hetero-anamnese, analyse van bloed en urineonderzoek, CT, MRI,
lumbaalpunctie
- Beloop (incl. complicaties)
De meeste mensen herstellen volledig als de toestand die het delirium
veroorzaakt, snel wordt vastgesteld en behandeld. Elke vertraging
verkleint de kans op volledig herstel aanzienlijk. Risico op
complicaties; 10x zo hoog.
- Behandeling
Oorzaak aanpakken, dus verschilt - algemene maatregelen; stille/
rustige omgeving, geruststellen, helpen oriënteren, uitleg geven,
andere problemen voorkomen
, Dementie: voorkomen onder de - Voorkomen onder de bevolking
bevolking, oorzaken, symptomen, 6,7 per 1000 mannen en 15,7 per 1000 vrouwen boven de 55 jaar
diagnostiek, beloop (incl complicaties) - Oorzaken
en behandeling Alzheimer, beschadiging hersenweefsel, lewy-body-dementie,
infecties, parkinson, normotensieve hydrocefalie en drug- of
alcoholmisbruik.
- Symptomen
Geestelijk functioneren gaat achteruit, teruggetrokkener en
verminderde gedragsbeheersing, verminderd geheugen
4 - Diagnostiek
Op basis van leeftijd en familieanamnese, ontwikkeling en verergering
van de symptomen, resultaten neurologisch onderzoek en de
aanwezigheid van andere aandoeningen.
- Behandeling + Beloop
Er bestaat geen behandeling die het geestelijk functioneren volledig
kan herstellen, wel kan de behandeling van stoornissen die dementie
verergeren de geestelijke achteruitgang vertragen. De dood is bij
dementie onoverkomelijk; dit proces van achteruitgang kan verschillen
in duur
Leerdoelen 5 t/m 13. Toetsvragen: 4
Inleiding in de psychiatrie, denkmodellen en behandelmethoden psychiatrische stoornissen
Verschillende aspecten afwijkend 1. Uitzonderlijk
gedrag 2. Sociaal afwijkend
3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit
5
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
5. Ongepast of contraproductief gedrag
6. Gevaar
Belang van classificeren van Classificatie vormt de basis van de wetenschap(1), op basis van
psychische stoornissen classificatiesystemen worden belangrijke beslissingen genomen (2) en
6
als laatste kan classificatie behandelaars helpen om het beloop van een
ziekte te voorspellen(3).
Meest gangbare classificatiesystemen De World Health Organization International Classification of Disease,
van psychiatrische stoornissen tiende versie (ICD-10) en de Diagnostic Manual of Mental Disorders,
vierde versie (DSM-IV) zijn de meest gangbare classificatiesystemen.
ICD-10
• voornamelijk gebruikt bij het samenstellen van statistieken over de
7
mondiale verspreiding van stoornissen
DSM-IV
• opsomming van diagnostische kenmerken en symptomen van
afwijkend gedrag, emoties of gedachten (geen verklaring maar
beschrijving). Zie bijlage!
Uitleggen wat het belang is van de Om tot een classificatie en een mogelijke diagnose te komen worden er
verschillende beoordelingsvormen die verschillende beoordelingsmethoden gebruikt. Deze leveren veel
8 worden gehanteerd om inzicht te informatie over de persoonlijkheid en cognitief functioneren van de
krijgen in de problemen van een patiënt, hierdoor krijgt de behandelaar een beter inzicht in de patiënt en
patiënt is hij in staat een geschikte behandelmethode te kiezen.
Ontstaan van denkmodellen over Biologische factoren als een verstoorde werking van de
9 psychiatrische stoornissen vanuit de neurotransmitters in de hersenen, erfelijkheid en onderliggende
medische wetenschap afwijkingen spelen een rol bij het ontstaan van afwijkend gedrag
Ontstaan van denkmodellen over • Psychodynamische modellen - afwijkend gedrag heeft psychologische
psychiatrische stoornissen vanuit de oorzaken die berusten op onderliggende psychische krachten in de
psychologie persoonlijkheid
• Leertheoretische modellen - principes van het leren kunnen zowel
afwijkend als normaal gedrag verklaren
10
• Humanistische modellen- belangrijk om te begrijpen welke obstakels
mensen tegenkomen in hun streven naar zelfactualisatie en
authenticiteit
• Cognitieve modellen - nadruk op de rol van vervormd en zichzelf
hinderend denken in de verklaring van afwijkend gedrag
, Sociaal-cultureel perspectief en het - Sociaal-cultureel perspectief
biopsychosociale perspectief op De rol die maatschappelijke ‘ziekten’ als armoede, racisme en
psychiatrische stoornissen uitleggen langdurige werkeloosheid spelen in het ontstaan van afwijkend
gedrag; relaties tussen afwijkend gedrag en etniciteit, gender, cultuur
11
en socio-economische klasse
- Biopsychosociaal perspectief
Interacties tussen biologische, psychologische en socioculturele
factoren in de ontwikkeling van afwijkend gedrag
Verschillende therapieën voor mensen - Psychotherapie - systematische interactie tussen een patiënt en een
met een psychische stoornis vanuit de therapeut die berust op psychologische principes en die tot doel heeft
psychologische invalshoek bepaalde veranderingen teweeg te brengen in het gedrag, de
onderscheiden en beredeneren gedachten en de gevoelens van de patiënt.
- Psychodynamische therapie - helpt mensen om inzicht te verwerven
in, en oplossingen te vinden voor onbewuste conflicten
- Humanistische therapie - concentreert zich op de subjectieve,
bewuste ervaringen van de patiënt in het hier en nu.
• persoonsgerichte therapie= het opbouwen van een warme,
accepterende therapeutische relatie die de patiënt de ruimte geeft
zichzelf te exploreren en te accepteren
- Gedragstherapie - de systematische toepassing van de principes van
leren op de behandeling van psychologische stoornissen
- Cognitieve therapie - therapievorm waarbij de therapeut de patiënt
helpt bij het identificeren en corrigeren van inefficiënte cognities
12 waarvan men denkt dat ze ten grondslag liggen aan de emotionele
problemen en het contraproductieve gedrag van de patiënt.
• Rationeel-emotieve (gedrags)therapie (RET)= therapeutische
benadering waarbij de therapeut de patiënt helpt om irrationele,
contraproductieve opvattingen te vervangen door andere, passendere
opvattingen
• Cognitieve therapie van Beck= helpt de patiënt bij het identificeren,
uitdagen en vervangen van verstoorde cognities
- Cognitieve gedragstherapie - bredere vorm van gedragstherapie die
behandeltechnieken uit de cognitieve en de gedragstherapie
integreert.
- Groepstherapie - een groep patiënten komt onder leiding van een
therapeut bij elkaar
- Gezinstherapie - het gezin wordt behandeld
- Relatietherapie - nadruk op het oplossen van conflicten tussen
partners
Verschillende biologisch - Angstremmers - medicatie tegen angst en hoge spierspanning
georiënteerde therapieën voor - Antipsychotische medicijnen - medicatie die worden gebruikt in de
mensen met een psychische stoornis behandeling van schizofrenie en andere psychotische stoornissen
onderscheiden en beredeneren - Antidepressiva - medicatie die worden gebruikt bij de behandeling
van depressie, ze beïnvloeden de beschikbaarheid van
neurotransmitters in de hersenen
- Stemmingsstabilisatoren - stabiliseren de stemming bij patiënten
13
met een bipolaire stoornis
- Lichttherapie - richt zich erop om slaap-waakritmes te
synchroniseren.
- Elektroconvulsietherapie (ECG) - op beide slapen word een
elektrode geplaatst en nadat de patiënt onder narcose is gebracht
krijgt hij een elektrische prikkel.
- Psychochirurgie - operatieve ingreep om problemen te behandelen
Leerdoelen 1 t/m 4. Toetsvragen: 3
Delirium en dementie
Cognitieve stoornis Stoornissen die zich kenmerken door een achteruitgang van de
1 cognitieve vermogens en het functioneren in het gelijken leven, waarbij
een biologische oorzaak bekend of waarschijnlijk is.
Overeenkomst en verschillen tussen Overeenkomsten
delirium en dementie - Vaak in combinatie
- kunnen beide op elke leeftijd optreden
- komen vaker voor bij ouderen (door leeftijdgerelateerde veranderingen
in de hersenen)
Verschillen
2 - delirium begint plotseling - dementie geleidelijk
- delirium veroorzaakt schommelingen in het geestelijke functioneren -
dementie wordt langzaam erger
- delirium is meestal omkeerbaar - dementie is meestal niet omkeerbaar
- delirium verstoort het vermogen om de aandacht vast te houden en
helder te denken - dementie veroorzaakt geheugenverlies en ernstige
achteruitgang in alle aspecten van het geestelijk functioneren
Delirium: voorkomen onder de - Voorkomen onder de bevolking
bevolking, oorzaken, symptomen, ± 1/3 van alle patiënten boven de 70 jaar die in een ziekenhuis zijn
diagnostiek, beloop (incl complicaties) opgenomen
en behandeling - Oorzaken
• ontwikkeling of verergering van bijna alle aandoeningen
• gebruik van (genees)middelen
• ziekenhuis verblijf
• afwijkende bloedwaarden van elektrolyten
• aandoening die de hersenen rechtstreeks aantast (bij jongeren)
- Symptomen
Het gedrag van mensen met delirium varieert, maar lijkt ruwweg op
dat van iemand die steeds meer onder invloed raakt. Het kenmerk van
een delirium is het onvermogen zich te concentreren. Patiënten met
delirium hebben daarom moeite met verwerking van nieuwe informatie
3 en kunnen zich recente gebeurtenissen niet herinneren. Er is
verwardheid van tijd en (gedeeltelijk) plaats. Ook kunnen ze angstig
zijn en persoonlijkheid en stemming kunnen veranderen.
- Diagnostiek
Hetero-anamnese, analyse van bloed en urineonderzoek, CT, MRI,
lumbaalpunctie
- Beloop (incl. complicaties)
De meeste mensen herstellen volledig als de toestand die het delirium
veroorzaakt, snel wordt vastgesteld en behandeld. Elke vertraging
verkleint de kans op volledig herstel aanzienlijk. Risico op
complicaties; 10x zo hoog.
- Behandeling
Oorzaak aanpakken, dus verschilt - algemene maatregelen; stille/
rustige omgeving, geruststellen, helpen oriënteren, uitleg geven,
andere problemen voorkomen
, Dementie: voorkomen onder de - Voorkomen onder de bevolking
bevolking, oorzaken, symptomen, 6,7 per 1000 mannen en 15,7 per 1000 vrouwen boven de 55 jaar
diagnostiek, beloop (incl complicaties) - Oorzaken
en behandeling Alzheimer, beschadiging hersenweefsel, lewy-body-dementie,
infecties, parkinson, normotensieve hydrocefalie en drug- of
alcoholmisbruik.
- Symptomen
Geestelijk functioneren gaat achteruit, teruggetrokkener en
verminderde gedragsbeheersing, verminderd geheugen
4 - Diagnostiek
Op basis van leeftijd en familieanamnese, ontwikkeling en verergering
van de symptomen, resultaten neurologisch onderzoek en de
aanwezigheid van andere aandoeningen.
- Behandeling + Beloop
Er bestaat geen behandeling die het geestelijk functioneren volledig
kan herstellen, wel kan de behandeling van stoornissen die dementie
verergeren de geestelijke achteruitgang vertragen. De dood is bij
dementie onoverkomelijk; dit proces van achteruitgang kan verschillen
in duur
Leerdoelen 5 t/m 13. Toetsvragen: 4
Inleiding in de psychiatrie, denkmodellen en behandelmethoden psychiatrische stoornissen
Verschillende aspecten afwijkend 1. Uitzonderlijk
gedrag 2. Sociaal afwijkend
3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit
5
4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
5. Ongepast of contraproductief gedrag
6. Gevaar
Belang van classificeren van Classificatie vormt de basis van de wetenschap(1), op basis van
psychische stoornissen classificatiesystemen worden belangrijke beslissingen genomen (2) en
6
als laatste kan classificatie behandelaars helpen om het beloop van een
ziekte te voorspellen(3).
Meest gangbare classificatiesystemen De World Health Organization International Classification of Disease,
van psychiatrische stoornissen tiende versie (ICD-10) en de Diagnostic Manual of Mental Disorders,
vierde versie (DSM-IV) zijn de meest gangbare classificatiesystemen.
ICD-10
• voornamelijk gebruikt bij het samenstellen van statistieken over de
7
mondiale verspreiding van stoornissen
DSM-IV
• opsomming van diagnostische kenmerken en symptomen van
afwijkend gedrag, emoties of gedachten (geen verklaring maar
beschrijving). Zie bijlage!
Uitleggen wat het belang is van de Om tot een classificatie en een mogelijke diagnose te komen worden er
verschillende beoordelingsvormen die verschillende beoordelingsmethoden gebruikt. Deze leveren veel
8 worden gehanteerd om inzicht te informatie over de persoonlijkheid en cognitief functioneren van de
krijgen in de problemen van een patiënt, hierdoor krijgt de behandelaar een beter inzicht in de patiënt en
patiënt is hij in staat een geschikte behandelmethode te kiezen.
Ontstaan van denkmodellen over Biologische factoren als een verstoorde werking van de
9 psychiatrische stoornissen vanuit de neurotransmitters in de hersenen, erfelijkheid en onderliggende
medische wetenschap afwijkingen spelen een rol bij het ontstaan van afwijkend gedrag
Ontstaan van denkmodellen over • Psychodynamische modellen - afwijkend gedrag heeft psychologische
psychiatrische stoornissen vanuit de oorzaken die berusten op onderliggende psychische krachten in de
psychologie persoonlijkheid
• Leertheoretische modellen - principes van het leren kunnen zowel
afwijkend als normaal gedrag verklaren
10
• Humanistische modellen- belangrijk om te begrijpen welke obstakels
mensen tegenkomen in hun streven naar zelfactualisatie en
authenticiteit
• Cognitieve modellen - nadruk op de rol van vervormd en zichzelf
hinderend denken in de verklaring van afwijkend gedrag
, Sociaal-cultureel perspectief en het - Sociaal-cultureel perspectief
biopsychosociale perspectief op De rol die maatschappelijke ‘ziekten’ als armoede, racisme en
psychiatrische stoornissen uitleggen langdurige werkeloosheid spelen in het ontstaan van afwijkend
gedrag; relaties tussen afwijkend gedrag en etniciteit, gender, cultuur
11
en socio-economische klasse
- Biopsychosociaal perspectief
Interacties tussen biologische, psychologische en socioculturele
factoren in de ontwikkeling van afwijkend gedrag
Verschillende therapieën voor mensen - Psychotherapie - systematische interactie tussen een patiënt en een
met een psychische stoornis vanuit de therapeut die berust op psychologische principes en die tot doel heeft
psychologische invalshoek bepaalde veranderingen teweeg te brengen in het gedrag, de
onderscheiden en beredeneren gedachten en de gevoelens van de patiënt.
- Psychodynamische therapie - helpt mensen om inzicht te verwerven
in, en oplossingen te vinden voor onbewuste conflicten
- Humanistische therapie - concentreert zich op de subjectieve,
bewuste ervaringen van de patiënt in het hier en nu.
• persoonsgerichte therapie= het opbouwen van een warme,
accepterende therapeutische relatie die de patiënt de ruimte geeft
zichzelf te exploreren en te accepteren
- Gedragstherapie - de systematische toepassing van de principes van
leren op de behandeling van psychologische stoornissen
- Cognitieve therapie - therapievorm waarbij de therapeut de patiënt
helpt bij het identificeren en corrigeren van inefficiënte cognities
12 waarvan men denkt dat ze ten grondslag liggen aan de emotionele
problemen en het contraproductieve gedrag van de patiënt.
• Rationeel-emotieve (gedrags)therapie (RET)= therapeutische
benadering waarbij de therapeut de patiënt helpt om irrationele,
contraproductieve opvattingen te vervangen door andere, passendere
opvattingen
• Cognitieve therapie van Beck= helpt de patiënt bij het identificeren,
uitdagen en vervangen van verstoorde cognities
- Cognitieve gedragstherapie - bredere vorm van gedragstherapie die
behandeltechnieken uit de cognitieve en de gedragstherapie
integreert.
- Groepstherapie - een groep patiënten komt onder leiding van een
therapeut bij elkaar
- Gezinstherapie - het gezin wordt behandeld
- Relatietherapie - nadruk op het oplossen van conflicten tussen
partners
Verschillende biologisch - Angstremmers - medicatie tegen angst en hoge spierspanning
georiënteerde therapieën voor - Antipsychotische medicijnen - medicatie die worden gebruikt in de
mensen met een psychische stoornis behandeling van schizofrenie en andere psychotische stoornissen
onderscheiden en beredeneren - Antidepressiva - medicatie die worden gebruikt bij de behandeling
van depressie, ze beïnvloeden de beschikbaarheid van
neurotransmitters in de hersenen
- Stemmingsstabilisatoren - stabiliseren de stemming bij patiënten
13
met een bipolaire stoornis
- Lichttherapie - richt zich erop om slaap-waakritmes te
synchroniseren.
- Elektroconvulsietherapie (ECG) - op beide slapen word een
elektrode geplaatst en nadat de patiënt onder narcose is gebracht
krijgt hij een elektrische prikkel.
- Psychochirurgie - operatieve ingreep om problemen te behandelen
