Samenvatting Hersenen en aansturing
alles in 1
Inhoud
Neuroanatomie ....................................................................................................................................... 1
Neurofysiologie ..................................................................................................................................... 18
2e motorneuron ..................................................................................................................................... 23
1e motorneuron ..................................................................................................................................... 39
Parkinson en ataxie ............................................................................................................................... 46
Sensibiliteit en dermatomen ................................................................................................................. 56
Hersenstam ........................................................................................................................................... 70
Visus en cognitie .................................................................................................................................... 87
Gedrag en ontwikkeling van kinderen................................................................................................. 101
Depressie ............................................................................................................................................. 115
Neuroanatomie
In de kleine hersenen zitten 10 keer zoveel hersencellen/neuronen als in de grote hersenen.
Gliacellen
Centraal zenuwstelsel Perifeer zenuwstelsel
Oligodendrocyten: vormen de myelineschede Satellietcellen: ondersteuning cellichamen
Astrocyten: vormen bloed-hersenbarrière, Schwanncellen: vormen myelineschede en
structurele ondersteuning, reguleren ECF door secretie neurotrofische factoren
opname van K+ en neurotransmitters, secretie - myeliniserende Schwann-cellen: maken
neurotrofische factoren myelinesched
Microglia: fagocyten in het brein, worden actief - niet-myeliniserende Schwann-cellen: maken
bij ziekte Remak bundels
Ependymcellen: creëren barrières tussen
compartimenten
Astrocyten zorgen ervoor dat de buitenkant van het brein is afgegrensd van de buitenwereld. Zij
vormen de glia limitans perivascularis. Deze zit om alle bloedvaten heen en maakt deel uit van de
bloed-hersenbarrière. Ook vormen astrocyten de glia limitans superficialis. Deze zit om de
subarachnoïdale ruimte heen en maakt deel uit van de hersen-vloeistofbarrière.
Oligodendrocyten maken myelineschede. Myeline zorgt voor een snellere geleiding, de snelheid gaat
hiermee van 1 m/s naar 100 m/s, dit noem je saltatoire conductie.
Ependymcellen zijn plaveisel tot kubisch epitheel voor het afschermen van ventrikels/holtes in het
brein. Deze cellen kunnen cilia bevatten, deze zorgen voor een vloeistofstroom in het CSF. Deze
cellen vormen een barrière tussen CSF en ECF en de plexus choroideus. In de plexus choroïdeus
1
,wordt CSF geproduceerd, ook worden afval en onnodige vloeistoffen van CSF geabsorbeerd en liquor
gevormd.
Onderverdeling zenuwstelsel:
- Centraal: hersenen en ruggenmerg
- Perifeer: craniale zenuwen (uit schedel), spinale zenuwen (uit
ruggenmerg) en ganglia (klontjes neuronen)
- Somatisch: willekeurige zenuwstelsel wat reageert op
prikkels waarvan we ons bewust worden: motorisch en
sensorisch
- Autonoom: onwillekeurige zenuwstelsel wat het
lichamelijk functioneren regelt: sympathisch,
parasympatisch en enterisch
Onderverdeling hersenen
- Cerebrum
- Diencephalon (koppelstuk tussen twee hemisferen)
- Cerebellum
- Hersenstam: mesencephalon, pons, medulla oblongata
Onderverdeling grote hersenen:
Een sulcus is niet zo diep, een fissuur is dieper en daar grenzen verschillende cortexen aan.
Gyrus precentralis: ligt voor de sulcus centralis en is de primaire somatomorote cortex. Alle
commando’s vanuit de hersenschors naar de dwarsgestreepte spieren vertrekken vanuit hier.
Gyrus postcentralis: ligt achter de sulcus centralis en hier komt alle tactiele zintuiglijke informatie
aan.
Het brein drijft in de schedel in CSF/liquor en dit zorgt bij een schok voor demping. Deze liquor mag
niet lekken, en daardoor zijn er verschillende lagen, deze noem je meningen.
Het CZS bestaat uit drie meningen
- Dura mater: volgt de contour van de schedel en is een hard vlies (pachymeninx)
- Arachnoïdale membraan/spinnenwebvlies: rommelt een beetje en verschilt van volgen van
contour, is een zacht vlies (leptomeninx)
- Pia mater: volgt de contour van het brein en volgt dus ook de sulci en gyri, is ook een zacht
vlies (leptomeninx)
2
,Meningeale ruimtes
- Tussen bot en dura mater: epidurale ruimte (virtuele ruimte)
- Tussen dura mater en arachnoïdea: subdurale ruimte (virtuele ruimte)
- Tussen arachnoïdea en pia mater: subarachnoïdale ruimte (ruimte met liquor cerebrospinalis
en bloedvaten
Dura zak: continue laag bindweefsel om de leptomeninges en ruggenmerg in het wervelkanaal = dura
mater proper (eindigt ter hoogte van S2), deze zit vast met een ‘touwtje, filum terminale, van de
onderkant van de durazak naar onderin het wervelkanaal.
De ligamenta denticulata zorgen voor de verankering van het ruggenmerg. Dit zijn uitstulpingen van
de pia mater die door de arachnoïdea heen gaan en vast zitten aan de dura mater. Deze ligamenten
zitten ter hoogte van elke twee uittredende zenuwen. Onderaan zit het ruggenmerg vast met het
filum terminale piale.
In het brein is de dura mater verkleefd met het periost, dit is een bindweefsellaag aan het bot. Dit is
niet het geval in de wervelkolom, hier wordt het de meningeale laag genoemd.
Epiduraal hematoom: klap op je hoofd en dura scheurt los van het bot, dit is een arteriële bloeding
die scherp is afgegrensd en dit behandel je door een gaatje in de schedel te boren en het bloed eruit
te laten lopen.
Subduraal hematoom: klap op je hoofd en hierbij scheuren de venen die van de subarachnoïdale
ruimte naar durale sinussen lopen, dit is dus een veneuze bloedingen en deze is minder goed
begrensd.
Arachnoïdale bloeding: gevolg van malformatie en geen trauma, dit is een arteriële bloeding die over
het gehele brein loopt, en vaak dodelijk is.
Tussen de beide hemisferen keept de dura in en laat het los van het periost. Hierdoor zitten er twee
lagen dura mater tegen elkaar aan en dit noem je de dura-duplicaturen. De dura-duplicatuur tussen
de twee hemisferen in noem je de falx cerebri. De duplicatuur tussen het cerebrum en het
cerebellum noem je de tentorium cerebelli.
Tussen de dura-duplicaturen zitten veneuze sinussen. Dit zijn
venen die alleen een laag epitheel hebben met daaromheen de
bindweefsellaag. Deze venen kunnen niet contraheren.
3
, Superior en inferior zijn verbonden door sinus rectus.
De sinus cavernosus is gelegen rondom de hypofyse en is een warmte uitwisselingssysteem en daar
lopen de arteria carotis interna en craniale zenuwen doorheen. Deze staat in verbinding met de
buitenwereld bij de neus.
Veneuze drainage: venen in subarachnoïdale ruimte → veneuze sinussen → sinus transversus →
sinus sigmoïdalis → vena jugularis
Cisterna: breed stuk subarachnoïdale ruimte
4
alles in 1
Inhoud
Neuroanatomie ....................................................................................................................................... 1
Neurofysiologie ..................................................................................................................................... 18
2e motorneuron ..................................................................................................................................... 23
1e motorneuron ..................................................................................................................................... 39
Parkinson en ataxie ............................................................................................................................... 46
Sensibiliteit en dermatomen ................................................................................................................. 56
Hersenstam ........................................................................................................................................... 70
Visus en cognitie .................................................................................................................................... 87
Gedrag en ontwikkeling van kinderen................................................................................................. 101
Depressie ............................................................................................................................................. 115
Neuroanatomie
In de kleine hersenen zitten 10 keer zoveel hersencellen/neuronen als in de grote hersenen.
Gliacellen
Centraal zenuwstelsel Perifeer zenuwstelsel
Oligodendrocyten: vormen de myelineschede Satellietcellen: ondersteuning cellichamen
Astrocyten: vormen bloed-hersenbarrière, Schwanncellen: vormen myelineschede en
structurele ondersteuning, reguleren ECF door secretie neurotrofische factoren
opname van K+ en neurotransmitters, secretie - myeliniserende Schwann-cellen: maken
neurotrofische factoren myelinesched
Microglia: fagocyten in het brein, worden actief - niet-myeliniserende Schwann-cellen: maken
bij ziekte Remak bundels
Ependymcellen: creëren barrières tussen
compartimenten
Astrocyten zorgen ervoor dat de buitenkant van het brein is afgegrensd van de buitenwereld. Zij
vormen de glia limitans perivascularis. Deze zit om alle bloedvaten heen en maakt deel uit van de
bloed-hersenbarrière. Ook vormen astrocyten de glia limitans superficialis. Deze zit om de
subarachnoïdale ruimte heen en maakt deel uit van de hersen-vloeistofbarrière.
Oligodendrocyten maken myelineschede. Myeline zorgt voor een snellere geleiding, de snelheid gaat
hiermee van 1 m/s naar 100 m/s, dit noem je saltatoire conductie.
Ependymcellen zijn plaveisel tot kubisch epitheel voor het afschermen van ventrikels/holtes in het
brein. Deze cellen kunnen cilia bevatten, deze zorgen voor een vloeistofstroom in het CSF. Deze
cellen vormen een barrière tussen CSF en ECF en de plexus choroideus. In de plexus choroïdeus
1
,wordt CSF geproduceerd, ook worden afval en onnodige vloeistoffen van CSF geabsorbeerd en liquor
gevormd.
Onderverdeling zenuwstelsel:
- Centraal: hersenen en ruggenmerg
- Perifeer: craniale zenuwen (uit schedel), spinale zenuwen (uit
ruggenmerg) en ganglia (klontjes neuronen)
- Somatisch: willekeurige zenuwstelsel wat reageert op
prikkels waarvan we ons bewust worden: motorisch en
sensorisch
- Autonoom: onwillekeurige zenuwstelsel wat het
lichamelijk functioneren regelt: sympathisch,
parasympatisch en enterisch
Onderverdeling hersenen
- Cerebrum
- Diencephalon (koppelstuk tussen twee hemisferen)
- Cerebellum
- Hersenstam: mesencephalon, pons, medulla oblongata
Onderverdeling grote hersenen:
Een sulcus is niet zo diep, een fissuur is dieper en daar grenzen verschillende cortexen aan.
Gyrus precentralis: ligt voor de sulcus centralis en is de primaire somatomorote cortex. Alle
commando’s vanuit de hersenschors naar de dwarsgestreepte spieren vertrekken vanuit hier.
Gyrus postcentralis: ligt achter de sulcus centralis en hier komt alle tactiele zintuiglijke informatie
aan.
Het brein drijft in de schedel in CSF/liquor en dit zorgt bij een schok voor demping. Deze liquor mag
niet lekken, en daardoor zijn er verschillende lagen, deze noem je meningen.
Het CZS bestaat uit drie meningen
- Dura mater: volgt de contour van de schedel en is een hard vlies (pachymeninx)
- Arachnoïdale membraan/spinnenwebvlies: rommelt een beetje en verschilt van volgen van
contour, is een zacht vlies (leptomeninx)
- Pia mater: volgt de contour van het brein en volgt dus ook de sulci en gyri, is ook een zacht
vlies (leptomeninx)
2
,Meningeale ruimtes
- Tussen bot en dura mater: epidurale ruimte (virtuele ruimte)
- Tussen dura mater en arachnoïdea: subdurale ruimte (virtuele ruimte)
- Tussen arachnoïdea en pia mater: subarachnoïdale ruimte (ruimte met liquor cerebrospinalis
en bloedvaten
Dura zak: continue laag bindweefsel om de leptomeninges en ruggenmerg in het wervelkanaal = dura
mater proper (eindigt ter hoogte van S2), deze zit vast met een ‘touwtje, filum terminale, van de
onderkant van de durazak naar onderin het wervelkanaal.
De ligamenta denticulata zorgen voor de verankering van het ruggenmerg. Dit zijn uitstulpingen van
de pia mater die door de arachnoïdea heen gaan en vast zitten aan de dura mater. Deze ligamenten
zitten ter hoogte van elke twee uittredende zenuwen. Onderaan zit het ruggenmerg vast met het
filum terminale piale.
In het brein is de dura mater verkleefd met het periost, dit is een bindweefsellaag aan het bot. Dit is
niet het geval in de wervelkolom, hier wordt het de meningeale laag genoemd.
Epiduraal hematoom: klap op je hoofd en dura scheurt los van het bot, dit is een arteriële bloeding
die scherp is afgegrensd en dit behandel je door een gaatje in de schedel te boren en het bloed eruit
te laten lopen.
Subduraal hematoom: klap op je hoofd en hierbij scheuren de venen die van de subarachnoïdale
ruimte naar durale sinussen lopen, dit is dus een veneuze bloedingen en deze is minder goed
begrensd.
Arachnoïdale bloeding: gevolg van malformatie en geen trauma, dit is een arteriële bloeding die over
het gehele brein loopt, en vaak dodelijk is.
Tussen de beide hemisferen keept de dura in en laat het los van het periost. Hierdoor zitten er twee
lagen dura mater tegen elkaar aan en dit noem je de dura-duplicaturen. De dura-duplicatuur tussen
de twee hemisferen in noem je de falx cerebri. De duplicatuur tussen het cerebrum en het
cerebellum noem je de tentorium cerebelli.
Tussen de dura-duplicaturen zitten veneuze sinussen. Dit zijn
venen die alleen een laag epitheel hebben met daaromheen de
bindweefsellaag. Deze venen kunnen niet contraheren.
3
, Superior en inferior zijn verbonden door sinus rectus.
De sinus cavernosus is gelegen rondom de hypofyse en is een warmte uitwisselingssysteem en daar
lopen de arteria carotis interna en craniale zenuwen doorheen. Deze staat in verbinding met de
buitenwereld bij de neus.
Veneuze drainage: venen in subarachnoïdale ruimte → veneuze sinussen → sinus transversus →
sinus sigmoïdalis → vena jugularis
Cisterna: breed stuk subarachnoïdale ruimte
4
