Van de 4e eeuw v.C. tot de 1e eeuw n.C.
Historisch overzicht
Oost-Azië
De Chinese staten in de Zhoudynastie beconcurreerden elkaar altijd, maar nooit vernietigend. Al in
de 5e en 4e eeuw kwam hier verandering in, en de oorlogen werden harder en bloediger. In het begin
van de 3e eeuw bleek éen staat het best de nieuwe oorlogvoering eigen maakte: het westelijke Qin.
Oorlog was voor hen het belangrijkst, en de hele economie en de gedragsregels werden er
ondergeschikt aan gemaakt. De laatste representant van de Zhoudynastie werd in 246 verdreven en
tussen 230 en 221 werden de overige 6 staten ingelijfd door de Qinlegers. De veroveraar
proclameerde zich als Eerste Keizer, waarmee het Chinese keizzerrijk was geboren. Hij kondigde een
uniform stelsel van wetten, maten en munt uit voor het hele rijk. Wegen, wallen en muren werden
aangelegd. Er werd een bureaucratie opgezet volgens het principe van verdienste in plaats van
adellijke geboorte, en daarmee nam centralisering de plaats in van het feodalisme. De Kiezer trad
ook op tegen de geleerden van Confucius; ze werden gedood en geschriften verbrand. In 210 stierf
hij, en een zoon volgde hem op, maar er kwamen opstanden en rebellieën. In 206 v.C. was het einde
van de Qindynastie. In 202 v.C. werd de belangrijkste opstandelingenaanvoerder erkend als nieuwe
keizer en begon het tijdperk van de Handynastie. Veel veranderingen van de Qin werden
teruggebracht, zoals het feodalisme, en de militarisering en legalisme werden teruggedrongen.
Daarbij werd de leer van Confucius tot ‘staatsfilosofie’ verheven en de normen van plicht en
gemeenschapszin die er bij hoorden werden belangrijk. De Handynastie vormde China op politiek en
maatschappelijk gebied voor de volgende 2 millennia. Onder de Handynastie ging de Chinese
expansie door. De grens van Vietnam wordt bereikt en Korea wordt onder gezag van de keizer
gebracht. Daarbij werd de Zijde weg geopend, die China met Centraal-Azië en verder zo verbinden.
India
India was tot het einde van de 4e eeuw versnipperd. Een nieuw tijdperk brak aan toen Alexander de
Grote in 327 v.C. binnentrok, die van 334-327 al Perzië en Afghanistan had veroverd. Alexanders
leger rukte op tot de oostelijke rand van de Punjab, waarna zij terugkeerden en alleen een klein
aantal troepen achter bleef. Zijn optreden was beslissend voor de geschiedenis van India. Want door
zijn invasie kwam er een politieke reactie, waarbij het volk van Chandragoepta Maurya in het
Gangesdal (dat niet veroverd was) een groot gecentraliseerd rijk wist te stichten, waarna zij de
Macedoniërs verdreven en via een verbond met een Macedonische generaal allerlei gebieden in
handen kreeg. Zo ontstond het eerste Indische Rijk. Griekse invloed was er ook, in o.a. architectuur,
sculptuur en astronomie. In 270 bekeerde Chandragoepta’s kleinzoon Asoka zich tot het boeddhisme
en begon deze te preken. Asoka maakte het de overheersende religie in het Maurya Rijk, en
verspreidde het verder over andere culturen. De brahmanen waren echter tegen het boeddhisme, en
na Asoka’s dood werd de religie weer verdreven. De concurrentie tussen brahmanen en boeddhisten
betekende wel een belangrijke culturele impuls: Literaire productie van geschriften over het geloof
filosofie.
,Bactrië en Parthië
Alexander de Grote baande met de verovering van het Perzische rijk het pad voor vergaande
veranderingen. In het gebied van Bactrië en Sogdiana in het noordoosten was het hardnekkigst
verzet geboden en hier bleven garnizoenen Macedoniërs en Grieken achter. In eerste instantie kwam
een grote Griekse invloed tot stand van de Seleucidendynastie, met tempels en theaters. Maar begin
3e eeuw besluiten de Parthen door te dringen en een wig te drijven tussen de Griekse steden in
Bactrië en de landen in het Seleucidenrijk in Mesopotamië en Syrië. Rond 250 v.C. verklaarde de
Griekse gouverneur van Bactrië zich onafhankelijk, en er ontstond een staat met Griekse cultuur en
bestuurstaal, en Iraanse en Indische bevolking. De Seleuciden konden de staat niet meer herwinnen.
De Griekse koningen van Bactrië brachten tot begin 2e eeuw nog een groot deel van de Indusvallei
onder hun gezag, maar het viel uiteindelijk uiteen en raakte onder het gezag van Partische
veroveraars en Iraanse nomadenvolken. In India stichtte de Griekse koning Menandros juist in de 2e
eeuw een groot Grieks rijk. Zijn regering gold als een gouden tijd voor dit gebied. Hij was
waarschijnlijk boeddhist. Het boeddhisme verspreidde zich in de 2e en 1e eeuw over de Griekse
koninkrijken. Grieken hadden ook weer invloed op de boeddhistische kunst.
Het rijk van Menandros viel uiteen en de Griekse staatjes werden opgenomen in het Koesjan Rijk
onder gezag van nomaden. In deze tijd, rond 120 v.C., kwam de Zijdeweg naar China tot stand,
waarin Sogdiana en Bactrië een sleutelrol vervulden
In Iran werden de Parthen de opvolgers van het Perzische Rijk. Hun Parthische Rijk werd rond 230
gegrondvest. Ze namen de traditionele Perzische religie over maar waren ook goed gezind tegenover
de Griekse cultuur. In de 2e eeuw v.C. begon een Parthische expansie richting het westen, waar zij
Mesopotamië veroverden op de Seleucidenkoningen. In de 1e eeuw v.C. werd het restant van het
Seleucidenrijk ingelijfd door de Romeinen en kwam er een grens tussen het Romeinse Rijk en het
Parthische Rijk tot stand. Het Parthische rijk lag zo tussen de Romeinse wereld en de Centraal-
Aziatische in.
De Griekse Wereld
In 336 v.Ch. werd koning Filippos vermoord. Alexander volgde hem op. De opvolging veroorzaakte
opstanden, maar Alexander sloeg deze neer. In 334 besloot hij met een leger van Macedonièrs,
Griekse bondgenoten en allerlei huurlingen naar Azië te trekken. Officieel om de Griekse steden
onder Perzische heerschappij te bevrijden en de Perzen te straffen. Onofficieel om Klein-Azië te
koloniseren en zo het dichtbevolkte moederland te ontlasten. En vooral omdat Alexander een
enorme eerzucht had. Eerst verslaat hij de Perzen bij Granikos, vervolgens trekt hij langs de Griekse
steden aan de westkust van Klein-Azië. De Perzische koning Darius III verzamelde vervolgens het
rijksleger, maar ook dit leger werd verslagen door Alexander (Darius ontkwam). A. ging vervolgens
zuidwaarts langs de kust van Syrië en Fenicië. Alexander wordt formeel erkend als de opvolger van
de Perzische koning in Egypte. Hier sticht hij Alexandrië. In 331 v.Ch. wil Alexander een beslissende
slag met de Perzische koning: Hij wilde de troon van Darius, niet de vrede die deze Darius hem had
aangeboden. Weer overwon Alexander, en vluchtte Darius naar Medië. Alexander trok verder naar
Babylon, waar de satraap daar ook zijn overgave aanbood. Echter, ten oosten van Mesopotamië
moest hij harder vechten om zijn macht te vestigen. In 330 ging Alexander verder naar Medië, waar
Darius alweer gevlucht was. Hier stopte officieel de veldtocht van de Korintische Bond, maar de
verdere expeditie ging door, van alleen koning Alexander. Darius III werd al eerder vermoord door de
satrapen van Bactrië en Sodian (Bessos 1 satraap) dus kon Alexander zich uitroepen tot wettige
, opvolger van Darius III. Hij trekt dan verder door het noorden van Iran en naar Afghanistan. Overal
worden nieuwe satrapen ingesteld om de macht te handhaven. Alexander trekt naar Bactrië, waar hij
de samenzweerder tegen Darius, Bessos, vermoord, en daarna trekt hij verder tot aan Sogdiana,
waar hij tot de meest noordelijke grens van het Perzische Rijk komt. Tussen 329-327 is hij bezig om
opstanden neer te slaan in Bactrië en Sogiana. In 326 komt hij vervolgens richting de Indus. Hoewel
ze overwinningen boekten, zorgden de tropische omstandigheden en geruchten over machtige rijken
verder naar beneden ervoor dat Alexander opriep tot terugtrekking. In 323 begon Alexxander aan
voorbereidingen voor een nieuwe expeditie. Ook kwamen gezanten van Griekse poleis om Alexander
als god te vereren. Maar Alexander de Grote ging dood door ziekte. Dit betekende het einde van zijn
rijk en van de eensgezindheid van Macedoniërs en Perzen.
In het Perzische Rijk kwamen er vele oorlogen tussen generaals na de dood van Alexander de Grote.
Deze generaals werden de diadochen (opvolgers) en de belangrijksten namen de koningstitel aan. Zo
ontstonden koninkrijken in Egypte, Voor-Azië en Europa, die steunden op een militaire bovenlaag
van Grieks-Macedonische soldaten. Na veel rivaliteit en oorlogen ontstonden uiteindelijk drie
koninkrijken: Egypte onder de Ptolemaeën (koning Ptolemaios), Voor-Azië onder de Seleuciden
(koning Seleukos) en Macedonië onder de Antigoniden (Antigonos Gonatas).
Griekenland en Macedonië
De Griekse steden in Klein-Azië vielen na Alexanders dood aan verschillende elkaar bestrijdende
machthebbers toe, en sinds 281 voor enige tijd aan Seleukos. Maar vanaf 260 v.Chr. maakte zich een
nieuwe staat los: het koninkrijk Pergamon. De meeste poleis gingen de heerser van Pergamon als
soeverein erkennen.
In Griekenland kwam eind 4e eeuw een einde aan de Korintische Bond. Een groep poleis op de
Peloponnesos sloot zich aaneen tot de Achaeïsche Bond (280-146 v.C.). Alleen zo konden ze het
opnemen tegen de bond van dde Aetoliërs, een al langer bestaand verbond in Noordwest-
Griekenland, dat in de 3e eeuw opeens militair opkwam.
Athene verloor steeds meer politiek gewicht, maar behield het artistiek en intellectueel prestige.
Sparta was ook geen machtsfactor meer. De nieuwe machten waren dus de Aetolische en Achaeïsche
Bond en economisch gezien Korinthe en Rodos.De verarming en bevolkingsdaling maakten de
neergang van de oude poleis onvermijdelijk. Daarnaast was oorlogvoering steeds meer een zaak van
grote legers en veel geld, en zou Rome snel overnemen
In Macedonië was de rust teruggekeerd met Antigonos als koning in 277. Zij waren niet meer zo
machtig, door de 2 Griekse bonden en door plundertochten van de Kelten.
Uiteindelijk verenigde Rome in de 3e eeuw v.C. heel Italië onder zijn heerschappij en wist het in twee
grote oorlogen de macht van Carthago te breken en het westelijk bekken vna de Middellandse Zee
aan zich te onderwerpen. In 200 verklaarde het de oorlog aan Macedonië, en de Aetolische en
Achaeïsche Bond sloten zich bij Rome aan. De grieken werden ‘vrij’ verklaard, maar Rome verwachtte
wel gehoorzaamheid. Uiteindelijk gingen de Grieken in opstand tegen Rome. Deze werd
neergeslagen, de Achaeïsche bond ontbonden en in 146 werd Korinthe, centrum van het verzet,
verwoest. Een deel werd bij de eerder gevormde provincie Macedonia gevoegd, het zuiden en
midden verenigd in een aparte provincie Achaea.
Historisch overzicht
Oost-Azië
De Chinese staten in de Zhoudynastie beconcurreerden elkaar altijd, maar nooit vernietigend. Al in
de 5e en 4e eeuw kwam hier verandering in, en de oorlogen werden harder en bloediger. In het begin
van de 3e eeuw bleek éen staat het best de nieuwe oorlogvoering eigen maakte: het westelijke Qin.
Oorlog was voor hen het belangrijkst, en de hele economie en de gedragsregels werden er
ondergeschikt aan gemaakt. De laatste representant van de Zhoudynastie werd in 246 verdreven en
tussen 230 en 221 werden de overige 6 staten ingelijfd door de Qinlegers. De veroveraar
proclameerde zich als Eerste Keizer, waarmee het Chinese keizzerrijk was geboren. Hij kondigde een
uniform stelsel van wetten, maten en munt uit voor het hele rijk. Wegen, wallen en muren werden
aangelegd. Er werd een bureaucratie opgezet volgens het principe van verdienste in plaats van
adellijke geboorte, en daarmee nam centralisering de plaats in van het feodalisme. De Kiezer trad
ook op tegen de geleerden van Confucius; ze werden gedood en geschriften verbrand. In 210 stierf
hij, en een zoon volgde hem op, maar er kwamen opstanden en rebellieën. In 206 v.C. was het einde
van de Qindynastie. In 202 v.C. werd de belangrijkste opstandelingenaanvoerder erkend als nieuwe
keizer en begon het tijdperk van de Handynastie. Veel veranderingen van de Qin werden
teruggebracht, zoals het feodalisme, en de militarisering en legalisme werden teruggedrongen.
Daarbij werd de leer van Confucius tot ‘staatsfilosofie’ verheven en de normen van plicht en
gemeenschapszin die er bij hoorden werden belangrijk. De Handynastie vormde China op politiek en
maatschappelijk gebied voor de volgende 2 millennia. Onder de Handynastie ging de Chinese
expansie door. De grens van Vietnam wordt bereikt en Korea wordt onder gezag van de keizer
gebracht. Daarbij werd de Zijde weg geopend, die China met Centraal-Azië en verder zo verbinden.
India
India was tot het einde van de 4e eeuw versnipperd. Een nieuw tijdperk brak aan toen Alexander de
Grote in 327 v.C. binnentrok, die van 334-327 al Perzië en Afghanistan had veroverd. Alexanders
leger rukte op tot de oostelijke rand van de Punjab, waarna zij terugkeerden en alleen een klein
aantal troepen achter bleef. Zijn optreden was beslissend voor de geschiedenis van India. Want door
zijn invasie kwam er een politieke reactie, waarbij het volk van Chandragoepta Maurya in het
Gangesdal (dat niet veroverd was) een groot gecentraliseerd rijk wist te stichten, waarna zij de
Macedoniërs verdreven en via een verbond met een Macedonische generaal allerlei gebieden in
handen kreeg. Zo ontstond het eerste Indische Rijk. Griekse invloed was er ook, in o.a. architectuur,
sculptuur en astronomie. In 270 bekeerde Chandragoepta’s kleinzoon Asoka zich tot het boeddhisme
en begon deze te preken. Asoka maakte het de overheersende religie in het Maurya Rijk, en
verspreidde het verder over andere culturen. De brahmanen waren echter tegen het boeddhisme, en
na Asoka’s dood werd de religie weer verdreven. De concurrentie tussen brahmanen en boeddhisten
betekende wel een belangrijke culturele impuls: Literaire productie van geschriften over het geloof
filosofie.
,Bactrië en Parthië
Alexander de Grote baande met de verovering van het Perzische rijk het pad voor vergaande
veranderingen. In het gebied van Bactrië en Sogdiana in het noordoosten was het hardnekkigst
verzet geboden en hier bleven garnizoenen Macedoniërs en Grieken achter. In eerste instantie kwam
een grote Griekse invloed tot stand van de Seleucidendynastie, met tempels en theaters. Maar begin
3e eeuw besluiten de Parthen door te dringen en een wig te drijven tussen de Griekse steden in
Bactrië en de landen in het Seleucidenrijk in Mesopotamië en Syrië. Rond 250 v.C. verklaarde de
Griekse gouverneur van Bactrië zich onafhankelijk, en er ontstond een staat met Griekse cultuur en
bestuurstaal, en Iraanse en Indische bevolking. De Seleuciden konden de staat niet meer herwinnen.
De Griekse koningen van Bactrië brachten tot begin 2e eeuw nog een groot deel van de Indusvallei
onder hun gezag, maar het viel uiteindelijk uiteen en raakte onder het gezag van Partische
veroveraars en Iraanse nomadenvolken. In India stichtte de Griekse koning Menandros juist in de 2e
eeuw een groot Grieks rijk. Zijn regering gold als een gouden tijd voor dit gebied. Hij was
waarschijnlijk boeddhist. Het boeddhisme verspreidde zich in de 2e en 1e eeuw over de Griekse
koninkrijken. Grieken hadden ook weer invloed op de boeddhistische kunst.
Het rijk van Menandros viel uiteen en de Griekse staatjes werden opgenomen in het Koesjan Rijk
onder gezag van nomaden. In deze tijd, rond 120 v.C., kwam de Zijdeweg naar China tot stand,
waarin Sogdiana en Bactrië een sleutelrol vervulden
In Iran werden de Parthen de opvolgers van het Perzische Rijk. Hun Parthische Rijk werd rond 230
gegrondvest. Ze namen de traditionele Perzische religie over maar waren ook goed gezind tegenover
de Griekse cultuur. In de 2e eeuw v.C. begon een Parthische expansie richting het westen, waar zij
Mesopotamië veroverden op de Seleucidenkoningen. In de 1e eeuw v.C. werd het restant van het
Seleucidenrijk ingelijfd door de Romeinen en kwam er een grens tussen het Romeinse Rijk en het
Parthische Rijk tot stand. Het Parthische rijk lag zo tussen de Romeinse wereld en de Centraal-
Aziatische in.
De Griekse Wereld
In 336 v.Ch. werd koning Filippos vermoord. Alexander volgde hem op. De opvolging veroorzaakte
opstanden, maar Alexander sloeg deze neer. In 334 besloot hij met een leger van Macedonièrs,
Griekse bondgenoten en allerlei huurlingen naar Azië te trekken. Officieel om de Griekse steden
onder Perzische heerschappij te bevrijden en de Perzen te straffen. Onofficieel om Klein-Azië te
koloniseren en zo het dichtbevolkte moederland te ontlasten. En vooral omdat Alexander een
enorme eerzucht had. Eerst verslaat hij de Perzen bij Granikos, vervolgens trekt hij langs de Griekse
steden aan de westkust van Klein-Azië. De Perzische koning Darius III verzamelde vervolgens het
rijksleger, maar ook dit leger werd verslagen door Alexander (Darius ontkwam). A. ging vervolgens
zuidwaarts langs de kust van Syrië en Fenicië. Alexander wordt formeel erkend als de opvolger van
de Perzische koning in Egypte. Hier sticht hij Alexandrië. In 331 v.Ch. wil Alexander een beslissende
slag met de Perzische koning: Hij wilde de troon van Darius, niet de vrede die deze Darius hem had
aangeboden. Weer overwon Alexander, en vluchtte Darius naar Medië. Alexander trok verder naar
Babylon, waar de satraap daar ook zijn overgave aanbood. Echter, ten oosten van Mesopotamië
moest hij harder vechten om zijn macht te vestigen. In 330 ging Alexander verder naar Medië, waar
Darius alweer gevlucht was. Hier stopte officieel de veldtocht van de Korintische Bond, maar de
verdere expeditie ging door, van alleen koning Alexander. Darius III werd al eerder vermoord door de
satrapen van Bactrië en Sodian (Bessos 1 satraap) dus kon Alexander zich uitroepen tot wettige
, opvolger van Darius III. Hij trekt dan verder door het noorden van Iran en naar Afghanistan. Overal
worden nieuwe satrapen ingesteld om de macht te handhaven. Alexander trekt naar Bactrië, waar hij
de samenzweerder tegen Darius, Bessos, vermoord, en daarna trekt hij verder tot aan Sogdiana,
waar hij tot de meest noordelijke grens van het Perzische Rijk komt. Tussen 329-327 is hij bezig om
opstanden neer te slaan in Bactrië en Sogiana. In 326 komt hij vervolgens richting de Indus. Hoewel
ze overwinningen boekten, zorgden de tropische omstandigheden en geruchten over machtige rijken
verder naar beneden ervoor dat Alexander opriep tot terugtrekking. In 323 begon Alexxander aan
voorbereidingen voor een nieuwe expeditie. Ook kwamen gezanten van Griekse poleis om Alexander
als god te vereren. Maar Alexander de Grote ging dood door ziekte. Dit betekende het einde van zijn
rijk en van de eensgezindheid van Macedoniërs en Perzen.
In het Perzische Rijk kwamen er vele oorlogen tussen generaals na de dood van Alexander de Grote.
Deze generaals werden de diadochen (opvolgers) en de belangrijksten namen de koningstitel aan. Zo
ontstonden koninkrijken in Egypte, Voor-Azië en Europa, die steunden op een militaire bovenlaag
van Grieks-Macedonische soldaten. Na veel rivaliteit en oorlogen ontstonden uiteindelijk drie
koninkrijken: Egypte onder de Ptolemaeën (koning Ptolemaios), Voor-Azië onder de Seleuciden
(koning Seleukos) en Macedonië onder de Antigoniden (Antigonos Gonatas).
Griekenland en Macedonië
De Griekse steden in Klein-Azië vielen na Alexanders dood aan verschillende elkaar bestrijdende
machthebbers toe, en sinds 281 voor enige tijd aan Seleukos. Maar vanaf 260 v.Chr. maakte zich een
nieuwe staat los: het koninkrijk Pergamon. De meeste poleis gingen de heerser van Pergamon als
soeverein erkennen.
In Griekenland kwam eind 4e eeuw een einde aan de Korintische Bond. Een groep poleis op de
Peloponnesos sloot zich aaneen tot de Achaeïsche Bond (280-146 v.C.). Alleen zo konden ze het
opnemen tegen de bond van dde Aetoliërs, een al langer bestaand verbond in Noordwest-
Griekenland, dat in de 3e eeuw opeens militair opkwam.
Athene verloor steeds meer politiek gewicht, maar behield het artistiek en intellectueel prestige.
Sparta was ook geen machtsfactor meer. De nieuwe machten waren dus de Aetolische en Achaeïsche
Bond en economisch gezien Korinthe en Rodos.De verarming en bevolkingsdaling maakten de
neergang van de oude poleis onvermijdelijk. Daarnaast was oorlogvoering steeds meer een zaak van
grote legers en veel geld, en zou Rome snel overnemen
In Macedonië was de rust teruggekeerd met Antigonos als koning in 277. Zij waren niet meer zo
machtig, door de 2 Griekse bonden en door plundertochten van de Kelten.
Uiteindelijk verenigde Rome in de 3e eeuw v.C. heel Italië onder zijn heerschappij en wist het in twee
grote oorlogen de macht van Carthago te breken en het westelijk bekken vna de Middellandse Zee
aan zich te onderwerpen. In 200 verklaarde het de oorlog aan Macedonië, en de Aetolische en
Achaeïsche Bond sloten zich bij Rome aan. De grieken werden ‘vrij’ verklaard, maar Rome verwachtte
wel gehoorzaamheid. Uiteindelijk gingen de Grieken in opstand tegen Rome. Deze werd
neergeslagen, de Achaeïsche bond ontbonden en in 146 werd Korinthe, centrum van het verzet,
verwoest. Een deel werd bij de eerder gevormde provincie Macedonia gevoegd, het zuiden en
midden verenigd in een aparte provincie Achaea.
