Psychiatrie voor juristen
Hoorcollege 1
Inleiding
Dit college
- Inhoudelijke kennisoverdracht
- Literatuur bestuderen
- Thema’s variërend van toerekeningsvatbaarheid tot (recidief-) risicotaxatie en
voorspelling
- Psychiatrisch ziektebeelden
- Casuïstiek: forensisch psychiatrische casussen in het nieuws
- Cave: zorg goed voor jezelf
Opbouw colleges
1. Psychische stoornis
2. Juridisch thema
3. Casus
Inhoud colleges qua thema’s
Strafrechtelijk
- Strafrecht en psychiatrie
- Toerekenbaarheid
- Het psychiatrisch rapport
- Het psychologisch rapport
- Casualiteit/redenaties
- Risico taxatie en – predictive
- Circuit forensische zorg (tbs)
- Beeldvormende techniek en recht
Overige rechtsgebieden
- Arbeidsrechtelijke zaken
- Vreemdelingenrecht
- Medisch tuchtrecht
- Wvggz / patientenrecht (Wgbo)
Bopz > Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz)
Verandering van wet. Bopz is niet meer van toepassing.
- Wvggz: 1-1-2020 ingegaan
- Daarnaast ook:
o Wfz (wet forensische zorg)
o Wzd (wet zorg en dwang)
o USB (wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen)
Docent vertelt
Je hebt heel veel verschillende medische chirurgen. 28 namelijk. 1 daarvan is psychiater. Is
medische specialisatie. Maar waarom psychiatrie in een juridische studie?
1. Mensen die ziek zijn, mogelijk niet voor 100% toerekeningsvatbaar, die kunnen
strafrechtelijk gezien over de schreef gaan. Mag je dat dan toerekenen of niet. Dat is
1 van de belangrijke vragen die terug gaat komen. Iemand die buikpijn heeft is over
het algemeen toch goed in staat om zijn vrije wil zelf te kunnen bepalen. Dus een
huisarts of een chirurg zal hier niet gauw verschijnen. Psychiater wel.
, Advocaten moeten weten wat de eisen zijn aan bepaalde psychiatrische rapporten.
Dat ze juist zijn opgesteld. En dat rapport niet te ver gaat, dat het op de stoel van de
rechter gaat zitten. Niet voor de gek laten houden door een psychiater. Dus wat hij
vooral niet en wel mag doen. Psychiaters die vaker rapporten voor rechters maken
weten dat vaak wel. Maar vaak doen psychiaters dingen die niet zo netjes zijn of die
niet gedaan horen te worden. Je kunt natuurlijk als jurist niet in detail zien of de
psychiater zijn werk goed doet. Dan zou je eigenlijk psychiater opleiding moeten gaan
doen. Waar het docent om gaat: als juristen tools in handen geven
waardoor we juridisch kunnen checken of die psychiater wel de juiste dingen aan het
doen is.
2. Als je geopereerd moet worden aan je knie, en je wil dat niet, dan zeg je tegen
orthopeed sorry u kunt het wel willen maar dat gaat niet door, wil dat niet. Dan zal
geen enkele dokter het in zijn hoofd halen om tegen je wil in te gaan opereren. Alle
artsen zullen soms wel op je inpraten als je denkt van jeetje moet ik de bestraling wel
doen, chemo wel doen etc. wat zijn voor en nadelen. Ze vertellen je van alles. Maar
jijzelf bent degene die beslist of een arts bepaalde handelingen mag verrichten of
niet. Behalve in de psychiatrie. Docent heeft mensen behandeld tegen hun zin in,
wilden ze zelf niet. Psychiaters zijn de enigen die dat doen. Daar zijn ook juridische
mogelijkheden voor. Wetgever heeft er namelijk voor gezorgd dat NL burger toch in
hele hoge mate beschermd is tegen gekke psychiaters. Die kunnen gekste dingen
misschien wel met je doen, onder het mom van ik heb het beste met je voor.
Psychiaters zijn daarentegen wel gebonden aan veel wetten die hier gelden. Ze
mogen wel dingen doen tegen de wil van mensen. Maar mag alleen bij bepaalde
vorm van gevaar voor iemand zelf of anderen. Als we inschatten dat iemand zijn vrije
wil niet helemaal zelf kan bepalen, door ziekte, bestaat er wetgeving om te zorgen
dat dat in goede banen wordt geleid.
Forensische psychiatrie
Komt van het begrip Forum. Gaan we terug naar Romeinse tijd. Daar komt het vandaan.
Forum was het plein waar dan recht gesproken werd vroeger. Daar komt ook de term
forensische psychiatrie vandaan.
Als je het concept forensische psychiatrie leest in de literatuur dan kan dat 2 betekenissen
hebben
1. In engere zin
Is alles wat te maken heeft met het strafrecht. Met toerekeningsvatbaarheid, TBS,
risicotaxatie (recidive). Dat is forensische psychiatrie in enge zin
2. Bredere zin
Alles wat te maken heeft met forensische psychiatrie en recht. Dus medisch
tuchtcollege, advocaat die voor asielzoeker aan het strijden is (asielzoeker met
psychiatrische ziekte). Kortom, dat is allemaal ook forensische psychiatrie maar in
bredere zin. Heeft verder niks met Sr te maken. Maar is wel ook onderdeel.
Leeropdracht docent
- Forensische psychiatrie
- In het bijzonder
- De transculturele forensische psychiatrie
Docent heeft zich gespecialiseerd in mensen met migratieachtergrond (hij is ook
cultureel antropoloog). Dat betekent dat hij altijd migranten heeft behandeld als
psychiater. In 1e instantie vooral asielzoekers en vluchtelingen. Daarnaast ook
economische migranten en de laatste jaren ongedocumenteerden. Dus illegalen in
NL zonder verblijfspapieren en zich een beetje ondergedoken schuilhouden in
diverse plekken in NL.
, Hier gaat hij ons niet eindeloos mee vermoeien. Maar wel voorlaatste college
wijden aan zijn bijzondere leeropdracht. Dus dan gaan we inzoomen in de
forensische psychiatrie op mensen met een migratieachtergrond.
Rapportage PJ Abdul
- 25 jaar
- Compos mentis
- Steekt gesprekspartner neer
- Zonder aanleiding
- Geen gewetenswroeging
- Antisociaal
- Verminderd toerekeningsvatbaar
- Advies: TBS
Rapportage PJ Achmed
- 25 jaar, Somalische vluchteling
- Sterke intoxicatie
- Steekt gesprekspartner neer
- Na diepe belediging
- Gewetensvol
- Geen psychiatrisch beeld iez.
- Volledig ontoerekeningsvatbaar
- Advies: Vrijspraak
Mag je als psychiater nooit zo zeggen, maar daar kwam het wel op neer. In
voorlaatste college gaat docent het erover hebben dat Abdul en Achmed precies
dezelfde patiënt zijn, verdachten zijn. Hij legt uit dat ene rapporteur opschrijft dat wat
boven staat, en iemand anders wat onder staat. Onder is bijv. iemand die verder
heeft gekeken en tot een heel ander beeld komt, en de rechter ook een ander beeld
geeft. Rapporteur kijkt gewoon anders naar die persoon.
Transculturele competenties
Rapporteur moet dit in huis hebben (vindt docent). Dan kun je veel beter beeld van
onderzochte patiënt geven.
De jurist en de psychiatrische diagnose
- Het belang voor de jurist om te weten hoe de arts een diagnose stelt
- Het belang voor de jurist om te weten dat de psychiater afwijkt
- Toegelicht aan de hand van diabetes mellitus (suikerziekte)
Docent gaat ons vertellen hoe psychiater een diagnose stelt. Wij moeten dat namelijk weten.
Niet in detail bij een hele specifieke patiënt, maar er is wel iets speciaals aan de manier
waarop psychiater zijn diagnose stelt. Dat geeft ons als jurist extra wapenen in handen. Zij
doen dat namelijk op hele andere manieren dan andere artsen.
, Hoorcollege 2
Psychiatrie en strafrecht
Psychose
‘Goh, die auto rijdt de hele tijd achter me aan”, denkt Piet. Hij hoort een stem zeggen dat het
de CIA is. Ze hebben een zender in zijn hoofd geplant en sturen zijn lichaam op die manier.
Ook kunnen ze zijn gedachten lezen, doordat ze uitgezonden worden via die zender en zelfs
gedachten uit zijn hoofd wegzuigen. Ook kunnen ze hem bepaalde dingen laten denken
zoals dat hij zijn vader moet vermoorden.
- Goh, die auto rijdt de hele tijd achter me aan
o Waanwaarneming
- Hij hoort een stem zeggen dat het de CIA is
o Gehoorshallucinatie
- Ze hebben een zender in zijn hoofd geplant en sturen zijn lichaam
o Beinvloedingswaan
- Gedachten uit zijn hoofd wegzuigen
o Gedachtenonttrekking (idee dat gedachten worden onttrokken)
- Dingen laten denken zoals dat hij zijn vader moet vermoorden
o Gedachteninbrenging (van buitenaf inbrengen)
- Gedachten lezen, doordat ze uitgezonden worden via zender
o Gedachtenuitzending (idee dat eigen gedachten worden uitgezonden)
Wanen en hallucinaties
- Waan is een
a) Persoonlijke overtuiging die
b) In strijd is met de werkelijkheid en
c) Oncorrigeerbaar is, noch
d) Door het aandragen van feiten die wijzen op het tegendeel, noch
e) Door logisch redeneren
o Het is een stoornis van de inhoud van het denken
- Hallucinatie is een waarneming die:
a) Voor waar wordt aangenomen en
b) Daadwerkelijk wordt ervaren
c) Bij afwezigheid van een corresponderende externe prikkel
o Het is een stoornis van de waarneming
Psychose bij:
- Trauma
- Alcohol of drugsgebruik
- Depressie
- Persoonlijkheidsstoornis (borderline)
- Kraambed (postpartum)
- Bipolaire stoornis (manisch-depressief)
- Schizofrenie
- En meer
Differentiaal Diagnose
Hoorcollege 1
Inleiding
Dit college
- Inhoudelijke kennisoverdracht
- Literatuur bestuderen
- Thema’s variërend van toerekeningsvatbaarheid tot (recidief-) risicotaxatie en
voorspelling
- Psychiatrisch ziektebeelden
- Casuïstiek: forensisch psychiatrische casussen in het nieuws
- Cave: zorg goed voor jezelf
Opbouw colleges
1. Psychische stoornis
2. Juridisch thema
3. Casus
Inhoud colleges qua thema’s
Strafrechtelijk
- Strafrecht en psychiatrie
- Toerekenbaarheid
- Het psychiatrisch rapport
- Het psychologisch rapport
- Casualiteit/redenaties
- Risico taxatie en – predictive
- Circuit forensische zorg (tbs)
- Beeldvormende techniek en recht
Overige rechtsgebieden
- Arbeidsrechtelijke zaken
- Vreemdelingenrecht
- Medisch tuchtrecht
- Wvggz / patientenrecht (Wgbo)
Bopz > Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz)
Verandering van wet. Bopz is niet meer van toepassing.
- Wvggz: 1-1-2020 ingegaan
- Daarnaast ook:
o Wfz (wet forensische zorg)
o Wzd (wet zorg en dwang)
o USB (wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissingen)
Docent vertelt
Je hebt heel veel verschillende medische chirurgen. 28 namelijk. 1 daarvan is psychiater. Is
medische specialisatie. Maar waarom psychiatrie in een juridische studie?
1. Mensen die ziek zijn, mogelijk niet voor 100% toerekeningsvatbaar, die kunnen
strafrechtelijk gezien over de schreef gaan. Mag je dat dan toerekenen of niet. Dat is
1 van de belangrijke vragen die terug gaat komen. Iemand die buikpijn heeft is over
het algemeen toch goed in staat om zijn vrije wil zelf te kunnen bepalen. Dus een
huisarts of een chirurg zal hier niet gauw verschijnen. Psychiater wel.
, Advocaten moeten weten wat de eisen zijn aan bepaalde psychiatrische rapporten.
Dat ze juist zijn opgesteld. En dat rapport niet te ver gaat, dat het op de stoel van de
rechter gaat zitten. Niet voor de gek laten houden door een psychiater. Dus wat hij
vooral niet en wel mag doen. Psychiaters die vaker rapporten voor rechters maken
weten dat vaak wel. Maar vaak doen psychiaters dingen die niet zo netjes zijn of die
niet gedaan horen te worden. Je kunt natuurlijk als jurist niet in detail zien of de
psychiater zijn werk goed doet. Dan zou je eigenlijk psychiater opleiding moeten gaan
doen. Waar het docent om gaat: als juristen tools in handen geven
waardoor we juridisch kunnen checken of die psychiater wel de juiste dingen aan het
doen is.
2. Als je geopereerd moet worden aan je knie, en je wil dat niet, dan zeg je tegen
orthopeed sorry u kunt het wel willen maar dat gaat niet door, wil dat niet. Dan zal
geen enkele dokter het in zijn hoofd halen om tegen je wil in te gaan opereren. Alle
artsen zullen soms wel op je inpraten als je denkt van jeetje moet ik de bestraling wel
doen, chemo wel doen etc. wat zijn voor en nadelen. Ze vertellen je van alles. Maar
jijzelf bent degene die beslist of een arts bepaalde handelingen mag verrichten of
niet. Behalve in de psychiatrie. Docent heeft mensen behandeld tegen hun zin in,
wilden ze zelf niet. Psychiaters zijn de enigen die dat doen. Daar zijn ook juridische
mogelijkheden voor. Wetgever heeft er namelijk voor gezorgd dat NL burger toch in
hele hoge mate beschermd is tegen gekke psychiaters. Die kunnen gekste dingen
misschien wel met je doen, onder het mom van ik heb het beste met je voor.
Psychiaters zijn daarentegen wel gebonden aan veel wetten die hier gelden. Ze
mogen wel dingen doen tegen de wil van mensen. Maar mag alleen bij bepaalde
vorm van gevaar voor iemand zelf of anderen. Als we inschatten dat iemand zijn vrije
wil niet helemaal zelf kan bepalen, door ziekte, bestaat er wetgeving om te zorgen
dat dat in goede banen wordt geleid.
Forensische psychiatrie
Komt van het begrip Forum. Gaan we terug naar Romeinse tijd. Daar komt het vandaan.
Forum was het plein waar dan recht gesproken werd vroeger. Daar komt ook de term
forensische psychiatrie vandaan.
Als je het concept forensische psychiatrie leest in de literatuur dan kan dat 2 betekenissen
hebben
1. In engere zin
Is alles wat te maken heeft met het strafrecht. Met toerekeningsvatbaarheid, TBS,
risicotaxatie (recidive). Dat is forensische psychiatrie in enge zin
2. Bredere zin
Alles wat te maken heeft met forensische psychiatrie en recht. Dus medisch
tuchtcollege, advocaat die voor asielzoeker aan het strijden is (asielzoeker met
psychiatrische ziekte). Kortom, dat is allemaal ook forensische psychiatrie maar in
bredere zin. Heeft verder niks met Sr te maken. Maar is wel ook onderdeel.
Leeropdracht docent
- Forensische psychiatrie
- In het bijzonder
- De transculturele forensische psychiatrie
Docent heeft zich gespecialiseerd in mensen met migratieachtergrond (hij is ook
cultureel antropoloog). Dat betekent dat hij altijd migranten heeft behandeld als
psychiater. In 1e instantie vooral asielzoekers en vluchtelingen. Daarnaast ook
economische migranten en de laatste jaren ongedocumenteerden. Dus illegalen in
NL zonder verblijfspapieren en zich een beetje ondergedoken schuilhouden in
diverse plekken in NL.
, Hier gaat hij ons niet eindeloos mee vermoeien. Maar wel voorlaatste college
wijden aan zijn bijzondere leeropdracht. Dus dan gaan we inzoomen in de
forensische psychiatrie op mensen met een migratieachtergrond.
Rapportage PJ Abdul
- 25 jaar
- Compos mentis
- Steekt gesprekspartner neer
- Zonder aanleiding
- Geen gewetenswroeging
- Antisociaal
- Verminderd toerekeningsvatbaar
- Advies: TBS
Rapportage PJ Achmed
- 25 jaar, Somalische vluchteling
- Sterke intoxicatie
- Steekt gesprekspartner neer
- Na diepe belediging
- Gewetensvol
- Geen psychiatrisch beeld iez.
- Volledig ontoerekeningsvatbaar
- Advies: Vrijspraak
Mag je als psychiater nooit zo zeggen, maar daar kwam het wel op neer. In
voorlaatste college gaat docent het erover hebben dat Abdul en Achmed precies
dezelfde patiënt zijn, verdachten zijn. Hij legt uit dat ene rapporteur opschrijft dat wat
boven staat, en iemand anders wat onder staat. Onder is bijv. iemand die verder
heeft gekeken en tot een heel ander beeld komt, en de rechter ook een ander beeld
geeft. Rapporteur kijkt gewoon anders naar die persoon.
Transculturele competenties
Rapporteur moet dit in huis hebben (vindt docent). Dan kun je veel beter beeld van
onderzochte patiënt geven.
De jurist en de psychiatrische diagnose
- Het belang voor de jurist om te weten hoe de arts een diagnose stelt
- Het belang voor de jurist om te weten dat de psychiater afwijkt
- Toegelicht aan de hand van diabetes mellitus (suikerziekte)
Docent gaat ons vertellen hoe psychiater een diagnose stelt. Wij moeten dat namelijk weten.
Niet in detail bij een hele specifieke patiënt, maar er is wel iets speciaals aan de manier
waarop psychiater zijn diagnose stelt. Dat geeft ons als jurist extra wapenen in handen. Zij
doen dat namelijk op hele andere manieren dan andere artsen.
, Hoorcollege 2
Psychiatrie en strafrecht
Psychose
‘Goh, die auto rijdt de hele tijd achter me aan”, denkt Piet. Hij hoort een stem zeggen dat het
de CIA is. Ze hebben een zender in zijn hoofd geplant en sturen zijn lichaam op die manier.
Ook kunnen ze zijn gedachten lezen, doordat ze uitgezonden worden via die zender en zelfs
gedachten uit zijn hoofd wegzuigen. Ook kunnen ze hem bepaalde dingen laten denken
zoals dat hij zijn vader moet vermoorden.
- Goh, die auto rijdt de hele tijd achter me aan
o Waanwaarneming
- Hij hoort een stem zeggen dat het de CIA is
o Gehoorshallucinatie
- Ze hebben een zender in zijn hoofd geplant en sturen zijn lichaam
o Beinvloedingswaan
- Gedachten uit zijn hoofd wegzuigen
o Gedachtenonttrekking (idee dat gedachten worden onttrokken)
- Dingen laten denken zoals dat hij zijn vader moet vermoorden
o Gedachteninbrenging (van buitenaf inbrengen)
- Gedachten lezen, doordat ze uitgezonden worden via zender
o Gedachtenuitzending (idee dat eigen gedachten worden uitgezonden)
Wanen en hallucinaties
- Waan is een
a) Persoonlijke overtuiging die
b) In strijd is met de werkelijkheid en
c) Oncorrigeerbaar is, noch
d) Door het aandragen van feiten die wijzen op het tegendeel, noch
e) Door logisch redeneren
o Het is een stoornis van de inhoud van het denken
- Hallucinatie is een waarneming die:
a) Voor waar wordt aangenomen en
b) Daadwerkelijk wordt ervaren
c) Bij afwezigheid van een corresponderende externe prikkel
o Het is een stoornis van de waarneming
Psychose bij:
- Trauma
- Alcohol of drugsgebruik
- Depressie
- Persoonlijkheidsstoornis (borderline)
- Kraambed (postpartum)
- Bipolaire stoornis (manisch-depressief)
- Schizofrenie
- En meer
Differentiaal Diagnose
