Derdenwerking
Samenhangende rechtsverhoudingen
Mooijman / Netjes
Tijdens uitvoer van een bouwplan bestaande uit 44 luxe villa's vindt een bespreking plaats
tussen de ontwikkelaar van het plan (Netjes) en een verkoopster van serres (‘zonneranda's’)
(Mooijman) over een alternatieve aanbieding voor de kopers van de woningen, bestaande
uit een door deze verkoopster te leveren en aan te brengen zonneranda op het terras van de
woningen. Deze bespreking heeft erin geresulteerd dat de verkoopster tien zonneranda's
rechtstreeks aan kopers van de woningen heeft verkocht en vervolgens heeft aangebracht,
nadat de ontwikkelaar bij deze woningen ten behoeve van de zonneranda's een aantal
bouwkundige aanpassingen heeft uitgevoerd. Verkoopster vordert in dit geding
schadevergoeding van de ontwikkelaar op grond van wanprestatie dan wel onrechtmatige
daad, aanvoerende dat de uitgevoerde bouwkundige aanpassingen gebreken vertoonden
waardoor de plaatsing van de zonneranda's werd belemmerd.
De vraag in hoeverre twee partijen, die met het oog op hun overeenkomsten met derden ter
zake van door hen te bouwen voorzieningen zich feitelijk in een zekere mate van
samenwerking begeven, geacht moeten worden ook onderling een overeenkomst te
hebben gesloten, kan slechts worden beantwoord aan de hand van de omstandigheden van
het geval, waarvan de waardering in belangrijke mate feitelijk van aard is.
Ofschoon tussen partijen geen overeenkomst bestaat, is wel sprake van een feitelijke
samenwerking, die onder meer hierdoor wordt gekenmerkt dat de verkoopster haar
werkzaamheden slechts kon verrichten indien bepaalde door ontwikkelaar aan te brengen
bouwkundige aanpassingen aan bepaalde haar bekende eisen voldeden. Een zodanige
feitelijke samenwerking zal in beginsel meebrengen dat de ontwikkelaar niet alleen jegens
zijn contractuele wederpartijen — de kopers van de woningen — maar ook op grond van
hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt jegens de verkoopster gehouden is de
aanpassingen deugdelijk uit te voeren, waaruit voortvloeit dat hij in geval van niet-nakoming
van deze verplichting de door de verkoopster dientengevolge geleden schade dient te
vergoeden.
Leistenen dak
Eiser tot cassatie (de opdrachtgever) heeft een overeenkomst van aanneming van werk
gesloten met een (hoofd)aannemer betreffende het realiseren van een kapverdieping
inclusief dak op de woning van de opdrachtgever. Voor het aanbrengen van het dak heeft de
hoofdaannemer een overeenkomst van (onder)aanneming van werk gesloten met
verweerders in cassatie, een dakdekkersbedrijf, (de onderaannemer). Nadat betaling door
de hoofdaannemer van de aanneemsom aan de onderaannemer uitbleef, heeft de
onderaannemer zijn werkzaamheden gestaakt. Vervolgens heeft de opdrachtgever
rechtstreeks betalingen aan de onderaannemer gedaan, waarna de onderaannemer het
1
,werk heeft hervat. Na oplevering vertoonde het dak echter diverse — door een deskundige
vastgestelde — gebreken. In verband hiermee vordert de opdrachtgever schadevergoeding
van de onderaannemer (onder andere) op grond van onrechtmatige daad.
Wanneer iemand zich contractueel heeft gebonden, waardoor de contractverhouding
waarbij hij partij is in het rechtsverkeer een schakel is gaan vormen waarmee de belangen
van derden, die aan dit verkeer deelnemen, in allerlei vormen kunnen worden verbonden,
staat het hem niet onder alle omstandigheden vrij de belangen te verwaarlozen die derden
bij de behoorlijke nakoming van het contract kunnen hebben. Indien de belangen van een
derde zo nauw zijn betrokken bij de behoorlijke uitvoering van de overeenkomst dat hij
schade of ander nadeel kan lijden als een contractant in die uitvoering tekortschiet,
kunnen de normen van hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt, meebrengen dat die contractant deze belangen dient te ontzien door zijn
gedrag mede door die belangen te laten bepalen. Bij de beantwoording van de vraag of
deze normen zulks meebrengen, zal de rechter de terzake dienende omstandigheden van
het geval in zijn beoordeling dienen te betrekken.
De onderaannemer zal in het algemeen binnen bepaalde grenzen rekening hebben te
houden met de belangen van de opdrachtgever en de opdrachtgever zal in het algemeen
erop mogen vertrouwen dat de onderaannemer dat doet. Een wanprestatie van de
onderaannemer jegens de hoofdaannemer levert op zichzelf nog geen onrechtmatige daad
jegens de opdrachtgever op. De stellingen van de opdrachtgever ter zake van de gebreken
aan het dak kunnen in de context van de onderhavige zaak het oordeel wettigen dat de
onderaannemer bij de uitvoering van het werk mede jegens de opdrachtgever onzorgvuldig
te werk is gegaan en aldus heeft gehandeld in strijd met hetgeen volgens ongeschreven
recht in het maatschappelijk verkeer jegens de opdrachtgever betaamt.
Samenhangende overeenkomsten
Agfaphoto NV / Foto Noort VOF
Foto Noort en Agfa Europe hebben een huurovereenkomst gesloten. Ook had Foto Noort
met Agfa Finance een financieringsovereenkomst gesloten. Agfa Europe (inmiddels
Agfaphoto Netherlands) gaat failliet.
De Hoge Raad bekrachtigt het oordeel van het hof dat de huurkoopovereenkomst en de
financieringsovereenkomst die de huurkoper met een derde (AgfaPhoto Finance) heeft
gesloten, gelet op de omstandigheden van het geval (de nauwe feitelijk-economische
samenhang), zozeer met elkaar verbonden zijn dat de ontbinding van de
huurkoopovereenkomst kan leiden tot ontbinding van de financieringsovereenkomst. Het
gaat puur om de gebondenheid aan de financieringsovereenkomst, niet wat betreft het
rechtsgevolg (aansprakelijkheid).
2
, Pocorni / Defam Financieringen
Pocorni (eiser), heeft van autobedrijf Bullewijk een auto gekocht. Krachtens een
driepartijenovereenkomst diende zij voor de financiering van een deel van de koopsom
maandelijkse termijnen te betalen aan Defam (verweerder). Na ontvangst van de koopsom
heeft Bullewijk de eigendom van de auto overgedragen aan Defam. Na een ontstane
betalingsachterstand vordert Defam in deze procedure in rechte betaling van Pocorni.
Tussen een overeenkomst van consumentenkoop en een overeenkomst tot financiering van
de daarbij overeengekomen koopprijs door een derde kan een dusdanige verbondenheid
bestaan, dat de bescherming die art. 7:28 BW aan de consumentkoper beoogt te bieden zich
mede uitstrekt tot de vordering tot aflossing van het krediet.
Of van een zodanige verbondenheid sprake is, dient te worden vastgesteld door uitleg van
de rechtsverhouding in het licht van de omstandigheden. In omstandigheden als door het
hof vastgesteld — in het bijzonder dat ook de verkoper partij was bij de
financieringsovereenkomst — ligt een dergelijke verbondenheid voor de hand.
Doorwerking exoneratiebeding jegens derde
Citronas
Contractuele bedingen zijn in beginsel alleen van kracht tussen handelende partijen. Voor
een uitzondering moet in de aard van het desbetreffende geval voor derdenwerking een
voldoende rechtvaardiging kunnen worden gevonden. Het noemt twee gronden:
1 ) Vrije hand-criterium
Het op de gedragingen van de derde terug te voeren vertrouwen van degene die zich op het
beding beroept, dat hij dit beding zal kunnen inroepen ter zake van hem door zijn
wederpartij toevertrouwde goederen.
HR Gegaste Uien. N en K bezaten beiden een partij uien. De uien van N en K lagen
opgeslagen in de loods van K. K komt erachter dat de uien schimmel bevatten en overlegd
met N, die K de vrije hand geeft. K schakelt het bedrijf Roteb in om de uien de gassen. Alle
uien werden echter vernietigd. Roteb had een exoneratiebeding bedongen dat
aansprakelijkheid voor schade moest voorkomen. N spreekt Roteb aan op grond van
onrechtmatige daad. De exoneratieclausule werkt door tussen Roteb en N.
Omstandigheden: opgeslagen bij K, K de vrije hand gegeven, Roteb mocht er daardoor op
vertrouwen dat de clausule voor alle bij K opgeslagen uien zou gelden.
2 ) Bijzondere relatie-criterium
De aard van de overeenkomst en van het beding in verband met de bijzondere relatie
tussen degene die zich op het beding beroept en de derde kunnen een uitzondering vormen
op de regel dat overeenkomsten slechts tussen partijen gelden.
3
Samenhangende rechtsverhoudingen
Mooijman / Netjes
Tijdens uitvoer van een bouwplan bestaande uit 44 luxe villa's vindt een bespreking plaats
tussen de ontwikkelaar van het plan (Netjes) en een verkoopster van serres (‘zonneranda's’)
(Mooijman) over een alternatieve aanbieding voor de kopers van de woningen, bestaande
uit een door deze verkoopster te leveren en aan te brengen zonneranda op het terras van de
woningen. Deze bespreking heeft erin geresulteerd dat de verkoopster tien zonneranda's
rechtstreeks aan kopers van de woningen heeft verkocht en vervolgens heeft aangebracht,
nadat de ontwikkelaar bij deze woningen ten behoeve van de zonneranda's een aantal
bouwkundige aanpassingen heeft uitgevoerd. Verkoopster vordert in dit geding
schadevergoeding van de ontwikkelaar op grond van wanprestatie dan wel onrechtmatige
daad, aanvoerende dat de uitgevoerde bouwkundige aanpassingen gebreken vertoonden
waardoor de plaatsing van de zonneranda's werd belemmerd.
De vraag in hoeverre twee partijen, die met het oog op hun overeenkomsten met derden ter
zake van door hen te bouwen voorzieningen zich feitelijk in een zekere mate van
samenwerking begeven, geacht moeten worden ook onderling een overeenkomst te
hebben gesloten, kan slechts worden beantwoord aan de hand van de omstandigheden van
het geval, waarvan de waardering in belangrijke mate feitelijk van aard is.
Ofschoon tussen partijen geen overeenkomst bestaat, is wel sprake van een feitelijke
samenwerking, die onder meer hierdoor wordt gekenmerkt dat de verkoopster haar
werkzaamheden slechts kon verrichten indien bepaalde door ontwikkelaar aan te brengen
bouwkundige aanpassingen aan bepaalde haar bekende eisen voldeden. Een zodanige
feitelijke samenwerking zal in beginsel meebrengen dat de ontwikkelaar niet alleen jegens
zijn contractuele wederpartijen — de kopers van de woningen — maar ook op grond van
hetgeen in het maatschappelijk verkeer betaamt jegens de verkoopster gehouden is de
aanpassingen deugdelijk uit te voeren, waaruit voortvloeit dat hij in geval van niet-nakoming
van deze verplichting de door de verkoopster dientengevolge geleden schade dient te
vergoeden.
Leistenen dak
Eiser tot cassatie (de opdrachtgever) heeft een overeenkomst van aanneming van werk
gesloten met een (hoofd)aannemer betreffende het realiseren van een kapverdieping
inclusief dak op de woning van de opdrachtgever. Voor het aanbrengen van het dak heeft de
hoofdaannemer een overeenkomst van (onder)aanneming van werk gesloten met
verweerders in cassatie, een dakdekkersbedrijf, (de onderaannemer). Nadat betaling door
de hoofdaannemer van de aanneemsom aan de onderaannemer uitbleef, heeft de
onderaannemer zijn werkzaamheden gestaakt. Vervolgens heeft de opdrachtgever
rechtstreeks betalingen aan de onderaannemer gedaan, waarna de onderaannemer het
1
,werk heeft hervat. Na oplevering vertoonde het dak echter diverse — door een deskundige
vastgestelde — gebreken. In verband hiermee vordert de opdrachtgever schadevergoeding
van de onderaannemer (onder andere) op grond van onrechtmatige daad.
Wanneer iemand zich contractueel heeft gebonden, waardoor de contractverhouding
waarbij hij partij is in het rechtsverkeer een schakel is gaan vormen waarmee de belangen
van derden, die aan dit verkeer deelnemen, in allerlei vormen kunnen worden verbonden,
staat het hem niet onder alle omstandigheden vrij de belangen te verwaarlozen die derden
bij de behoorlijke nakoming van het contract kunnen hebben. Indien de belangen van een
derde zo nauw zijn betrokken bij de behoorlijke uitvoering van de overeenkomst dat hij
schade of ander nadeel kan lijden als een contractant in die uitvoering tekortschiet,
kunnen de normen van hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk
verkeer betaamt, meebrengen dat die contractant deze belangen dient te ontzien door zijn
gedrag mede door die belangen te laten bepalen. Bij de beantwoording van de vraag of
deze normen zulks meebrengen, zal de rechter de terzake dienende omstandigheden van
het geval in zijn beoordeling dienen te betrekken.
De onderaannemer zal in het algemeen binnen bepaalde grenzen rekening hebben te
houden met de belangen van de opdrachtgever en de opdrachtgever zal in het algemeen
erop mogen vertrouwen dat de onderaannemer dat doet. Een wanprestatie van de
onderaannemer jegens de hoofdaannemer levert op zichzelf nog geen onrechtmatige daad
jegens de opdrachtgever op. De stellingen van de opdrachtgever ter zake van de gebreken
aan het dak kunnen in de context van de onderhavige zaak het oordeel wettigen dat de
onderaannemer bij de uitvoering van het werk mede jegens de opdrachtgever onzorgvuldig
te werk is gegaan en aldus heeft gehandeld in strijd met hetgeen volgens ongeschreven
recht in het maatschappelijk verkeer jegens de opdrachtgever betaamt.
Samenhangende overeenkomsten
Agfaphoto NV / Foto Noort VOF
Foto Noort en Agfa Europe hebben een huurovereenkomst gesloten. Ook had Foto Noort
met Agfa Finance een financieringsovereenkomst gesloten. Agfa Europe (inmiddels
Agfaphoto Netherlands) gaat failliet.
De Hoge Raad bekrachtigt het oordeel van het hof dat de huurkoopovereenkomst en de
financieringsovereenkomst die de huurkoper met een derde (AgfaPhoto Finance) heeft
gesloten, gelet op de omstandigheden van het geval (de nauwe feitelijk-economische
samenhang), zozeer met elkaar verbonden zijn dat de ontbinding van de
huurkoopovereenkomst kan leiden tot ontbinding van de financieringsovereenkomst. Het
gaat puur om de gebondenheid aan de financieringsovereenkomst, niet wat betreft het
rechtsgevolg (aansprakelijkheid).
2
, Pocorni / Defam Financieringen
Pocorni (eiser), heeft van autobedrijf Bullewijk een auto gekocht. Krachtens een
driepartijenovereenkomst diende zij voor de financiering van een deel van de koopsom
maandelijkse termijnen te betalen aan Defam (verweerder). Na ontvangst van de koopsom
heeft Bullewijk de eigendom van de auto overgedragen aan Defam. Na een ontstane
betalingsachterstand vordert Defam in deze procedure in rechte betaling van Pocorni.
Tussen een overeenkomst van consumentenkoop en een overeenkomst tot financiering van
de daarbij overeengekomen koopprijs door een derde kan een dusdanige verbondenheid
bestaan, dat de bescherming die art. 7:28 BW aan de consumentkoper beoogt te bieden zich
mede uitstrekt tot de vordering tot aflossing van het krediet.
Of van een zodanige verbondenheid sprake is, dient te worden vastgesteld door uitleg van
de rechtsverhouding in het licht van de omstandigheden. In omstandigheden als door het
hof vastgesteld — in het bijzonder dat ook de verkoper partij was bij de
financieringsovereenkomst — ligt een dergelijke verbondenheid voor de hand.
Doorwerking exoneratiebeding jegens derde
Citronas
Contractuele bedingen zijn in beginsel alleen van kracht tussen handelende partijen. Voor
een uitzondering moet in de aard van het desbetreffende geval voor derdenwerking een
voldoende rechtvaardiging kunnen worden gevonden. Het noemt twee gronden:
1 ) Vrije hand-criterium
Het op de gedragingen van de derde terug te voeren vertrouwen van degene die zich op het
beding beroept, dat hij dit beding zal kunnen inroepen ter zake van hem door zijn
wederpartij toevertrouwde goederen.
HR Gegaste Uien. N en K bezaten beiden een partij uien. De uien van N en K lagen
opgeslagen in de loods van K. K komt erachter dat de uien schimmel bevatten en overlegd
met N, die K de vrije hand geeft. K schakelt het bedrijf Roteb in om de uien de gassen. Alle
uien werden echter vernietigd. Roteb had een exoneratiebeding bedongen dat
aansprakelijkheid voor schade moest voorkomen. N spreekt Roteb aan op grond van
onrechtmatige daad. De exoneratieclausule werkt door tussen Roteb en N.
Omstandigheden: opgeslagen bij K, K de vrije hand gegeven, Roteb mocht er daardoor op
vertrouwen dat de clausule voor alle bij K opgeslagen uien zou gelden.
2 ) Bijzondere relatie-criterium
De aard van de overeenkomst en van het beding in verband met de bijzondere relatie
tussen degene die zich op het beding beroept en de derde kunnen een uitzondering vormen
op de regel dat overeenkomsten slechts tussen partijen gelden.
3
