Morfologie
Restauratie van gebitselementen 1 | 2018-2019
Determinatie
- Setkenmerken: behorend tot melkdentitie of
blijvende dentitie?
- Tandboogkenmerken: behorend tot maxilla of
mandibula?
- Groepskenmerken: incisief (I)/cuspidaat
(C)/premolaar (P)/molaar (M)
- Typekenmerken:
o I1/I2 – P1/P2 – M1/M2/M3
o i1/i2 – m1/m2
Figuur 1, Setkenmerken.
Figuur 2, Aanduiding elementen permanente dentitie.
Figuur 3, Aanduiding elementen melkdentitie.
Figuur 4, Weergave aantal en morfologie melkdentitie (links) en
permanente dentitie (rechts).
Algemeen
(Front)implantaten worden in principe niet geplaatst bij mensen onder de 30 jaar.
Idealiter is bij een frontaal aanzicht van het gebit ieder element naar distaal 60% van de
grootte van het vorige element. Hoe meer naar distaal, hoe kleiner en rommeliger.
1
,Setkenmerken
NB. Melkelementen vertonen minder vaak vormafwijkingen dan blijvende elementen.
Doorbraak
- Het melkgebit breekt door met zes maanden en stopt
rond de tweeënhalf. Op ongeveer zesjarige leeftijd
breekt het eerste blijvende element M1 door.
Kaak
- Bij het blijvende gebit zijn de kaken groter dan bij het
melkgebit.
Grootte
- Een melkfrontelement is in het algemeen in zijn
totaliteit kleiner dan de corresponderende blijvende
opvolger. Kleuters van vijf jaar oud hebben daarom
idealiter diastemen tussen de melkincisieven. Figuur 5, Doorbraak molaren.
Melkmolaren zijn daarentegen groter dan de hen opvolgende blijvende premolaren.
Glazuur(laag)
- Het glazuur van melkelementen is minder doorzichtig dan die van blijvende
elementen (minder uitgekristalliseerd) de gele kleur van het dentine schemert
minder door de kroon van melkelementen is witter.
- Gemiddelde dikte glazuurlaag melkelementen: 0,5-1,0 mm.
Gemiddelde dikte glazuurlaag blijvende elementen: 2,5 mm.
- Bij melkelementen is de glazuurlaag vrij gelijkmatig over de kroon verdeeld en deze
stopt redelijk abrupt bij de glazuurcementgrens waardoor melkelementen een
geprononceerde glazuurcementgrens vertonen in vergelijking met blijvende
elementen.
Kroon
- De kroon van melkelementen is boller dan die van blijvende elementen. Bij incisieven
en cuspidaten betreft dit vooral het cervicale gedeelte van het labiale en
linguale/palatinale vlak, bij molaren vooral het cervicale gedeelte van het buccale
vlak.
- Bij melkelementen is de mesiodistale diameter van de kroon groter ten opzichte van
de kroonhoogte dan bij blijvende elementen waardoor melkelementen een kort, meer
gedrongen uiterlijk hebben.
Knobbels
- De knobbels van pas doorgebroken melkelementen zijn scherper dan die van pas
doorgebroken blijvende elementen maar vanwege de relatief gemakkelijke slijtage
van het glazuur van de melkelementen zal na enige tijd functioneren de scherpte
verdwijnen en vindt afvlakking plaats.
Wortels
- De wortels van melkelementen resorberen in de loop van de tijd.
- De wortels van de melkelementen zijn langer ten opzichte van de kroonhoogte. De
wortels zijn echter wel korter dan die van de blijvende elementen.
2
, - De wortels van de melkmolaren divergeren sterker dan de wortels van de blijvende
molaren. In de ruimte tussen de wortels van de melkmolaren bevindt zich de kiem
van de opvolger, de blijvende premolaar. Wanneer een melkmolaar van bovenaf
wordt bekeken, vallen de wortelpunten buiten de contour van het occlusale vlak, wat
in het algemeen niet het geval is bij blijvende
molaren.
- De wortels van melkmolaren hebben in het
algemeen een zeer kleine wortelstam in
tegenstelling tot die van blijvende molaren.
- De wortelkanalen van melkelementen zijn erg smal
en grillig (onregelmatig) van vorm.
Dentine
- Melkelementen hebben een dunne dentinelaag
waardoor de pulpakamer relatief groot is. Samen
met het feit dat de pulpahoorns vrij puntig zijn zorgt
dit voor een verhoogde kans op exponatie in
vergelijking met blijvende elementen. Figuur 6, Verschil melkmolaar en blijvende molaar.
Figuur 7, Gevolgen anatomie melkmolaar.
Kenmerken
Massakenmerk
Het massakenmerk wordt ook wel krommingskenmerk
genoemd en houdt in dat vanaf occlusaal of incisaal
gezien het buccale vlak aan de mesiale zijde dikker is
dan aan de distale zijde, ofwel de meeste massa bevindt
zich mesiaal.
Figuur 8, Massakenmerk.
Vlak-kenmerk
Het vlak-kenmerk houdt in dat het distale vlak boller is
dan het mesiale.
Figuur 9, Vlak-kenmerk.
3
Restauratie van gebitselementen 1 | 2018-2019
Determinatie
- Setkenmerken: behorend tot melkdentitie of
blijvende dentitie?
- Tandboogkenmerken: behorend tot maxilla of
mandibula?
- Groepskenmerken: incisief (I)/cuspidaat
(C)/premolaar (P)/molaar (M)
- Typekenmerken:
o I1/I2 – P1/P2 – M1/M2/M3
o i1/i2 – m1/m2
Figuur 1, Setkenmerken.
Figuur 2, Aanduiding elementen permanente dentitie.
Figuur 3, Aanduiding elementen melkdentitie.
Figuur 4, Weergave aantal en morfologie melkdentitie (links) en
permanente dentitie (rechts).
Algemeen
(Front)implantaten worden in principe niet geplaatst bij mensen onder de 30 jaar.
Idealiter is bij een frontaal aanzicht van het gebit ieder element naar distaal 60% van de
grootte van het vorige element. Hoe meer naar distaal, hoe kleiner en rommeliger.
1
,Setkenmerken
NB. Melkelementen vertonen minder vaak vormafwijkingen dan blijvende elementen.
Doorbraak
- Het melkgebit breekt door met zes maanden en stopt
rond de tweeënhalf. Op ongeveer zesjarige leeftijd
breekt het eerste blijvende element M1 door.
Kaak
- Bij het blijvende gebit zijn de kaken groter dan bij het
melkgebit.
Grootte
- Een melkfrontelement is in het algemeen in zijn
totaliteit kleiner dan de corresponderende blijvende
opvolger. Kleuters van vijf jaar oud hebben daarom
idealiter diastemen tussen de melkincisieven. Figuur 5, Doorbraak molaren.
Melkmolaren zijn daarentegen groter dan de hen opvolgende blijvende premolaren.
Glazuur(laag)
- Het glazuur van melkelementen is minder doorzichtig dan die van blijvende
elementen (minder uitgekristalliseerd) de gele kleur van het dentine schemert
minder door de kroon van melkelementen is witter.
- Gemiddelde dikte glazuurlaag melkelementen: 0,5-1,0 mm.
Gemiddelde dikte glazuurlaag blijvende elementen: 2,5 mm.
- Bij melkelementen is de glazuurlaag vrij gelijkmatig over de kroon verdeeld en deze
stopt redelijk abrupt bij de glazuurcementgrens waardoor melkelementen een
geprononceerde glazuurcementgrens vertonen in vergelijking met blijvende
elementen.
Kroon
- De kroon van melkelementen is boller dan die van blijvende elementen. Bij incisieven
en cuspidaten betreft dit vooral het cervicale gedeelte van het labiale en
linguale/palatinale vlak, bij molaren vooral het cervicale gedeelte van het buccale
vlak.
- Bij melkelementen is de mesiodistale diameter van de kroon groter ten opzichte van
de kroonhoogte dan bij blijvende elementen waardoor melkelementen een kort, meer
gedrongen uiterlijk hebben.
Knobbels
- De knobbels van pas doorgebroken melkelementen zijn scherper dan die van pas
doorgebroken blijvende elementen maar vanwege de relatief gemakkelijke slijtage
van het glazuur van de melkelementen zal na enige tijd functioneren de scherpte
verdwijnen en vindt afvlakking plaats.
Wortels
- De wortels van melkelementen resorberen in de loop van de tijd.
- De wortels van de melkelementen zijn langer ten opzichte van de kroonhoogte. De
wortels zijn echter wel korter dan die van de blijvende elementen.
2
, - De wortels van de melkmolaren divergeren sterker dan de wortels van de blijvende
molaren. In de ruimte tussen de wortels van de melkmolaren bevindt zich de kiem
van de opvolger, de blijvende premolaar. Wanneer een melkmolaar van bovenaf
wordt bekeken, vallen de wortelpunten buiten de contour van het occlusale vlak, wat
in het algemeen niet het geval is bij blijvende
molaren.
- De wortels van melkmolaren hebben in het
algemeen een zeer kleine wortelstam in
tegenstelling tot die van blijvende molaren.
- De wortelkanalen van melkelementen zijn erg smal
en grillig (onregelmatig) van vorm.
Dentine
- Melkelementen hebben een dunne dentinelaag
waardoor de pulpakamer relatief groot is. Samen
met het feit dat de pulpahoorns vrij puntig zijn zorgt
dit voor een verhoogde kans op exponatie in
vergelijking met blijvende elementen. Figuur 6, Verschil melkmolaar en blijvende molaar.
Figuur 7, Gevolgen anatomie melkmolaar.
Kenmerken
Massakenmerk
Het massakenmerk wordt ook wel krommingskenmerk
genoemd en houdt in dat vanaf occlusaal of incisaal
gezien het buccale vlak aan de mesiale zijde dikker is
dan aan de distale zijde, ofwel de meeste massa bevindt
zich mesiaal.
Figuur 8, Massakenmerk.
Vlak-kenmerk
Het vlak-kenmerk houdt in dat het distale vlak boller is
dan het mesiale.
Figuur 9, Vlak-kenmerk.
3
