Hoorcolleges gezondheidscommunicatie
Hoorcollege 1, Marcel
Gezondheid (WHO); state of complete physical, mental and social well being and not
merely the absence of disease
Gezondheid; the capacity to adopt to, to respond to or control life’s challenges and
changes.
Toestand (WHO) dynamisch proces
BMJ: De vaardigheid om zichzelf te redden en aan te passen bij sociale, fysieke en
emotionele uitdagingen.
BMJ definities hebben invloed op beleid; gezondheidsbeleid zou zich meer moeten op
het richten van het versterken van vaardigheden waarmee en zich kan aanpassen aan
veranderingen in de omgeving.
Gezondheidscommunicatie/-voorlichting; vakterm voor alle activiteiten die kunnen
worden ondernomen om te stimuleren dat mensen zich op vrijwillige basis gezonder
willen en kunnen gedragen.
-gezondheidsproblemen waarbij gedrag een belangrijke rol speelt \
(health behaviour)
-oorzaken van het gedrag en factoren die het gedrag aansturen
-beïnvloeden van gedrag of omgeving
Doel gezondheidsvoorlichting; gezondheidsbevordering & ziektepreventie
een combinatie van voorlichting en omgevingsveranderingen die (samen) gezond
gedrag en gezonde leef condities stimuleren.
Determinanten van gezondheid;
factoren die onze gezondheid bepalen, de belangrijkste;
-human biology
-environment
-lifestyle
-health care services
-Human biology
-genetics
-external agency (injuries, infections)
-internal agency (hemeostase, dynamics)
-aging, sex
-Environment
-physical; clean water & air, safe houses & roads
-social; education & income
-Lifestyle; BRAVVO
-Health care services; ziekenhuizen, verpleeghuizen, huisartsenposten,
zorgverzekeraars etc.
de laatste groep bepaalt de kwaliteit en toegang.
1
,Dimensies van ziekte;
-objectief ; ziekte op organisch niveau, bepaald door deskundige
Disease
-subjectief; ziekte op individueel niveau, bepaald door individu; ervaren gzh
Illness
-sociaal/ ziektegedrag; hetgeen in de maatschappij erkend is als de rol van de ziekte.
Bepaald door de omgeving/maatschappij
Sickness
GVO onderscheidt 5 doelgroepen op interventieniveau;
-Individueel
-Interpersoonlijk/groep
-Organisaties
-Lokaal
-Samenleving
Ontvangers van gezondheidsvoorlichting
-sociodemografische karakteristieken (opleiding, inkomen, werk)
-etnische achtergrond
-levensfase (baby, peuter, kind, puber)
-ziekte en at-risk status
Middelen om gezondheidsbevordering te bereiken;
-Voorlichting; mensen motiveren tot en helpen bij gezond gedrag
-Voorziening; gezond gedrag vergemakkelijken (faciliteren)
-Regelgeving; (controle sancties) afdwingen van gezond gedrag (veiligheidsgordel,
roken)
Voorlichting kan op 3 niveaus een rol spelen ;
-primair; voorkomen ontstaan ziekte (dragen autogordels, vaccinatie)
-secundair; vroegtijdige opsporing van ziekte (bloeddruk screening)
prenatale screening, hielprik, borstkanker, baarmoederhalskanker
-tertiair; ernst/gevolgen van ziekte voorkomen/beperken (bevorderen therapietrouw,
hulp bij zelfmanagement van chronisch zieken)
curatieve zorg; gericht op het beter maken
palliatieve zorg; zorg vlak voor het overlijden
valkuilen voor gezondheidsvoorlichting
-een niet bestaand gezondheidsprobleem; zwangeren wijzen op alcoholgebruik
-de verkeerde interventie; voorlichting over schone spuiten terwijl deze nauwelijks voor
handen zijn voor de doelgroep
2
, Hoorcollege 2 Christine
Precede-proceed model;
Een protocol dat de maker helpt bij het systematisch ontwikkelen en evalueren van
gezondheidsprogramma’s.
Een model voor het planmatig plannen en evalueren van gezondheidsprogramma’s
The Health Problem;
Precede(voorafgaand)proceed(verder gaan met, vervolgen) model.
PRECEDE PROCEED
Predisposing Policy
Reinforcing Regulatory
Enabling Organizational
Causes Constructs
Educational (in)Educational
Diagnosis (and)Environmental
Evaluation Development
Precede
-Diagnose gezondheidsprobleem
-Interventie ontwikkeling
Proceed
-Volgend op een ontwikkeld programma
-Invoering (implementatie)
-Evaluatie
Oud;
Precede heeft 5 fasen, epidemiologische en gedrags/omgevingsdiagnose apart
Nieuw;
Precede heeft 4 fasen, epidemiologische en gedrags/omgevingsdiagnose samen,
inclusief genetica
Fundament oud en nieuw; participatie
Succes in het bereiken van verandering is mede afhankelijk van actieve participatie van
de doelgroep, te definiëren van
-het probleem
-de doelen
-ontwikkelen en implementeren van interventies
Precede proceed model
-geef structuur
-biedt framework voor een kritische analyse
-multi-level evaluatie, waardoor je continue in staat bent je evaluatie te monitoren en te
evalueren
-biedt speelruimte om de inhoud en methode van de interventie aan te passen aan
specifieke behoeften en omstandigheden
3
Hoorcollege 1, Marcel
Gezondheid (WHO); state of complete physical, mental and social well being and not
merely the absence of disease
Gezondheid; the capacity to adopt to, to respond to or control life’s challenges and
changes.
Toestand (WHO) dynamisch proces
BMJ: De vaardigheid om zichzelf te redden en aan te passen bij sociale, fysieke en
emotionele uitdagingen.
BMJ definities hebben invloed op beleid; gezondheidsbeleid zou zich meer moeten op
het richten van het versterken van vaardigheden waarmee en zich kan aanpassen aan
veranderingen in de omgeving.
Gezondheidscommunicatie/-voorlichting; vakterm voor alle activiteiten die kunnen
worden ondernomen om te stimuleren dat mensen zich op vrijwillige basis gezonder
willen en kunnen gedragen.
-gezondheidsproblemen waarbij gedrag een belangrijke rol speelt \
(health behaviour)
-oorzaken van het gedrag en factoren die het gedrag aansturen
-beïnvloeden van gedrag of omgeving
Doel gezondheidsvoorlichting; gezondheidsbevordering & ziektepreventie
een combinatie van voorlichting en omgevingsveranderingen die (samen) gezond
gedrag en gezonde leef condities stimuleren.
Determinanten van gezondheid;
factoren die onze gezondheid bepalen, de belangrijkste;
-human biology
-environment
-lifestyle
-health care services
-Human biology
-genetics
-external agency (injuries, infections)
-internal agency (hemeostase, dynamics)
-aging, sex
-Environment
-physical; clean water & air, safe houses & roads
-social; education & income
-Lifestyle; BRAVVO
-Health care services; ziekenhuizen, verpleeghuizen, huisartsenposten,
zorgverzekeraars etc.
de laatste groep bepaalt de kwaliteit en toegang.
1
,Dimensies van ziekte;
-objectief ; ziekte op organisch niveau, bepaald door deskundige
Disease
-subjectief; ziekte op individueel niveau, bepaald door individu; ervaren gzh
Illness
-sociaal/ ziektegedrag; hetgeen in de maatschappij erkend is als de rol van de ziekte.
Bepaald door de omgeving/maatschappij
Sickness
GVO onderscheidt 5 doelgroepen op interventieniveau;
-Individueel
-Interpersoonlijk/groep
-Organisaties
-Lokaal
-Samenleving
Ontvangers van gezondheidsvoorlichting
-sociodemografische karakteristieken (opleiding, inkomen, werk)
-etnische achtergrond
-levensfase (baby, peuter, kind, puber)
-ziekte en at-risk status
Middelen om gezondheidsbevordering te bereiken;
-Voorlichting; mensen motiveren tot en helpen bij gezond gedrag
-Voorziening; gezond gedrag vergemakkelijken (faciliteren)
-Regelgeving; (controle sancties) afdwingen van gezond gedrag (veiligheidsgordel,
roken)
Voorlichting kan op 3 niveaus een rol spelen ;
-primair; voorkomen ontstaan ziekte (dragen autogordels, vaccinatie)
-secundair; vroegtijdige opsporing van ziekte (bloeddruk screening)
prenatale screening, hielprik, borstkanker, baarmoederhalskanker
-tertiair; ernst/gevolgen van ziekte voorkomen/beperken (bevorderen therapietrouw,
hulp bij zelfmanagement van chronisch zieken)
curatieve zorg; gericht op het beter maken
palliatieve zorg; zorg vlak voor het overlijden
valkuilen voor gezondheidsvoorlichting
-een niet bestaand gezondheidsprobleem; zwangeren wijzen op alcoholgebruik
-de verkeerde interventie; voorlichting over schone spuiten terwijl deze nauwelijks voor
handen zijn voor de doelgroep
2
, Hoorcollege 2 Christine
Precede-proceed model;
Een protocol dat de maker helpt bij het systematisch ontwikkelen en evalueren van
gezondheidsprogramma’s.
Een model voor het planmatig plannen en evalueren van gezondheidsprogramma’s
The Health Problem;
Precede(voorafgaand)proceed(verder gaan met, vervolgen) model.
PRECEDE PROCEED
Predisposing Policy
Reinforcing Regulatory
Enabling Organizational
Causes Constructs
Educational (in)Educational
Diagnosis (and)Environmental
Evaluation Development
Precede
-Diagnose gezondheidsprobleem
-Interventie ontwikkeling
Proceed
-Volgend op een ontwikkeld programma
-Invoering (implementatie)
-Evaluatie
Oud;
Precede heeft 5 fasen, epidemiologische en gedrags/omgevingsdiagnose apart
Nieuw;
Precede heeft 4 fasen, epidemiologische en gedrags/omgevingsdiagnose samen,
inclusief genetica
Fundament oud en nieuw; participatie
Succes in het bereiken van verandering is mede afhankelijk van actieve participatie van
de doelgroep, te definiëren van
-het probleem
-de doelen
-ontwikkelen en implementeren van interventies
Precede proceed model
-geef structuur
-biedt framework voor een kritische analyse
-multi-level evaluatie, waardoor je continue in staat bent je evaluatie te monitoren en te
evalueren
-biedt speelruimte om de inhoud en methode van de interventie aan te passen aan
specifieke behoeften en omstandigheden
3
