Critical Statement
OWE5 waarde(n)volle zorg
(kinderziektesleuekemie, z.d.)
(Depositphotos, 2014)
Naam: Demi Janssen
Studentnummer: /
Groep: VC06 (VC06b)
Examinator: Marrig Batelaan
Stagebegeleider: /
Contactdocent: /
Stageplek: Buurtzorg Bergen (L)
,Inhoudsopgave
Inleiding..................................................................................................................................................3
Wat is een moreel dilemma?..................................................................................................................3
Casus......................................................................................................................................................3
Probleemanalyse....................................................................................................................................4
Omschrijving moreel dilemma................................................................................................................5
1. Dilemma verkennen...........................................................................................................................6
2. Moreel dilemma formuleren............................................................................................................10
3. Analyseren van betrokkenen en hun argumenten...........................................................................11
4. Argumenten afwegen.......................................................................................................................14
5. Besluit nemen...................................................................................................................................14
6. Proces evalueren..............................................................................................................................15
Theatercollege......................................................................................................................................15
Reflectielessen......................................................................................................................................16
Ontwikkeling en leerproces morele sensitiviteit..................................................................................16
Wat voor een verpleegkundige wil ik zijn?...........................................................................................17
Bibliografie...........................................................................................................................................18
2
, Inleiding
In onderwijseenheid (OWE) 5 waarde(n)volle zorg heb ik acht weken kennis en ervaring
mogen opdoen tijdens mijn stage bij Buurtzorg Bergen (L). Buurtzorg is een
thuiszorgorganisatie die zelfstandig thuiszorg leveren, het gaat hierbij om verpleging en
persoonlijke verzorging. De organisatie bestaat uit kleine teams met (wijk)verpleegkundigen
en wijkziekenverzorgenden. Op de werkvloer bij Buurtzorg kom je in aanmerking met diverse
zorgvragers, zoals: terminale cliënten, ouderen, mensen met een chronische ziekte,
dementerende en mensen die net uit het ziekenhuis komen en nabijheid van zorg behoeven.
De zorgverleners proberen bij Buurtzorg de zelfredzaamheid zoveel mogelijk te stimuleren,
die staat bij hun erg hoog in het vaandel. Deze onderwijseenheid staat in het teken van het
ontwikkelen van morele sensitiviteit, hierdoor heb ik me tijdens mijn stage verdiept in de
mens achter de patiënt. Morele/ethische dilemma’s kom je vaak tegen in de zorg. Door hier
actief mee bezig te zijn, kom je erachter waarom het zo belangrijk is om hierover na te
denken en wat jij nu als verpleegkundige zo belangrijk vindt. Doordat je met veel
verschillende zorgvragers in aanmerking komt en in de thuisomgeving van de zorgvragers
kun je wel eens te maken krijgen met lastige dilemma’s en verschillende normen en
waarden. Deze dilemma’s heb ik de afgelopen weken besproken met mijn stagebegeleiders
Ellen en José. Voor mijn Critical Statement heb ik samen met Ellen en José gekozen voor
het dilemma met het morele thema dwang en drang. Dit als reden, omdat je dit vaak voorbij
ziet komen bij dementerende, maar ook gewoon bij ouderen. Ook is dit een goed thema,
waarbij normen en waarden een hele belangrijke rol speelt en je jezelf de vraag kunt stellen:
Wat is hier nu precies goede en/of de juiste zorg?
Wat is een moreel dilemma?
Een moreel dilemma is eigenlijk een soort moreel probleem wat inhoudt dat er problemen
zijn met de moraal. Moraliteit is eigenlijk een antwoord op de vraag ‘wat is goed gedrag?’. Je
morele intuïtie geeft aan dat er iets niet oké is. Een moreel dilemma ontstaat wanneer twee
verschillende morele waarden met elkaar botsen. Het is een moeilijk probleem, omdat er
geen “goede’’ oplossing is. Wanneer je kiest voor de ene waarde gaat die ten koste van de
andere waarde. Bij een moreel dilemma moet je dus eigenlijk altijd een keuze maken tussen
verschillende morele waarden (Mira Mero, z.d.).
‘’Bij een dilemma ‘schuurt’ de kwestie of het dilemma bovendien vaak tussen verschillende
betrokkenen. Iedereen heeft namelijk ook weer zijn eigen waarden. Tussen de bewoner
en/of het zorgteam, maar ook tussen het zorgteam en de familie (Koenders, 2019)’’.
In dit verslag ga ik wat dieper in op het thema dwang en drang door mijn middel van mijn
moreel gekozen dilemma uit te werken. Dit doe ik door de KNMG-methode toe te passen,
waarbij ik de benodigde informatie verzamel op verschillende gebieden, zoals:
verpleegkundig- beroepscode-, medisch, wetgeving enzovoort. Hierdoor krijg ik een beter
beeld, waardoor ik tot een beter moreel/ethisch verantwoorde keuze of conclusie kan komen.
Casus
Meneer K is een 82-jarige alleenwonende man, nadat zijn vrouw een paar jaar geleden is
overleden. Hij heeft twee zoons, waarvan hij met één zoon geen contact meer heeft. Voor de
rest heeft meneer weinig sociale contacten. Meneer doet vrijwilligerswerk bij het
verzorgingstehuis Maasduinstate. Door de coronamaatregelen wordt dit erg beperkt. Hij mist
dit erg en heeft ook weinig sociale contacten op dit moment. Meneer K is in zorg gekomen bij
Buurzorg op verzoek van de praktijkondersteuner en familie om meneer te douchen en te
stimuleren bij de persoonlijke verzorging, zodat de persoonlijke hygiëne van meneer
verbeterd wordt en hij zichzelf niet nog verder verwaarloost. Meneer vindt persoonlijke
3
OWE5 waarde(n)volle zorg
(kinderziektesleuekemie, z.d.)
(Depositphotos, 2014)
Naam: Demi Janssen
Studentnummer: /
Groep: VC06 (VC06b)
Examinator: Marrig Batelaan
Stagebegeleider: /
Contactdocent: /
Stageplek: Buurtzorg Bergen (L)
,Inhoudsopgave
Inleiding..................................................................................................................................................3
Wat is een moreel dilemma?..................................................................................................................3
Casus......................................................................................................................................................3
Probleemanalyse....................................................................................................................................4
Omschrijving moreel dilemma................................................................................................................5
1. Dilemma verkennen...........................................................................................................................6
2. Moreel dilemma formuleren............................................................................................................10
3. Analyseren van betrokkenen en hun argumenten...........................................................................11
4. Argumenten afwegen.......................................................................................................................14
5. Besluit nemen...................................................................................................................................14
6. Proces evalueren..............................................................................................................................15
Theatercollege......................................................................................................................................15
Reflectielessen......................................................................................................................................16
Ontwikkeling en leerproces morele sensitiviteit..................................................................................16
Wat voor een verpleegkundige wil ik zijn?...........................................................................................17
Bibliografie...........................................................................................................................................18
2
, Inleiding
In onderwijseenheid (OWE) 5 waarde(n)volle zorg heb ik acht weken kennis en ervaring
mogen opdoen tijdens mijn stage bij Buurtzorg Bergen (L). Buurtzorg is een
thuiszorgorganisatie die zelfstandig thuiszorg leveren, het gaat hierbij om verpleging en
persoonlijke verzorging. De organisatie bestaat uit kleine teams met (wijk)verpleegkundigen
en wijkziekenverzorgenden. Op de werkvloer bij Buurtzorg kom je in aanmerking met diverse
zorgvragers, zoals: terminale cliënten, ouderen, mensen met een chronische ziekte,
dementerende en mensen die net uit het ziekenhuis komen en nabijheid van zorg behoeven.
De zorgverleners proberen bij Buurtzorg de zelfredzaamheid zoveel mogelijk te stimuleren,
die staat bij hun erg hoog in het vaandel. Deze onderwijseenheid staat in het teken van het
ontwikkelen van morele sensitiviteit, hierdoor heb ik me tijdens mijn stage verdiept in de
mens achter de patiënt. Morele/ethische dilemma’s kom je vaak tegen in de zorg. Door hier
actief mee bezig te zijn, kom je erachter waarom het zo belangrijk is om hierover na te
denken en wat jij nu als verpleegkundige zo belangrijk vindt. Doordat je met veel
verschillende zorgvragers in aanmerking komt en in de thuisomgeving van de zorgvragers
kun je wel eens te maken krijgen met lastige dilemma’s en verschillende normen en
waarden. Deze dilemma’s heb ik de afgelopen weken besproken met mijn stagebegeleiders
Ellen en José. Voor mijn Critical Statement heb ik samen met Ellen en José gekozen voor
het dilemma met het morele thema dwang en drang. Dit als reden, omdat je dit vaak voorbij
ziet komen bij dementerende, maar ook gewoon bij ouderen. Ook is dit een goed thema,
waarbij normen en waarden een hele belangrijke rol speelt en je jezelf de vraag kunt stellen:
Wat is hier nu precies goede en/of de juiste zorg?
Wat is een moreel dilemma?
Een moreel dilemma is eigenlijk een soort moreel probleem wat inhoudt dat er problemen
zijn met de moraal. Moraliteit is eigenlijk een antwoord op de vraag ‘wat is goed gedrag?’. Je
morele intuïtie geeft aan dat er iets niet oké is. Een moreel dilemma ontstaat wanneer twee
verschillende morele waarden met elkaar botsen. Het is een moeilijk probleem, omdat er
geen “goede’’ oplossing is. Wanneer je kiest voor de ene waarde gaat die ten koste van de
andere waarde. Bij een moreel dilemma moet je dus eigenlijk altijd een keuze maken tussen
verschillende morele waarden (Mira Mero, z.d.).
‘’Bij een dilemma ‘schuurt’ de kwestie of het dilemma bovendien vaak tussen verschillende
betrokkenen. Iedereen heeft namelijk ook weer zijn eigen waarden. Tussen de bewoner
en/of het zorgteam, maar ook tussen het zorgteam en de familie (Koenders, 2019)’’.
In dit verslag ga ik wat dieper in op het thema dwang en drang door mijn middel van mijn
moreel gekozen dilemma uit te werken. Dit doe ik door de KNMG-methode toe te passen,
waarbij ik de benodigde informatie verzamel op verschillende gebieden, zoals:
verpleegkundig- beroepscode-, medisch, wetgeving enzovoort. Hierdoor krijg ik een beter
beeld, waardoor ik tot een beter moreel/ethisch verantwoorde keuze of conclusie kan komen.
Casus
Meneer K is een 82-jarige alleenwonende man, nadat zijn vrouw een paar jaar geleden is
overleden. Hij heeft twee zoons, waarvan hij met één zoon geen contact meer heeft. Voor de
rest heeft meneer weinig sociale contacten. Meneer doet vrijwilligerswerk bij het
verzorgingstehuis Maasduinstate. Door de coronamaatregelen wordt dit erg beperkt. Hij mist
dit erg en heeft ook weinig sociale contacten op dit moment. Meneer K is in zorg gekomen bij
Buurzorg op verzoek van de praktijkondersteuner en familie om meneer te douchen en te
stimuleren bij de persoonlijke verzorging, zodat de persoonlijke hygiëne van meneer
verbeterd wordt en hij zichzelf niet nog verder verwaarloost. Meneer vindt persoonlijke
3
