Samenvatting verpleegkunde Ouderen&Geriatrie
Hoorcollege 1
Beelvorming mensen kennen hierbij gevoelens, meningen, veronderstellingen toe aan een
bepaald persoon of object. Het is een manier om informatie te ordenen.
Gerontologie sociale wetenschap over ouderen: fysiek, psychisch, sociaal en
Cognitief
Geriatrie medische wetenschap over ouderen
Ageism ouderdomsdiscriminatie. Niet alle ouderen zijn hulpbehoevend. Je
kunt ageism voorkomen door
een beter beeld van ouderen te krijgen
meer kennis over ouderen
meer contact met ouderen
confronteren met vooroordelen
Vooroordelen volgens Hummert (8 soorten ouderen prototypen)
Biologische gerontologie
Veroudering =
schade aan cellen en weefsels
- extrensieke factoren: straling, roken, verkeerde voeding
- intrinsieke factoren: vrije zuurstofradicalen,celdeling met fouten
minder hestelvermogen
Lichamelijke veranderingen: afname + langzamer:
- veel organen functioneren minder
- afname spiermassa en- kracht sarcopenie. afname botmassa
- minder elastische vaten Elasticiteit neemt af, waardoor bloedvaten breder worden
waardoor de bloeddruk daalt en men een
trage ademhaling krijgt.
- minder werking zintuigen
- minder energie
,Geriatrisch reuzen: lichamelijke stoornissen die door ernst en frequetie het welzijn het
meest bedreigen
verstoord geestelijk functioneren: cognitieve en emotionele problemen
verstoorde mobiliteit: niet zelfstandig lopen, verminderde ADL, IADL
verstoorde stabiliteit: vallen en duizeligheid -> als je niet meer kan lopen gaan je
spieren nog verder achteruit omdat je ze niet meer gebruikt.
verstoorde communicatie: slechtziend en slechthorend
incontinentie voor urine en feces (is heel ernstig omdat ze zich afhankelijk voelen!)
Multimorbiditeit meer dan 1 chronische aandoening, 66% van 65+, 85% van 85+.
Chronische ziektes hoeven de veroudering niet te bevorderen of te beïnvloeden.
Afhankelijkheid is voor ouderen de grootste valkuil in kwalitiet van leven.
Mc Clusky: cognitieve geriontologie
Geheugenproces= encoding selecteren van prikkels
storage opslaan
retrieval terughalen
Episodisch geheugen: sla je tijd/plaats op.
Retrospectief > terughalen
Prospectief > plan maken voor de toekomst
Niet episodisch geheugen: alles wat we doen en kennis wordt hier opgeslagen
1. Cognitieve leren, normaal leren.
2. Associatieve leren.
3. Emotie leren, belonen.
5 leerbehoeften
1. Coping needs= omgaan met problemen, dingen die misgaan
2. Expressieve needs= jezelf uiten in kunst, hobby’s zoeken, emoties
3. Contributieve needs= geld, ergens aan kunnen bijdragen, vrijwilligerswerk
4. Influence needs= invloed uit kunnen oefenen in bijv. de politiek
5. Transcendence needs= tevreden zijn met de fase waar je in zit
Foutloos leren leerproces in stapjes doen, bijv kleren aantrekken. Wel het goede voor
doen anders gaat ze het verkeerd doen.
Erikson: psychologische gerontologie
Hoe ontwikkelen mensen zich?
Je hebt daarin 8 stadia.
Per fase heb je een bepaalde opdracht en uiteindelijk moet je ego-integriteit (terughalen van
de leven en er tevreden mee zijn, het een plek kunnen geven).
ontwikkelen. Dat wil zeggen dat je oude schade die je vroeger opgelopen hebt
een plekje moet kunnen geven. Dit kan dan wijsheid ontwikkelen. Alle 8 fases moet de
persoon goed hebben doorgelopen om ‘gezond’ oud te worden.
, Reminiscentie terug halen van herinneringen
Life view terugblikken op het leven
Sociale gerontologie
Havighurst: Ouderen niet meer betrekken bij de maatschappij, omdat ze moe zijn
en al zoveel gewerkt hebben. Nu mogen ze lekker voor de geraniums zitten.
(disengagementtheorie). Later kwamen ze erachter dat ze juist naar de behoeftes moeten
kijken van de ouderen, misschien willen ze wel activiteiten doen etc. (hernieuwde
disengagementtheorie). Niet continu aanspreken maar laten doen wat ze willen.
Baltes: Normatief invloeden leeftijdsgebonden (4-jarige leeftijd naar school,
67-jarige leeftijd met pensioen)
Normatief historisch invloeden: bijv. 9/11 heeft bij iedereen invloed op zijn doen
en laten en het gebruiken van mobiele telefoons.
Niet normatief invloeden: Dit is individueel, wat jij zelf vroeger hebt meegemaakt.
(gevallen, gehandicapt broertje, misbruikt)
Becker: Hij vindt dat we moeten kijken naar wanneer de mensen geboren zijn.
vooroorlogse generatie 1919-1930
stille generatie 1930-1940
protestgeneratie 1940-1955
verloren generatie 1955-1970
pragmatische generatie na 1970
Invloeden:
pensionering
overgang:
- biomedisch model
- feministisch model
- cultural relativism model
grootouderschap
- leeftijd, gezinssamenstelling, aantal kinderen, relatie binnen familie, cultuur,
geografische afstand, gezondheid, vroegere ervaring en persoonlijkheid
De fases van dood en rouwverwerking:
- Ontkenning
- Boosheid
- Marchanderen
- Depressie
- Acceptatie
Hoorcollege 1
Beelvorming mensen kennen hierbij gevoelens, meningen, veronderstellingen toe aan een
bepaald persoon of object. Het is een manier om informatie te ordenen.
Gerontologie sociale wetenschap over ouderen: fysiek, psychisch, sociaal en
Cognitief
Geriatrie medische wetenschap over ouderen
Ageism ouderdomsdiscriminatie. Niet alle ouderen zijn hulpbehoevend. Je
kunt ageism voorkomen door
een beter beeld van ouderen te krijgen
meer kennis over ouderen
meer contact met ouderen
confronteren met vooroordelen
Vooroordelen volgens Hummert (8 soorten ouderen prototypen)
Biologische gerontologie
Veroudering =
schade aan cellen en weefsels
- extrensieke factoren: straling, roken, verkeerde voeding
- intrinsieke factoren: vrije zuurstofradicalen,celdeling met fouten
minder hestelvermogen
Lichamelijke veranderingen: afname + langzamer:
- veel organen functioneren minder
- afname spiermassa en- kracht sarcopenie. afname botmassa
- minder elastische vaten Elasticiteit neemt af, waardoor bloedvaten breder worden
waardoor de bloeddruk daalt en men een
trage ademhaling krijgt.
- minder werking zintuigen
- minder energie
,Geriatrisch reuzen: lichamelijke stoornissen die door ernst en frequetie het welzijn het
meest bedreigen
verstoord geestelijk functioneren: cognitieve en emotionele problemen
verstoorde mobiliteit: niet zelfstandig lopen, verminderde ADL, IADL
verstoorde stabiliteit: vallen en duizeligheid -> als je niet meer kan lopen gaan je
spieren nog verder achteruit omdat je ze niet meer gebruikt.
verstoorde communicatie: slechtziend en slechthorend
incontinentie voor urine en feces (is heel ernstig omdat ze zich afhankelijk voelen!)
Multimorbiditeit meer dan 1 chronische aandoening, 66% van 65+, 85% van 85+.
Chronische ziektes hoeven de veroudering niet te bevorderen of te beïnvloeden.
Afhankelijkheid is voor ouderen de grootste valkuil in kwalitiet van leven.
Mc Clusky: cognitieve geriontologie
Geheugenproces= encoding selecteren van prikkels
storage opslaan
retrieval terughalen
Episodisch geheugen: sla je tijd/plaats op.
Retrospectief > terughalen
Prospectief > plan maken voor de toekomst
Niet episodisch geheugen: alles wat we doen en kennis wordt hier opgeslagen
1. Cognitieve leren, normaal leren.
2. Associatieve leren.
3. Emotie leren, belonen.
5 leerbehoeften
1. Coping needs= omgaan met problemen, dingen die misgaan
2. Expressieve needs= jezelf uiten in kunst, hobby’s zoeken, emoties
3. Contributieve needs= geld, ergens aan kunnen bijdragen, vrijwilligerswerk
4. Influence needs= invloed uit kunnen oefenen in bijv. de politiek
5. Transcendence needs= tevreden zijn met de fase waar je in zit
Foutloos leren leerproces in stapjes doen, bijv kleren aantrekken. Wel het goede voor
doen anders gaat ze het verkeerd doen.
Erikson: psychologische gerontologie
Hoe ontwikkelen mensen zich?
Je hebt daarin 8 stadia.
Per fase heb je een bepaalde opdracht en uiteindelijk moet je ego-integriteit (terughalen van
de leven en er tevreden mee zijn, het een plek kunnen geven).
ontwikkelen. Dat wil zeggen dat je oude schade die je vroeger opgelopen hebt
een plekje moet kunnen geven. Dit kan dan wijsheid ontwikkelen. Alle 8 fases moet de
persoon goed hebben doorgelopen om ‘gezond’ oud te worden.
, Reminiscentie terug halen van herinneringen
Life view terugblikken op het leven
Sociale gerontologie
Havighurst: Ouderen niet meer betrekken bij de maatschappij, omdat ze moe zijn
en al zoveel gewerkt hebben. Nu mogen ze lekker voor de geraniums zitten.
(disengagementtheorie). Later kwamen ze erachter dat ze juist naar de behoeftes moeten
kijken van de ouderen, misschien willen ze wel activiteiten doen etc. (hernieuwde
disengagementtheorie). Niet continu aanspreken maar laten doen wat ze willen.
Baltes: Normatief invloeden leeftijdsgebonden (4-jarige leeftijd naar school,
67-jarige leeftijd met pensioen)
Normatief historisch invloeden: bijv. 9/11 heeft bij iedereen invloed op zijn doen
en laten en het gebruiken van mobiele telefoons.
Niet normatief invloeden: Dit is individueel, wat jij zelf vroeger hebt meegemaakt.
(gevallen, gehandicapt broertje, misbruikt)
Becker: Hij vindt dat we moeten kijken naar wanneer de mensen geboren zijn.
vooroorlogse generatie 1919-1930
stille generatie 1930-1940
protestgeneratie 1940-1955
verloren generatie 1955-1970
pragmatische generatie na 1970
Invloeden:
pensionering
overgang:
- biomedisch model
- feministisch model
- cultural relativism model
grootouderschap
- leeftijd, gezinssamenstelling, aantal kinderen, relatie binnen familie, cultuur,
geografische afstand, gezondheid, vroegere ervaring en persoonlijkheid
De fases van dood en rouwverwerking:
- Ontkenning
- Boosheid
- Marchanderen
- Depressie
- Acceptatie
