Taalbegrip en beïnvloeding
1. Voorkennis beinvloedt bekwaamheid van lezer hoe meer bekwaam een lezer is, hoe
eerder hij/zij centraal kan en zal verwerken.
2. Motivatie, bekwaamheid en gelegenheid. Deze 3 dingen zorgen ervoor dat een lezer bereid is
om aandachtig naar de tekst te kijken. Dat hij/zij er moeite in wil steken.
Keuze standpunt tekst
1. Stel dit is het standpunt van een boodschap:
“Biologisch voedsel is grote onzin!”
In welk gebied zit dit standpunt voor jou?
2. Welk nadeel zit aan een standpunt dat te voorzichtig is?
3. Wanneer moet je een standpunt in een persuasieve tekst expliciet noemen?
Keuze van te verdedigen standpunt
Te voorzichtig:
• Zit al in acceptatiegebied; is hetzelfde als ‘eigen attitude’.
Te overmoedig:
• Zit in verwerpingsgebied.
Te ver van ‘eigen attitude’ vandaan.
Dus: probeer te zorgen voor een standpunt dat op de grens zit van non-commitment en
acceptatie of verwerping.
Standpunt expliciet noemen
• Ja, want:
– Het is duidelijk (zelfs voor slimme doelgroep).
– Het is overtuigender (meerdere onderzoeken).
– Een specifieke aanbeveling verhoogt de eigeneffectiviteit.
– Het zorgt voor een betere plaatsing op het spectrum van de sociale beoordeling.
• Nee, want:
– Je onderschat zo je publiek.
– Voorkauwen zorgt niet voor onthouden.
,Nieuwsgierigheid volgens Litman
Verhogen motivatie en bekwaamheid
Hoe motivatie verhogen?
1. Stemming
2. Need for cognition
3. Consequentiebetrokkenheid.
, Twee structuren
1. Probleem-oplossingstructuur:
1. Schets een probleem dat herkenbaar is
1. Het onderwerp moet dus gevolgen voor de lezer hebben.
2. Geef dan de oplossing.
2. Doel-middelstructuur
1. Schets eerst een rooskleurige situatie die ieder mens aanspreekt.
2. Geef dan het middel dat leidt tot deze fijne situatie.
Gebruik retorische vraag
• Dit trekt de aandacht;
• Dit houdt de aandacht;
• Dit zorgt voor een meer overtuigende tekst als de vraag niet al weggeeft waar de
argumenten over gaan.
Zelfreferentie: activeren ervaringen van de lezer
• ‘Stel je voor, je bent….’;
• ‘Beeldt u zich eens in…’.
Hoe bekwaamheid verhogen?
1. Afleiding;
2. Voorkennis.
Hoe verhogen structuursignalen de bekwaamheid van de lezer?
Verbindingswoorden: kost minder moeite om informatie te verwerken, een mentale representatie te
maken in je conceptueel systeem, wanner je geholpen wordt om de structuur te begrijpen mbv
verbindingswoorden.
Hoe heeft concreetheid van een tekst invloed op de bekwaamheid van de lezer?
Concreet, voorstelbaar, emotie opwekt en dicht bij de lezer staan kost minder moeite of informatie
te verwerken wanneer deze levendig is. Zintuiglijk waarneembare zaken: descriptief m.b.v.
bijvoeglijke naamwoorden, actiewerkwoorden en details wordt zowel verbaal als visueel
opgeslagen dus informatie wordt gemakkelijker verwerkt én onthouden.
Pragmatische argumentatie
1. Op basis waarvan wordt er in persuasieve documenten vaak geargumenteerd?
a) Gebeurt op basis van voor- en nadelen die voortvloeien uit het gedrag, b.v. ‘minder
eten.’
2. Leg uit welk soort overtuigingen de attitude bepalen.
a) Primaire overtuigingen zijn attitutudebepalende overtuigingen.
Meest belangrijke overtuigingen over de gevolgen van het gedrag.
Tussen 3 en 9 primaire overtuigingen vormen basis voor attitude.
3. Wat is de relatie tussen wenselijkheid en waarschijnlijkheid en iemands overtuiging(en)?
a) Iemands (primaire) overtuigingen over bepaald soort gewenst gedrag zijn gebaseerd
op de waarschijnlijkheid en wenselijkheid van de gevolgen van dit gedrag.
1. Voorkennis beinvloedt bekwaamheid van lezer hoe meer bekwaam een lezer is, hoe
eerder hij/zij centraal kan en zal verwerken.
2. Motivatie, bekwaamheid en gelegenheid. Deze 3 dingen zorgen ervoor dat een lezer bereid is
om aandachtig naar de tekst te kijken. Dat hij/zij er moeite in wil steken.
Keuze standpunt tekst
1. Stel dit is het standpunt van een boodschap:
“Biologisch voedsel is grote onzin!”
In welk gebied zit dit standpunt voor jou?
2. Welk nadeel zit aan een standpunt dat te voorzichtig is?
3. Wanneer moet je een standpunt in een persuasieve tekst expliciet noemen?
Keuze van te verdedigen standpunt
Te voorzichtig:
• Zit al in acceptatiegebied; is hetzelfde als ‘eigen attitude’.
Te overmoedig:
• Zit in verwerpingsgebied.
Te ver van ‘eigen attitude’ vandaan.
Dus: probeer te zorgen voor een standpunt dat op de grens zit van non-commitment en
acceptatie of verwerping.
Standpunt expliciet noemen
• Ja, want:
– Het is duidelijk (zelfs voor slimme doelgroep).
– Het is overtuigender (meerdere onderzoeken).
– Een specifieke aanbeveling verhoogt de eigeneffectiviteit.
– Het zorgt voor een betere plaatsing op het spectrum van de sociale beoordeling.
• Nee, want:
– Je onderschat zo je publiek.
– Voorkauwen zorgt niet voor onthouden.
,Nieuwsgierigheid volgens Litman
Verhogen motivatie en bekwaamheid
Hoe motivatie verhogen?
1. Stemming
2. Need for cognition
3. Consequentiebetrokkenheid.
, Twee structuren
1. Probleem-oplossingstructuur:
1. Schets een probleem dat herkenbaar is
1. Het onderwerp moet dus gevolgen voor de lezer hebben.
2. Geef dan de oplossing.
2. Doel-middelstructuur
1. Schets eerst een rooskleurige situatie die ieder mens aanspreekt.
2. Geef dan het middel dat leidt tot deze fijne situatie.
Gebruik retorische vraag
• Dit trekt de aandacht;
• Dit houdt de aandacht;
• Dit zorgt voor een meer overtuigende tekst als de vraag niet al weggeeft waar de
argumenten over gaan.
Zelfreferentie: activeren ervaringen van de lezer
• ‘Stel je voor, je bent….’;
• ‘Beeldt u zich eens in…’.
Hoe bekwaamheid verhogen?
1. Afleiding;
2. Voorkennis.
Hoe verhogen structuursignalen de bekwaamheid van de lezer?
Verbindingswoorden: kost minder moeite om informatie te verwerken, een mentale representatie te
maken in je conceptueel systeem, wanner je geholpen wordt om de structuur te begrijpen mbv
verbindingswoorden.
Hoe heeft concreetheid van een tekst invloed op de bekwaamheid van de lezer?
Concreet, voorstelbaar, emotie opwekt en dicht bij de lezer staan kost minder moeite of informatie
te verwerken wanneer deze levendig is. Zintuiglijk waarneembare zaken: descriptief m.b.v.
bijvoeglijke naamwoorden, actiewerkwoorden en details wordt zowel verbaal als visueel
opgeslagen dus informatie wordt gemakkelijker verwerkt én onthouden.
Pragmatische argumentatie
1. Op basis waarvan wordt er in persuasieve documenten vaak geargumenteerd?
a) Gebeurt op basis van voor- en nadelen die voortvloeien uit het gedrag, b.v. ‘minder
eten.’
2. Leg uit welk soort overtuigingen de attitude bepalen.
a) Primaire overtuigingen zijn attitutudebepalende overtuigingen.
Meest belangrijke overtuigingen over de gevolgen van het gedrag.
Tussen 3 en 9 primaire overtuigingen vormen basis voor attitude.
3. Wat is de relatie tussen wenselijkheid en waarschijnlijkheid en iemands overtuiging(en)?
a) Iemands (primaire) overtuigingen over bepaald soort gewenst gedrag zijn gebaseerd
op de waarschijnlijkheid en wenselijkheid van de gevolgen van dit gedrag.
