Urinesteenlijden
Achtergronden
Epidemiologie
- Incidentie van 3 per 1000 per jaar
- Vanaf volwassen leeftijd neemt de incidentie toe, jongeren hebben het
nauwelijks
- Mannen 2x zo vaak als vrouwen
- Eerstegraadsfamilielid met urinestenen à 2-3x zo hoge kans
- 50% van de patiënten krijgt na 7-8 jaar nog een aanval
o Hierbij zijn geen voorspellende factoren bekend
Pathofysiologie
- Ontstaan meestal in de tubuli en papillae van het bovenste deel van de
urinewegen
- Verschillende soorten
o Calciumoxalaat 70%
§ Doorsnede <2cm
o Calciumfosfaatstenen (struviet)
o Urinezuurstenen
o Cystinestenen <1%
Symptomatologie
- Eenzijdige koliekpijn
o Krampende pijn
o Gelokaliseerd in de flank
o Aan de zijkant van de buik of in de onderbuik
o Wisselende intensiteit
o Bewegingsdrang
o Misselijkheid en braken
- Distale urinestenen
o Mictieklachten (frequente mictie of gevoel van aandrang)
- Asymptomatisch komt ook vaak voor; wel microscopische hematurie
Beloop
- Kans op spontane steenlozing na 2 maanden na aanval: 85-90%
- Steen verlaat lichaam niet tijdens de aanval, maar in dagen en weken erna
- Na 2 maanden geen spontane steenlozing geweest à gaat niet meer
gebeuren
- Complicaties
o Urineweginfectie 3-12%
o Urosepsis 1%
- Als stuwing minder dan 1-2 weken duurt à weinig kans op blijvende
nierschade
, Richtlijnen diagnostiek
Spoed
Klinische stabiliteit moet zijn gewaarborgd volgens de ABCDE-systematiek
Anamnese
- Pijn:
o Aard, acuut begin, bewegingsdrang, lokalisatie en uitstraling
- Misselijkheid en braken
- Bloed in de urine
- Eerdere urinesteenaanval
- Familiair voorkomen van urinestenen
- Voorgeschiedenis:
o Aangeboren afwijkingen (mononier) of nierfunctiestoornis
- Mictieklachten en koorst als uiting van mogelijke infectie
Lichamelijk onderzoek
- Let op bewegingsdrang
- Lichaamstemperatuur
- Bloeddruk
- Buikonderzoek
o Druk- of slagpijn in de nierloge (past wel bij een urinesteen)
o Tekenen van peritoneale prikkeling (past er niet bij)
Aanvullende onderzoek
Hematurie
- Bij acute hevige pijn
- Doe het met een dipstick
Urineweginfectie
Beeldvormende onderzoek
- Is pas na 5-7 dagen relevant
Evaluatie
- Stel diagnose bij:
o Acute hevige pijn in de flank
o Bewegingsdrang
o Hematurie
- Diagnose is definitief bij:
o Lozen van de steen
o Beeldvormend onderzoek (pas na 5-7 dagen)
- Hematurie maakt urinesteen stuk minder waarschijnlijk, maar kan het
niet uitsluiten
- Differentiële diagnose:
o Urologisch
§ Nier- of blaastumor
§ Urineweginfectie met tekenen van weefselinvasie
Achtergronden
Epidemiologie
- Incidentie van 3 per 1000 per jaar
- Vanaf volwassen leeftijd neemt de incidentie toe, jongeren hebben het
nauwelijks
- Mannen 2x zo vaak als vrouwen
- Eerstegraadsfamilielid met urinestenen à 2-3x zo hoge kans
- 50% van de patiënten krijgt na 7-8 jaar nog een aanval
o Hierbij zijn geen voorspellende factoren bekend
Pathofysiologie
- Ontstaan meestal in de tubuli en papillae van het bovenste deel van de
urinewegen
- Verschillende soorten
o Calciumoxalaat 70%
§ Doorsnede <2cm
o Calciumfosfaatstenen (struviet)
o Urinezuurstenen
o Cystinestenen <1%
Symptomatologie
- Eenzijdige koliekpijn
o Krampende pijn
o Gelokaliseerd in de flank
o Aan de zijkant van de buik of in de onderbuik
o Wisselende intensiteit
o Bewegingsdrang
o Misselijkheid en braken
- Distale urinestenen
o Mictieklachten (frequente mictie of gevoel van aandrang)
- Asymptomatisch komt ook vaak voor; wel microscopische hematurie
Beloop
- Kans op spontane steenlozing na 2 maanden na aanval: 85-90%
- Steen verlaat lichaam niet tijdens de aanval, maar in dagen en weken erna
- Na 2 maanden geen spontane steenlozing geweest à gaat niet meer
gebeuren
- Complicaties
o Urineweginfectie 3-12%
o Urosepsis 1%
- Als stuwing minder dan 1-2 weken duurt à weinig kans op blijvende
nierschade
, Richtlijnen diagnostiek
Spoed
Klinische stabiliteit moet zijn gewaarborgd volgens de ABCDE-systematiek
Anamnese
- Pijn:
o Aard, acuut begin, bewegingsdrang, lokalisatie en uitstraling
- Misselijkheid en braken
- Bloed in de urine
- Eerdere urinesteenaanval
- Familiair voorkomen van urinestenen
- Voorgeschiedenis:
o Aangeboren afwijkingen (mononier) of nierfunctiestoornis
- Mictieklachten en koorst als uiting van mogelijke infectie
Lichamelijk onderzoek
- Let op bewegingsdrang
- Lichaamstemperatuur
- Bloeddruk
- Buikonderzoek
o Druk- of slagpijn in de nierloge (past wel bij een urinesteen)
o Tekenen van peritoneale prikkeling (past er niet bij)
Aanvullende onderzoek
Hematurie
- Bij acute hevige pijn
- Doe het met een dipstick
Urineweginfectie
Beeldvormende onderzoek
- Is pas na 5-7 dagen relevant
Evaluatie
- Stel diagnose bij:
o Acute hevige pijn in de flank
o Bewegingsdrang
o Hematurie
- Diagnose is definitief bij:
o Lozen van de steen
o Beeldvormend onderzoek (pas na 5-7 dagen)
- Hematurie maakt urinesteen stuk minder waarschijnlijk, maar kan het
niet uitsluiten
- Differentiële diagnose:
o Urologisch
§ Nier- of blaastumor
§ Urineweginfectie met tekenen van weefselinvasie
