Praktische didactiek voor Engels in het basisonderwijs
Hoofdstuk 1 Engels in het basisonderwijs
1.1 inleiding
Sinds 1981 werd Engels als verplicht vak geïntroduceerd. In de wet werden vier
voorwaarden genoemd om Engels te laten slagen:
● Engels diende een geïntegreerde plek te krijgen in het lesprogramma.
● Leerkrachten dienen goed te zijn opgeleid.
● Er moest een goede aansluiting zijn met het voortgezet onderwijs.
● Er moest voldoende lesmateriaal beschikbaar zijn.
Sinds 1986 is Engels verplicht voor groep 7 en 8 en sinds 2006 is het opgenomen in de
vernieuwde kerndoelen voor het basisonderwijs. De kerndoelen voor Engels komen aan bod
in hoofdstuk 2.
1.2 De redenen om een vreemde taal in te voeren in het basisonderwijs
Door de start met Engels op de basisschool wordt aangesloten bij de grote taalgevoeligheid
van kinderen en wordt alle leerlingen de mogelijkheid geboden om een goede basis te
verkrijgen voor Engels.
Europees beleid
De Raad van Europa wilde de culturele diversiteit, tolerantie en Europees burgerschap
vergroten door een vreemde taal verplicht te stellen.
Pedagogische en leerpsychologische redenen
Volgens taaldeskundigen zorgt de flexibiliteit van de hersenen van jonge kinderen ervoor dat
taalverwerving bij kinderen tot ongeveer 11 jaar spontaan, onbewust en dus moeiteloos
verloopt.
Het leren van talen blijkt een positief effect te hebben op de algehele taalontwikkeling.
Beter oor voor klanken en spontaner
Kinderen tot twaalf jaar hebben een beter oor voor klanken en zijn daardoor gevoeliger voor
uitspraak. Daarnaast zijn de minder geremd en spontaner dan oudere kinderen, waardoor
de minder druk ervaren om voor de groep te spreken.
Taalverwerving door imitatie. niet door inzicht in de taalstructuur
Inzicht in taalstructuur is moeilijk voor kinderen tot twaalf jaar. Jongere kinderen leren de taal
door imitatie en kunnen zinnen en uitdrukkingen op de juiste manier gebruiken, al weten ze
niet waarom dit grammaticaal klopt. Richt je bij jonge kinderen dus vooral op betekenisvolle
situaties en de zinnen die daarbij horen. Invuloefeningen zijn erg lastig, omdat de woorden
uit de context zijn gehaald.
1.3 Vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) in Nederland
Bij vroeg vreemdetalenonderwijs is er onderscheid tussen twee categorieën:
● Vvto: vroeg vreemdetalenonderwijs: vanaf groep 1-2 60 minuten per week.
● Vto: vervroegd vreemdetalenonderwijs: vanaf groep 5-6 2 x 30 minuten per week.
Onderzoek veronderstelt dat vroeg vreemdetalenonderwijs zelfs bevorderlijk is voor de
taalgevoeligheid voor het Nederlands. Ook de ontwikkeling van de hersenen worden
hierdoor bevorderlijk. Uit een enquête onder leerkrachten komen de volgende voordelen:
● meer inzicht in taal in het algemeen
, ● meer zelfvertrouwen
● grotere verdraagzaamheid voor anderstaligen
● attitude met betrekking tot het leren van talen wordt positief beïnvloed
● stimuleert internationalisering
● betere uitspraak en grotere woordenschat
Scholen mogen zelf beslissen wanneer ze met Engels beginnen. Veel scholen beginnen al
in groep 1-2. Een nadeel van zelf beslissen is dat het voortgezet onderwijs geen duidelijk
startpunt heeft. Leerlingen die in groep 1-2 zijn gestart hebben aan het eind van de
basisschool het niveau van het tweede leerjaar op het voortgezet onderwijs. Het is van
belang dat schoolleiders van vvto-scholen contact leggen met voortgezet onderwijs in hun
regio, zodat zij ervoor kunnen zorgen dat hun programma aansluit bij wat de leerlingen al
hebben geleerd.
Content and Language Integrated Learning (CLIL)
Door het grote verschil in niveau zien we de laatste jaren veel vaker tweetalig voortgezet
onderwijs. Deze scholen werken met CLIL. Dat wil zeggen dat tijdens de lessen in andere
vakken dan Engels, bijv. Wiskunde (content), de voertaal Engels is (language). De leerstof
en de taal zijn dus geïntegreerd (Integrated). Ouders kiezen voor deze school, omdat hun
kinderen later meer kansen hebben op de arbeidsmarkt.
1.4 Waarom Engels?
De student kan de rol van Engels in de (internationale) samenleving benoemen. Niet alleen
in Europa, maar in de hele wereld heeft Engels de functie en status van lingua franca:
Engels is de meest geleerde tweede taal. Het is de taal van de internationale wetenschap,
economie, handel, technologie, cultuur, muziek en internet.
Engels als lingua-franca
Engels is de meest geleerde taal en is daarom van groot belang voor het leggen van
contacten met anderstaligen en andere culturen. Het is een internationaal
communicatiemiddel.
Angelsaksische cultuur
Jonge kinderen worden al vroeg geconfronteerd met de Angelsaksische cultuur in
Nederland. Kinderen komen buiten school intensief in aanraking met Engels door middel van
tv-programma’s, popmuziek, films, computerspellen en social media. Dit zorgt ervoor dat
Engels binnen hun belevingswereld valt. Daarnaast zijn al veel Engelse woorden en
begrippen geïntegreerd in de Nederlandse taal.
Onderwijskundige reden
Engels is de enige verplichte vreemde taal en één van de drie kernvakken van het
voortgezet onderwijs. Op het vmbo krijgen leerlingen slechts twee jaar Engels aangeboden.
Dit wordt tegenwoordig uitgebreid tot 4 jaar door de wettelijke invoering van Engels in groep
7 en 8 waardoor ze in ieder geval één vreemde taal op gebruiksniveau zullen beheersen.
Beknopt overzicht van de redenen waarom Engels als verplicht vak moet:
1. Europees beleid
2. Pedagogische en leerpsychologische redenen
3. Onderwijskundige redenen
4. Lingua-franca
5. Angelsaksische cultuur
1.5 Positie van meertalige leerlingen
Velen zijn van mening dat meertalige kinderen uitsluiting moeten krijgen van Engels, totdat
ze de Nederlandse taal voldoende beheersen. Dit is echter niet wenselijk en niet nodig. Dit
1
Hoofdstuk 1 Engels in het basisonderwijs
1.1 inleiding
Sinds 1981 werd Engels als verplicht vak geïntroduceerd. In de wet werden vier
voorwaarden genoemd om Engels te laten slagen:
● Engels diende een geïntegreerde plek te krijgen in het lesprogramma.
● Leerkrachten dienen goed te zijn opgeleid.
● Er moest een goede aansluiting zijn met het voortgezet onderwijs.
● Er moest voldoende lesmateriaal beschikbaar zijn.
Sinds 1986 is Engels verplicht voor groep 7 en 8 en sinds 2006 is het opgenomen in de
vernieuwde kerndoelen voor het basisonderwijs. De kerndoelen voor Engels komen aan bod
in hoofdstuk 2.
1.2 De redenen om een vreemde taal in te voeren in het basisonderwijs
Door de start met Engels op de basisschool wordt aangesloten bij de grote taalgevoeligheid
van kinderen en wordt alle leerlingen de mogelijkheid geboden om een goede basis te
verkrijgen voor Engels.
Europees beleid
De Raad van Europa wilde de culturele diversiteit, tolerantie en Europees burgerschap
vergroten door een vreemde taal verplicht te stellen.
Pedagogische en leerpsychologische redenen
Volgens taaldeskundigen zorgt de flexibiliteit van de hersenen van jonge kinderen ervoor dat
taalverwerving bij kinderen tot ongeveer 11 jaar spontaan, onbewust en dus moeiteloos
verloopt.
Het leren van talen blijkt een positief effect te hebben op de algehele taalontwikkeling.
Beter oor voor klanken en spontaner
Kinderen tot twaalf jaar hebben een beter oor voor klanken en zijn daardoor gevoeliger voor
uitspraak. Daarnaast zijn de minder geremd en spontaner dan oudere kinderen, waardoor
de minder druk ervaren om voor de groep te spreken.
Taalverwerving door imitatie. niet door inzicht in de taalstructuur
Inzicht in taalstructuur is moeilijk voor kinderen tot twaalf jaar. Jongere kinderen leren de taal
door imitatie en kunnen zinnen en uitdrukkingen op de juiste manier gebruiken, al weten ze
niet waarom dit grammaticaal klopt. Richt je bij jonge kinderen dus vooral op betekenisvolle
situaties en de zinnen die daarbij horen. Invuloefeningen zijn erg lastig, omdat de woorden
uit de context zijn gehaald.
1.3 Vroeg vreemdetalenonderwijs (vvto) in Nederland
Bij vroeg vreemdetalenonderwijs is er onderscheid tussen twee categorieën:
● Vvto: vroeg vreemdetalenonderwijs: vanaf groep 1-2 60 minuten per week.
● Vto: vervroegd vreemdetalenonderwijs: vanaf groep 5-6 2 x 30 minuten per week.
Onderzoek veronderstelt dat vroeg vreemdetalenonderwijs zelfs bevorderlijk is voor de
taalgevoeligheid voor het Nederlands. Ook de ontwikkeling van de hersenen worden
hierdoor bevorderlijk. Uit een enquête onder leerkrachten komen de volgende voordelen:
● meer inzicht in taal in het algemeen
, ● meer zelfvertrouwen
● grotere verdraagzaamheid voor anderstaligen
● attitude met betrekking tot het leren van talen wordt positief beïnvloed
● stimuleert internationalisering
● betere uitspraak en grotere woordenschat
Scholen mogen zelf beslissen wanneer ze met Engels beginnen. Veel scholen beginnen al
in groep 1-2. Een nadeel van zelf beslissen is dat het voortgezet onderwijs geen duidelijk
startpunt heeft. Leerlingen die in groep 1-2 zijn gestart hebben aan het eind van de
basisschool het niveau van het tweede leerjaar op het voortgezet onderwijs. Het is van
belang dat schoolleiders van vvto-scholen contact leggen met voortgezet onderwijs in hun
regio, zodat zij ervoor kunnen zorgen dat hun programma aansluit bij wat de leerlingen al
hebben geleerd.
Content and Language Integrated Learning (CLIL)
Door het grote verschil in niveau zien we de laatste jaren veel vaker tweetalig voortgezet
onderwijs. Deze scholen werken met CLIL. Dat wil zeggen dat tijdens de lessen in andere
vakken dan Engels, bijv. Wiskunde (content), de voertaal Engels is (language). De leerstof
en de taal zijn dus geïntegreerd (Integrated). Ouders kiezen voor deze school, omdat hun
kinderen later meer kansen hebben op de arbeidsmarkt.
1.4 Waarom Engels?
De student kan de rol van Engels in de (internationale) samenleving benoemen. Niet alleen
in Europa, maar in de hele wereld heeft Engels de functie en status van lingua franca:
Engels is de meest geleerde tweede taal. Het is de taal van de internationale wetenschap,
economie, handel, technologie, cultuur, muziek en internet.
Engels als lingua-franca
Engels is de meest geleerde taal en is daarom van groot belang voor het leggen van
contacten met anderstaligen en andere culturen. Het is een internationaal
communicatiemiddel.
Angelsaksische cultuur
Jonge kinderen worden al vroeg geconfronteerd met de Angelsaksische cultuur in
Nederland. Kinderen komen buiten school intensief in aanraking met Engels door middel van
tv-programma’s, popmuziek, films, computerspellen en social media. Dit zorgt ervoor dat
Engels binnen hun belevingswereld valt. Daarnaast zijn al veel Engelse woorden en
begrippen geïntegreerd in de Nederlandse taal.
Onderwijskundige reden
Engels is de enige verplichte vreemde taal en één van de drie kernvakken van het
voortgezet onderwijs. Op het vmbo krijgen leerlingen slechts twee jaar Engels aangeboden.
Dit wordt tegenwoordig uitgebreid tot 4 jaar door de wettelijke invoering van Engels in groep
7 en 8 waardoor ze in ieder geval één vreemde taal op gebruiksniveau zullen beheersen.
Beknopt overzicht van de redenen waarom Engels als verplicht vak moet:
1. Europees beleid
2. Pedagogische en leerpsychologische redenen
3. Onderwijskundige redenen
4. Lingua-franca
5. Angelsaksische cultuur
1.5 Positie van meertalige leerlingen
Velen zijn van mening dat meertalige kinderen uitsluiting moeten krijgen van Engels, totdat
ze de Nederlandse taal voldoende beheersen. Dit is echter niet wenselijk en niet nodig. Dit
1
